અમદાવાદમાં વાયુ પ્રદૂષણ વધતાં AMC નો મોટો સપાટો: ગ્રીન નેટ વગર ચાલતી 11 મોટી બાંધકામ સાઇટ્સ અને ગેસ ગોડાઉન સીલ

અમદાવાદ શહેરમાં ઓક્ટોબર મહિના દરમિયાન એર ક્વોલિટી ઇન્ડેક્સ (AQI) સતત કથળીને સરેરાશ 139 સુધી પહોંચી જતાં મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનનું તંત્ર તાકીદે એક્શન મોડમાં આવી ગયું છે. અમદાવાદમાં વધતા પ્રદૂષણને અટકાવવા માટે ચાલી રહેલી Ahmedabad air pollution action અંતર્ગત AMCના ઉત્તર-પશ્ચિમ ઝોનના એસ્ટેટ અને ટાઉન ડેવલપમેન્ટ ડિપાર્ટમેન્ટ દ્વારા પશ્ચિમ અમદાવાદના પોશ ગણાતા વિસ્તારોમાં આકસ્મિક દરોડા પાડવામાં આવ્યા હતા. આ ખાસ ઝુંબેશ દરમિયાન પર્યાવરણીય નિયમો અને ધૂળ નિયંત્રણ માટે ફરજિયાત બનાવવામાં આવેલી ગ્રીન નેટ (Green Net) ન બાંધનાર 11 જેટલી મોટી બાંધકામ સાઇટ્સને સ્થળ પર જ સીલ કરી દેવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત ચાંદલોડિયા વિસ્તારમાં ગેરકાયદેસર રીતે ચાલતા એક ગેસના ગોડાઉન સામે પણ કડક હાથે સીલિંગની કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે.

અમદાવાદ મહાનગરપાલિકા દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા નિર્દેશો અનુસાર, શહેરમાં ચાલી રહેલા તમામ કન્સ્ટ્રક્શન પ્રોજેક્ટ્સ પર ધૂળ અને રજકણો હવામાં ઊડતા અટકાવવા માટે ચારેય તરફ ગ્રીન સેફ્ટી નેટ લગાડવી કાયદાકીય રીતે અનિવાર્ય છે. આમ છતાં, થલતેજ, બોડકદેવ, ગોતા અને ચાંદલોડિયા જેવા ઝડપથી વિકસતા વિસ્તારોમાં અનેક બિલ્ડરો દ્વારા આ નિયમનું ખુલ્લેઆમ ઉલ્લંઘન કરવામાં આવી રહ્યું હતું. પશ્ચિમ અમદાવાદના નાગરિકો દ્વારા શ્વાસ લેવામાં તકલીફ અને રસ્તાઓ પર ધૂળની ડમરીઓ અંગે વ્યાપક ફરિયાદો મળ્યા બાદ, AMC ના ચીફ એસ્ટેટ ઓફિસરની સૂચનાથી અલગ-અલગ ટીમો બનાવીને તપાસ હાથ ધરવામાં આવી હતી. આ દરોડા દરમિયાન નિયમોનો ભંગ કરનાર ડેવલપર્સ સામે આકરો દંડ ફટકારવામાં આવ્યો છે અને જ્યાં સુધી સંપૂર્ણ સુરક્ષા જાળીઓ નહીં લગાડાય ત્યાં સુધી કામકાજ બંધ રાખવાનો આદેશ અપાયો છે.

Ahmedabad air pollution action: કયા 11 બાંધકામ સાઇટ્સ પર લાગ્યા સીલ?

મહાનગરપાલિકાના ઉત્તર-પશ્ચિમ ઝોન દ્વારા કરવામાં આવેલી આ મોટી કાર્યવાહીમાં રિયલ એસ્ટેટ ક્ષેત્રે મોટો ધ્રાસ્કો પડ્યો છે. તંત્ર દ્વારા સીલ કરવામાં આવેલી સાઇટ્સમાં શૈક્ષણિક સંસ્થાઓના બાંધકામથી લઈને હાઈ-રાઈઝ રેસિડેન્શિયલ અને કોમર્શિયલ પ્રોજેક્ટ્સનો સમાવેશ થાય છે. AMC ની ટીમ દ્વારા તપાસ કરવામાં આવેલા પશ્ચિમ ઝોનની સાઇટ્સની વિગતવાર માહિતી નીચે મુજબ છે:

ઝોન/વિસ્તાર	સીલ કરવામાં આવેલી સાઇટ / પ્રોજેક્ટનું નામ	કારવાઈનું મુખ્ય કારણ
ચાંદલોડિયા (Chandlodia)	કાલીરામ હોસ્ટેલ (Kaliram Hostel) સાઇટ, એકલવ્ય સ્કૂલ (Eklavya School) સાઇટ	ગ્રીન સેફ્ટી નેટનો અભાવ, ધૂળનું પ્રદૂષણ
ગોતા (Gota)	ધ સિગ્નેચર, અક્ષર એવિરા, નિત્યમ ગ્લોરી, સૌંદર્યા એલિના	બાંધકામ કચરાનું ખુલ્લામાં નિયંત્રણ વગર રાખવું
થલતેજ (Thaltej)	કલા મોન્ટાના, સન સેતુ સ્કાઈ, આદિત્ય ટૂ, સોલા સ્પર્શ	વોટર સ્પ્રિન્કલર વગર કામકાજ ચાલુ રાખવું
બોડકદેવ (Bodakdev)	દેવ એક્સ (Dev X) કન્સ્ટ્રક્શન સાઇટ	પર્યાવરણીય SOP ના ગંભીર ધિગ્ગજનો ભંગ
ચાંદલોડિયા (ચામુંડાનગર)	અનધિકૃત એલપીજી ગેસ ગોડાઉન	વિના પરવાનગી જોખમી સંગ્રહ અને એનઓસીનો અભાવ

આ તમામ સાઇટ્સ પર AMCના અધિકારીઓએ પહોંચીને કામ અટકાવી દીધું હતું અને પ્રવેશદ્વાર પર સીલ મારી દીધા હતા. ચાંદલોડિયાના ચામુંડાનગર વિસ્તારમાં રહેણાંક વિસ્તારની વચ્ચે જ ગેરકાયદેસર રીતે ચાલતા એલપીજી ગેસના ગોડાઉનથી મોટી હોનારત સર્જાવાનો ભય હતો. ફાયર સેફ્ટી અને એસ્ટેટ વિભાગની મંજૂરી વિના ચાલતા આ ગોડાઉનને તાત્કાલિક અસરથી સીલ કરી માલસામાન જપ્ત કરવાની તજવીજ હાથ ધરાઈ છે.

AMCના નિયમો અને ગ્રીન નેટ (Green Net) ની કાયદાકીય જોગવાઈઓ

અમદાવાદ શહેર વ્યાપક વિકાસ અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ્સમાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનના ટાઉન ડેવલપમેન્ટ ડિપાર્ટમેન્ટ દ્વારા વર્ષ 2023માં એક સ્પષ્ટ પરિપત્ર જાહેર કરવામાં આવ્યો હતો. આ પરિપત્ર મુજબ, કોઈપણ 15 મીટરથી વધુ ઊંચાઈ ધરાવતી અથવા 500 ચોરસ મીટરથી વધુ ક્ષેત્રફળ ધરાવતી નિર્માણધીન બિલ્ડિંગ પર લીલા રંગની ઝાળી (Green Cloth Netting) કવર કરવી ફરજિયાત છે. શહેરમાં કન્સ્ટ્રક્શન સાઇટ્સ પરથી હવામાં ભળતાં પPM2.5 અને PM10 ના કણો નાગરિકો માટે શ્વાસના ગંભીર રોગોનું કારણ બને છે.

Ahmedabad air pollution action નો મુખ્ય હેતુ બિલ્ડરોને માત્ર દંડ કરવાનો નથી પરંતુ શહેરીજનોના આરોગ્યનું રક્ષણ કરવાનો છે. ઘણી વખત બિલ્ડરો ખર્ચ બચાવવા માટે અથવા તો બેદરકારી દાખવીને સમગ્ર ઇમારતને ગ્રીન નેટથી ઢાંકતા નથી, જેના કારણે પવન સાથે ધૂળની રેતી અને સિમેન્ટના કણો આસપાસની સોસાયટીઓ અને રસ્તાઓ પર ફેંકાય છે. એસ.જી. હાઇવે, સાયન્સ સિટી રોડ અને સોલા રોડ જેવા વ્યસ્ત વિસ્તારોમાં આ ધૂળના કારણે વાહનચાલકોની વિઝિબિલિટી પણ ઘટે છે અને અકસ્માતનો ભય રહે છે.

વાયુ પ્રદૂષણ અને નાગરિકોના આરોગ્ય પર કથળતી અસર

અમદાવાદમાં શિયાળાની શરૂઆત પહેલા જ એર ક્વોલિટી ઇન્ડેક્સ ખાસ્સો ખરાબ નોંધાઈ રહ્યો છે. ખાસ કરીને ઓક્ટોબર 2026માં શહેરનો સરેરાશ AQI 139 નોંધાયો છે, જે ‘પૂરતો સંતોષજનક નથી’ અથવા ‘મધ્યમ જોખમી’ કેટેગરીમાં આવે છે. તબીબી નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, કન્સ્ટ્રક્શન સાઇટ પરથી નીકળતી સિમેન્ટ અને સિલિકાની ધૂળ માનવ શરીર માટે અત્યંત ઘાતક નીવડે છે.

અમદાવાદના જાણીતા પલ્મોનોલોજિસ્ટ્સ (શ્વાસના રોગોના તબીબો) ના જણાવ્યા મુજબ, હવામાં ઉડતા ધૂળના નાના કણો શ્વાસનળી મારફતે ફેફસાં સુધી પહોંચે છે. આનાથી નાના બાળકો, વયોવૃદ્ધો અને અસ્થમા કે દમના દર્દીઓમાં ગંભીર તકલીફો ઊભી થાય છે. છેલ્લા કેટલાક સમયથી અમદાવાદમાં બ્રેઇન સ્ટ્રોક, હાર્ટ એટેક અને શ્વાસ સંબંધિત કેસોમાં 28% સુધીનો વધારો નોંધાયો છે, જેની પાછળ હવાનું અનિયંત્રિત પ્રદૂષણ અને અનડીટેક્ટેડ હાઇપરટેન્શન જેવા પરિબળો જવાબદાર માનવામાં આવે છે. આ સંજોગોમાં Ahmedabad air pollution action જેવી આકરી ઝુંબેશથી નાગરિકોને શુદ્ધ હવા મેળવવામાં રાહત મળશે તેવી આશા સેવાઈ રહી છે.

ઝોન વાઇઝ AMC એસ્ટેટ ડિપાર્ટમેન્ટની કડક કાર્યવાહી અને દંડ

ઉત્તર-પશ્ચિમ ઝોનના આસિસ્ટન્ટ સિટી એન્જિનિયર અને એસ્ટેટ ઓફિસરની સરપ્રાઇઝ ચેકિંગ ટીમે બુધવારે સવારથી જ ચાંદલોડિયા, ગોતા, થલતેજ અને બોડકદેવમાં ધામા નાખ્યા હતા. ચેકિંગ દરમિયાન અનેક સાઇટ્સ પર કામદારો સુરક્ષા ગિયર વગર અને ધૂળની ડમરીઓ વચ્ચે કામ કરતા નજરે પડ્યા હતા. AMC એ આ તમામ 11 કન્સ્ટ્રક્શન સાઇટ્સના ડેવલપર્સને કુલ ₹52,000 થી વધુનો વAdministrative Fines ફટકાર્યો છે અને કારણ દર્શક નોટિસ પાઠવી છે.

AMC અધિકારીએ સ્પષ્ટતા કરતાં જણાવ્યું હતું કે, “અમે શહેરમાં વિકાસના કામો કે ખાનગી નિર્માણ કાર્યના વિરોધી નથી, પરંતુ વિકાસ નાગરિકોના સ્વાસ્થ્યના ભોગે ન હોવો જોઈએ. જે બિલ્ડરો ગ્રીન નેટ નહીં લગાવે, સાઇટ પર પાણીનો છંટકાવ નહીં કરે અને બાંધકામનો કચરો ખુલ્લામાં રાખશે તેમની સાઇટ કાયમી ધોરણે રદ કરવાની પણ ભલામણ કરવામાં આવશે.”

બિલ્ડરો અને કન્સ્ટ્રક્શન એજન્સીઓ માટે AMC ની નવી માર્ગદર્શિકા

જે સાઇટ્સ સીલ કરવામાં આવી છે તેમને કામગીરી પુનઃ શરૂ કરવા માટે અમુક ચોક્કસ શરતોનું પાલન કરવું પડશે. AMC ટાઉન ડેવલપમેન્ટ ડિપાર્ટમેન્ટ દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલી સ્ટાન્ડર્ડ ઓપરેટિંગ પ્રોસિજર (SOP) નીચે મુજબ છે:

• સંપૂર્ણ ગ્રીન નેટ કવરેજ: ઇમારતના તમામ ખુલ્લા ભાગોને ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળી લીલા રંગની સેફ્ટી જાળીથી સંપૂર્ણપણે ઢાંકવાના રહેશે.
• નિયમિત વોટર સ્પ્રિંકલિંગ: સાઇટ પર ધૂળ ન ઊડે તે માટે દિવસમાં ઓછામાં ઓછું 3 થી 4 વખત પાણીનો છંટકાવ કરવો ફરજિયાત રહેશે.
• વ્હીલ વોશિંગ ફેસિલિટી: સાઇટમાંથી બહાર નીકળતા કન્સ્ટ્રક્શન ટ્રકો અને ડમ્પરોના ટાયર ધોવા માટે સાઇટના ગેટ પર જ વોશિંગ પોઇન્ટ ઊભો કરવાનો રહેશે જેથી રસ્તા પર માટી ન ફેલાય.
• સામગ્રી ઢાંકીને પરિવહન: સિમેન્ટ, રેતી, કાંકરી અને મકાન તોડેલો મલબો લાવતા-લઇ જતા વાહનોને તાડપત્રી (Tarpaulin) થી વ્યવસ્થિત ઢાંકવાના રહેશે.
• એન્ટી-સ્મોગ ગન (Anti-Smog Gun): 20,000 ચોરસ મીટરથી વધુ ક્ષેત્રફળ ધરાવતી વિશાળ સાઇટ્સ પર એન્ટી-સ્મોગ ગન મૂકવી ફરજિયાત રહેશે.

અમદાવાદમાં પ્રદૂષણ અટકાવવા આગળનું આયોજન

આગામી તહેવારો અને શિયાળાની ઋતુને ધ્યાનમાં રાખીને અમદાવાદ મહાનગરપાલિકા દ્વારા શહેરના સાતેય ઝોનમાં (પશ્ચિમ, પૂર્વ, ઉત્તર, દક્ષિણ, મધ્ય, ઉત્તર-પશ્ચિમ અને દક્ષિણ-પશ્ચિમ) આવી ખાસ તપાસ ટીમો તૈનાત કરવાનો નિર્ણય લેવાયો છે. Ahmedabad air pollution action ને વધુ વેગવંતી બનાવવા માટે ફ્લાઇંગ સ્ક્વોડ રચવામાં આવશે જે ડ્રોન કેમેરાની મદદથી પણ હાઇ-રાઇઝ બિલ્ડિંગોનું નિરીક્ષણ કરશે.

આ ઉપરાંત, જો કોઈ સામાન્ય નાગરિક પોતાના વિસ્તારમાં કન્સ્ટ્રક્શન સાઇટ પરથી ફેલાતા પ્રદૂષણ કે ગ્રીન નેટના ભંગ અંગે ફરિયાદ કરવા માંગતો હોય તો તેઓ AMC ના હેલ્પલાઇન નંબર અથવા ‘CCRS Application’ પર ફોટો અપલોડ કરીને ઓનલાઇન ફરિયાદ નોંધાવી શકશે. તંત્ર દ્વારા આશ્વાસન આપવામાં આવ્યું છે કે આવી ફરિયાદો પર 24 કલાકની અંદર જ પગલાં લેવામાં આવશે.

અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનની આ કડક કામગીરીથી સમગ્ર શહેરના રિયલ એસ્ટેટ ક્ષેત્રમાં શિસ્ત લાવવાનો પ્રયાસ થઈ રહ્યો છે. જો તમામ બિલ્ડરો પર્યાવરણીય નિયમોનું ગંભીરતાથી પાલન કરશે તો જ અમદાવાદ શહેરને ક્લીન અને ગ્રીન બનાવવાનું સ્વપ્ન સાકાર થઈ શકશે.

સંબંધિત સમાચાર

• અમરેલીના ખાંભામાં વાડીએ સૂતેલા ખેડૂત પર દીપડાનો હુમલો: બાલા ભુવાએ સાહસપૂર્વક જીવ બચાવ્યો, Amreli leopard attack થી પંથકમાં ભારે ફફડાટ
• વડોદરાના રણોલીમાં કેમિકલની તીવ્ર દુર્ગંધથી રહીશો તોબા: Vadodara Ranoli chemical smell ના કારણે બાળકોની તબિયત લથડી, લોકો મોઢે રૂમાલ બાંધી રસ્તા પર ઉતર્યા

નોંધ: આ સમાચાર AI દ્વારા જનરેટ કરવામાં આવ્યા છે.