રાજકોટમાં હાઇકોર્ટની બેન્ચ આપો નહીંતર અલગ સૌરાષ્ટ્ર રાજ્યની ચળવળ થશે: RRS ની સરકારને સીધી ચીમકી

Milin Anghan
10 Min Read

રાજકોટ સહિત સમગ્ર સૌરાષ્ટ્ર પ્રદેશ માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને ચર્ચાસ્પદ બનેલા મુદ્દા પર આજે મોટો ધડાકો થયો છે. રાજકોટમાં ગુજરાત હાઇકોર્ટની સર્કિટ બેન્ચ સ્થપાય તેવી છેલ્લા પાંચ દાયકા જૂની માંગણીને લઈને રાજકીય અને સામાજિક ક્ષેત્રે ભવ્ય ગરમાવો આવી ગયો છે. સૌરાષ્ટ્રના હૃદયસમા રાજકોટ શહેર ખાતે Rajkot High Court bench demand ને લઈને વિરોધ અને માંગણીના સૂર તીવ્ર બન્યા છે. રાજપૂત રાષ્ટ્રીય સભા (RRS) દ્વારા રાજ્ય સરકારને ખુલ્લેઆમ કડક શબ્દોમાં ચેતવણી આપવામાં આવી છે કે જો તાત્કાલિક ધોરણે રાજકોટમાં હાઇકોર્ટની સર્કિટ બેન્ચ મંજૂર કરવામાં નહીં આવે, તો સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારને અલગ રાજ્ય બનાવવાનું ભવ્ય જનઆંદોલન અને ચળવળ પૂરજોશમાં શરૂ કરવામાં આવશે. આ ધમાકેદાર જાહેરાત બાદ રાજ્યના રાજકારણ અને પ્રશાસનમાં ભારે ખળભળાટ મચી ગયો છે.

આ મુદ્દે રાજપૂત રાષ્ટ્રીય સભાના અગ્રણી નેતા નરેન્દ્રસિંહ જાડેજાએ રાજકોટમાં યોજાયેલી અગત્યની પત્રકાર પરિષદ દરમિયાન સરકારની વર્તમાન નીતિઓ પર આકરા પ્રહારો કર્યા હતા. તેમણે સ્થાનિક માધ્યમો સમક્ષ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું હતું કે ચૂંટણી સમયે ભારતીય જનતા પાર્ટી અને અન્ય મુખ્ય રાજકીય પક્ષો દ્વારા સૌરાષ્ટ્રના નાગરિકોને રાજકોટમાં હાઇકોર્ટની બેન્ચ આપવાના મોટા વાયદાઓ અને વચનો આપવામાં આવે છે. પરંતુ ચૂંટણી પૂરી થતાં જ સત્તાધારી પક્ષો આ વચનો ભૂલી જાય છે. રાજકોટમાં ન્યાયિક સુવિધા સ્થાનિક સ્તરે ઉપલબ્ધ કરાવવી એ માત્ર વકીલો કે બાર એસોસિએશનની માંગણી નથી, પરંતુ સૌરાષ્ટ્રના 11 જિલ્લાઓ અને કચ્છ પ્રદેશના લાખો સામાન્ય નાગરિકોના હિત સાથે જોડાયેલો મૂળભૂત અધિકાર છે.

Rajkot High Court bench demand અને પાંચ દાયકા જૂનો ઇતિહાસ

સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં હાઇકોર્ટની બેન્ચ સ્થાપવાની માંગણી કઈ આજે કે ગઈકાલે શરૂ થયેલી નથી. વર્ષ 1956માં દ્વિભાષી મુંબઈ રાજ્ય સાથે સૌરાષ્ટ્ર રાજ્યનું વિલીનીકરણ થયું તે પૂર્વે સૌરાષ્ટ્રનું પોતાનું અલગ રાજ્ય હતું અને તેનું હાઇકોર્ટ પણ રાજકોટ ખાતે કાર્યરત હતું. પરંતુ વર્ષ 1960માં ગુજરાત રાજ્યની અલગ સ્થાપના થયા બાદ તમામ ન્યાયિક પ્રક્રિયાઓ અમદાવાદ સ્થિત ગુજરાત હાઇકોર્ટ હેઠળ કેન્દ્રિત કરવામાં આવી હતી. ત્યારથી લઈને આજ સુધી એટલે કે છેલ્લા 50 વર્ષ કરતાં વધુ સમયથી રાજકોટ અને સમગ્ર સૌરાષ્ટ્રના બાર એસોસિએશનો, સામાજિક સંગઠનો અને જાગૃત નાગરિકો દ્વારા Rajkot High Court bench demand માટે શાંતિપૂર્ણ અને કાનૂની લડાઈ સતત ચાલુ રાખવામાં આવી છે.

દર વખતે જ્યારે પણ વિધાનસભા કે લોકસભાની ચૂંટણીઓ નજીક આવે છે, ત્યારે તમામ રાજકીય નેતાઓ રાજકોટ આવીને હાઇકોર્ટ બેન્ચ મંજૂર કરાવવાની મોટી જાહેરાતો કરે છે. પરંતુ સત્તા મળતાં જ આ મહત્વપૂર્ણ ફાઇલ ગાંધીનગરના સરકારી દફતરોમાં દબાઈ જાય છે. નરેન્દ્રસિંહ જાડેજાએ ઉમેર્યું કે હવે સૌરાષ્ટ્રનો નાગરિક વાયદાઓથી છતરાશે નહીં. જો રાજ્ય સરકાર આ કાનૂની અને પ્રાદેશિક પ્રશ્ને ગંભીરતા દર્શાવશે નહીં તો આગામી દિવસોમાં ગાંધીનગર ખાતે દેશના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી સામે પણ સૌરાષ્ટ્રના તમામ સામાજિક સંગઠનો ડેલીગેશન સાથે પહોંચશે અને સીધી રજૂઆત કરવામાં આવશે.

સૌરાષ્ટ્રના લાખો નાગરિકો માટે અમદાવાદ જવું કેટલું મુશ્કેલ?

હાલની સ્થિતિએ રાજકોટ, જામનગર, દેવભૂમિ દ્વારકા, પોરબંદર, જૂનાગઢ, ગીર સોમનાથ, અમરેલી, ભાવનગર, સુરેન્દ્રનગર, મોરબી અને કચ્છ જેવા દૂરના જિલ્લાઓમાંથી સામાન્ય અરજદારોને પોતાના કેસની સુનાવણી માટે ફરજિયાતપણે અમદાવાદ હાઇકોર્ટ જવું પડે છે. અંતરની દ્રષ્ટિએ વિચારવામાં આવે તો રાજકોટથી અમદાવાદનું અંતર આશરે 215 કિલોમીટર છે, પરંતુ દ્વારકા, ઓખા કે વેરાવળથી અમદાવાદનું અંતર 400 થી 450 કિલોમીટર જેટલું લાંબું થઈ જાય છે. એક નાના કેસ કે તારીખ માટે ગરીબ ખેડૂત કે મધ્યમ વર્ગના નાગરિકે આખો દિવસ મુસાફરીમાં વિતાવવો પડે છે અને અમદાવાદ રોકાણ કરવા માટે હજારો રૂપિયાનો આર્થિક બોજ સહન કરવો પડે છે.

જો રાજકોટ ખાતે સર્કિટ બેન્ચ અથવા કાયમી બેન્ચની સ્થાપના થાય, તો સૌરાષ્ટ્ર અને કચ્છના અડધાથી વધુ જિલ્લાના નાગરિકોને પોતાના જ પ્રદેશમાં ન્યાય મેળવવાની અભૂતપૂર્વ સરળતા રહેશે. આનાથી સમય, નાણાં અને શારીરિક શ્રમની મોટો બચત થશે. આ ઉપરાંત અમદાવાદ હાઇકોર્ટ પર પણ મુકદ્દમાઓનું ભારણ નોંધપાત્ર રીતે ઘટશે, જે સમગ્ર રાજ્યના ન્યાયિક વહીવટ માટે ખૂબ જ હકારાત્મક બાબત સાબિત થઈ શકે છે.

અલગ સૌરાષ્ટ્ર રાજ્યની ચળવળનું જોખમ અને રાજકીય સમીકરણો

રાજપૂત રાષ્ટ્રીય સભાના નેતાઓએ રાજ્ય સરકારને કડક ચેતવણી આપી છે કે જો Rajkot High Court bench demand પ્રત્યે ઉપેક્ષા ચાલુ રાખવામાં આવશે, તો તેઓ સૌરાષ્ટ્રના તમામ સામાજિક, શૈક્ષણિક, વ્યાપારી અને ખેડૂત સંગઠનોને એક જ મંચ પર લાવીને ‘અલગ સૌરાષ્ટ્ર રાજ્ય’ની પુનઃ માંગણી સાથે વિશાળ જનઆંદોલન શરૂ કરશે. ઉલ્લેખનીય છે કે વર્ષ 1948થી 1956 દરમિયાન સૌરાષ્ટ્ર એક સ્વતંત્ર ‘એ’ વર્ગનું રાજ્ય હતું, જેનું પાટનગર રાજકોટ હતું. તે સમયે સૌરાષ્ટ્રના પોતાના અલગ મુખ્યમંત્રી, અલગ વિધાનસભા અને અલગ હાઇકોર્ટ સુચારૂ રીતે કામ કરી રહ્યા હતા.

રાષ્ટ્રની અખંડિતતા અને ગુજરાતના વિકાસના નામે તે સમયે સૌરાષ્ટ્રવાસીઓએ પોતાના અલગ રાજ્યનો દરજ્જો જતો કરીને ગુજરાતમાં વિલીનીકરણ સ્વીકાર્યું હતું. પરંતુ હવે જ્યારે સ્થાનિક પ્રજાને પોતાના મૂળભૂત ન્યાયિક હક્કો માટે પણ સેંકડો કિલોમીટર દૂર અમદાવાદ સુધી ધક્કા ખાવા પડી રહ્યા છે, ત્યારે પ્રદેશમાં અન્યાયની લાગણી તીવ્ર બની રહી છે. રાજકીય વિશ્લેષકોના મતે, આ મુદ્દો માત્ર એક કાનૂની માંગ નથી પરંતુ રાજકોટ અને સમગ્ર સૌરાષ્ટ્રના રાજકારણમાં ભવિષ્યમાં મોટો આંદોલનાત્મક વળાંક લાવી શકે છે.

Rajkot High Court bench demand અંગે મહત્વના તથ્યો અને અંતરનું ગણિત

ચાલો એક સરળ કોષ્ટક દ્વારા સમજીએ કે સૌરાષ્ટ્રના વિવિધ મુખ્ય શહેરોથી અમદાવાદ અને રાજકોટ વચ્ચેનું અંતર કેટલું છે અને રાજકોટમાં હાઇકોર્ટ બેન્ચ બનવાથી સામાન્ય અરજદારોને મુસાફરીમાં કેટલો સીધો ફાયદો થશે:

શહેર / જિલ્લોઅમદાવાદનું અંતર (કિમી)રાજકોટનું અંતર (કિમી)અંતરમાં થતો સીધો ફાયદો (કિમી)
દ્વારકા / ઓખા450 કિમી220 કિમી230 કિમી બચત
પોરબંદર390 કિમી180 કિમી210 કિમી બચત
વેરાવળ / ગીર સોમનાથ400 કિમી190 કિમી210 કિમી બચત
જામનગર300 કિમી90 કિમી210 કિમી બચત
જૂનાગઢ315 કિમી100 કિમી215 કિમી બચત
અમરેલી240 કિમી110 કિમી130 કિમી બચત

ઉપરોક્ત ગણતરી પરથી સ્પષ્ટ જણાય છે કે રાજકોટમાં બેન્ચ સ્થાપવાથી પશ્ચિમ સૌરાષ્ટ્ર અને કાંઠાળ વિસ્તારના અરજદારો માટે મુસાફરીનો સમય અને ખર્ચ બંને અડધા થઈ જશે. ખાસ કરીને મહિલાઓ, વૃદ્ધો અને આર્થિક રીતે નબળા અરજદારો માટે આ નિર્ણય આશીર્વાદરૂપ બની શકે છે.

વકીલ મંડળ અને અન્ય ભારતીય રાજ્યોના ઉદાહરણો

રાજકોટ બાર એસોસિએશન અને સૌરાષ્ટ્રના તમામ જિલ્લા બાર એસોસિએશનો દ્વારા Rajkot High Court bench demand માટે સતત ઠરાવો પસાર કરવામાં આવ્યા છે. કાનૂની ક્ષેત્રના નિષ્ણાતો ઉદાહરણ આપતા જણાવે છે કે દેશના અન્ય મોટા રાજ્યોમાં એક કરતાં વધુ હાઇકોર્ટ બેન્ચ સફળતાપૂર્વક કાર્યરત છે. ઉદાહરણ તરીકે:

  • મહારાષ્ટ્ર: મુંબઈ હાઇકોર્ટ ઉપરાંત નાગપુર, ઔરંગાબાદ અને ગોવામાં સર્કિટ બેન્ચ કાર્યરત છે.
  • રાજસ્થાન: જોધપુર મુખ્ય હાઇકોર્ટ સાથે જયપુરમાં પણ હાઇકોર્ટ બેન્ચ આવેલી છે.
  • ઉત્તર પ્રદેશ: અલ્હાબાદ હાઇકોર્ટ સાથે લખનૌમાં બેન્ચ કાર્યરત છે.
  • મધ્ય પ્રદેશ: જબલપુર મુખ્ય પીઠ સાથે ઇન્દોર અને ગ્વાલિયરમાં બેન્ચો આવેલી છે.

જો ભારતના આ તમામ મોટા રાજ્યોમાં પ્રાદેશિક સમાનતા અને સરળ ન્યાય માટે બેન્ચો આપી શકાતી હોય, તો પછી ગુજરાત જેવા અત્યંત સમૃદ્ધ અને વિકસિત રાજ્યમાં રાજકોટ ખાતે સર્કિટ બેન્ચ સ્થાપવામાં શા માટે વિલંબ કરવામાં આવી રહ્યો છે? તેવો પ્રશ્ન સૌરાષ્ટ્રના વકીલ મંડળો દ્વારા ઉઠાવવામાં આવી રહ્યો છે.

ગાંધીનગર ખાતે આવેદન અને આગામી આંદોલનની વ્યૂહરચના

રાજપૂત રાષ્ટ્રીય સભાના નેતૃત્વ હેઠળ આગામી દિવસોમાં રાજકોટ ખાતે સૌરાષ્ટ્રના વિવિધ સામાજિક અગ્રણીઓ, તમામ ક્ષાત્ર સંગઠનો, બાર એસોસિએશનના હોદ્દેદારો અને વેપારી મંડળોની એક મહત્ત્વપૂર્ણ સમીક્ષા બેઠક બોલાવવામાં આવશે. આ બેઠકમાં આંદોલનને તબક્કાવાર રીતે આગળ ધપાવવા માટેની રૂપરેખા તૈયાર કરાશે.

  1. પ્રથમ તબક્કો: સૌરાષ્ટ્રના તમામ 11 જિલ્લા કલેક્ટરશ્રીઓને આવેદનપત્ર પાઠવીને Rajkot High Court bench demand ને મંજૂર કરવા રજૂઆત કરાશે.
  2. દ્વિતીય તબક્કો: ગાંધીનગર ખાતે રાજ્યના મુખ્યમંત્રી અને કાયદા મંત્રીને રૂબરૂ મળીને આવેદન સુપ્રત કરાશે.
  3. તૃતીય તબક્કો: જો સકારાત્મક પ્રતિસાદ નહીં મળે, તો દિલ્હી ખાતે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને કેન્દ્રીય કાયદા મંત્રીને મળવા માટે ડેલીગેશન જશે.
  4. અંતિમ તબક્કો: માંગણી પૂરી ન થાય તો સમગ્ર સૌરાષ્ટ્રમાં અલગ રાજ્યના મુદ્દા સાથે પ્રતીક ધાણા અને ભૂખ હડતાળ શરૂ કરવામાં આવશે.

નિષ્કર્ષ: સૌરાષ્ટ્રના નાગરિકો માટે આરપારની લડાઈ

રાજકોટ ખાતે હાઇકોર્ટ સર્કિટ બેન્ચ બનાવવાનો વિષય હવે માત્ર એક કાનૂની કે વહીવટી પ્રક્રિયા નથી રહ્યો, પરંતુ તે સૌરાષ્ટ્રના કરોડો નાગરિકોના સ્વમાન, પ્રાદેશિક લાગણી અને ઝડપી ન્યાય સાથે જોડાયેલો ગંભીર મુદ્દો બની ગયો છે. દાયકાઓથી માત્ર આશ્વાસનો મેળવી રહેલા સૌરાષ્ટ્રવાસીઓ હવે આ મુદ્દે આરપારના મૂડમાં જણાઈ રહ્યા છે.

હવે સૌની નજર ગાંધીનગર સ્થિત રાજ્ય સરકારના વલણ પર ટકેલી છે. રાજકોટ અને સમગ્ર Saurashtra પ્રદેશની જનતા ઈચ્છી રહી છે કે સરકાર આ મહત્વપૂર્ણ માંગણીનો સકારાત્મક ઉકેલ લાવે અને રાજકોટમાં હાઇકોર્ટ બેન્ચની સ્થાપના કરીને પ્રદેશના લાખો અરજદારોને મોટી રાહત આપે. જો તેમ નહીં થાય તો અલગ સૌરાષ્ટ્ર રાજ્યની માંગણી સાથેનું આંદોલન વધુ તેજ બને તેવા પૂરેપૂરા એંધાણ વર્તાઈ રહ્યા છે.

નોંધ: આ સમાચાર AI દ્વારા જનરેટ કરવામાં આવ્યા છે.

Total Views: 0
Share This Article