વડોદરા એમ.એસ. યુનિવર્સિટીનો ઐતિહાસિક નિર્ણય: દિવ્યાંગ વિદ્યાર્થીઓ માટે ખાસ MSU Vadodara Disability Resource Centre શરૂ કરાયું

વડોદરા એમ.એસ. યુનિવર્સિટીનો ક્રાંતિકારી નિર્ણય: દિવ્યાંગો માટે અનોખી સુવિધા

સંસ્કારી નગરી વડોદરાની વિશ્વવિખ્યાત મહારાજા સયાજીરાવ યુનિવર્સિટી (MSU) દ્વારા દિવ્યાંગ વિદ્યાર્થીઓ, શિક્ષકો અને કર્મચારીઓ માટે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને ઐતિહાસિક વિઝન સાકાર કરવામાં આવ્યું છે. યુનિવર્સિટી પ્રશાસન દ્વારા ખાસ MSU Vadodara Disability Resource Centre ની સ્થાપના કરવાની સત્તાવાર જાહેરાત કરવામાં આવી છે. ગુજરાતની કોઈપણ સરકારી કે રાજ્ય કક્ષાની યુનિવર્સિટીમાં આ પ્રકારનું એકીકૃત અને સર્વગ્રાહી કેન્દ્ર શરૂ થઈ રહ્યું હોય તેવો આ પ્રથમ કિસ્સો છે. આ કેન્દ્રનો મુખ્ય હેતુ દિવ્યાંગ સમુદાયને અભ્યાસ, માનસિક સ્વાસ્થ્ય, તબીબી સારવાર અને અન્ય સુવિધાઓ મેળવવામાં પડતી તમામ મુશ્કેલીઓને એક જ સ્થળેથી દૂર કરવાનો છે.

અત્યાર સુધી દિવ્યાંગ વિદ્યાર્થીઓને પોતાની નાની-મોટી જરૂરિયાતો, પરીક્ષા સંબંધિત મંજૂરીઓ, વ્હીલચેર એક્સેસિબિલિટી અથવા સ્ક્રાઇબ (લખનાર મદદગાર) મેળવવા માટે વિવિધ ફેકલ્ટીઓ અને વહીવટી વિભાગોના ચક્કર કાપવા પડતા હતા. પરંતુ હવે MSU Vadodara Disability Resource Centre ના માધ્યમથી આ તમામ પ્રક્રિયા અત્યંત સરળ, ઝડપી અને સન્માનજનક બની જશે. વડોદરા શહેર અને યુનિવર્સિટી પરિસરમાં આ નિર્ણયને ઉષ્માભર્યો આવકાર મળ્યો છે.

કેન્દ્રનું સ્થાન અને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિગતો

મહારાજા સયાજીરાવ યુનિવર્સિટી તંત્ર દ્વારા આ વિશેષ કેન્દ્ર માટે યોગ્ય અને સરળતાથી પહોંચી શકાય તેવા સ્થાનની પસંદગી કરવામાં આવી છે. યુનિવર્સિટીની ફેકલ્ટી ઓફ ફેમિલી એન્ડ કોમ્યુનિટી સાયન્સિસના WSRC બિલ્ડિંગના ગ્રાઉન્ડ ફ્લોર પર ચાર વિશાળ ઓરડાઓ ફાળવવામાં આવ્યા છે. ગ્રાઉન્ડ ફ્લોર પર હોવાને કારણે વ્હીલચેર ધારકો અને શારીરિક પડકારો ધરાવતા વિદ્યાર્થીઓ કોઈ પણ અุปરોધ વગર સરળતાથી આવી-જઈ શકશે.

આ કેન્દ્રમાં દિવ્યાંગો માટે વિશેષ રેમ્પ, પકડવાના હેન્ડરેલ્સ, બ્રેઇલ લિપિ ધરાવતા સાઇનબોર્ડ્સ, એડજસ્ટેબલ ફર્નિચર અને આધુનિક ડિજિટલ સાધનોની વ્યવસ્થા પણ ઊભી કરવામાં આવી રહી છે. MSU Vadodara Disability Resource Centre માત્ર એક વહીવટી કાર્યાલય નહીં પરંતુ દિવ્યાંગ વિદ્યાર્થીઓ માટે માર્ગદર્શન, પરામર્શ અને આત્મવિશ્વાસ વધારવાનું એક સશક્ત કેન્દ્ર બની રહેશે.

શૈક્ષણિક, માનસિક અને તબીબી સહાયનું ત્રિવિધ એકીકરણ

આ નવનિર્મિત સેન્ટરની સૌથી મોટી ખાસિયત એ છે કે તે પરંપરાગત સેલ કરતા સાવ અલગ રીતે કામ કરશે. અહીં ત્રણ મુખ્ય ક્ષેત્રો પર એકસાથે ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવશે:

• શૈક્ષણિક સહાય (Academic Support): જે વિદ્યાર્થીઓને ક્લાસરૂમ સુધી પહોંચવામાં કે અભ્યાસ સામગ્રી મેળવવામાં મુશ્કેલી પડતી હોય તેમને ખાસ સ્પેશિયલ એજ્યુકેટર્સ અને આસિસ્ટિવ ટેકનોલોજી દ્વારા સહાય પૂરી પાડવામાં આવશે.
• માનસિક સ્વાસ્થ્ય અને કાઉન્સેલિંગ (Mental Health Support): શારીરિક પડકારો સાથે જીવતા વિદ્યાર્થીઓ ઘણીવાર માનસિક તણાવ કે એકલતા અનુભવતા હોય છે. યુનિવર્સિટીના હેલ્થ સેન્ટરના મનોવૈજ્ઞાનિકો અને કાઉન્સિલર્સ આ સેન્ટર દ્વારા વિદ્યાર્થીઓને વિનામૂલ્યે કાઉન્સેલિંગ આપશે.
• તબીબી સેવાઓ અને ફિઝિયોથેરાપી (Medical & Physical Assistance): વિદ્યાર્થીઓને જરૂરી તબીબી તપાસ, ફિઝિયોથેરાપી સત્રો અને મદદરૂપ ઉપકરણો મેળવવામાં MSU Vadodara Disability Resource Centre મધ્યસ્થી તરીકે કામ કરશે.

પરીક્ષા સપોર્ટ અને સ્ક્રાઇબ (Scribe) બેંકનું નિર્માણ

દિવ્યાંગ અને દ્રષ્ટિહીન વિદ્યાર્થીઓ માટે પરીક્ષા દરમિયાન સૌથી મોટો પ્રશ્ન યોગ્ય અને સમયસર લખનાર (Scribe) મેળવવાનો હોય છે. ભૂતકાળમાં પરીક્ષાના દિવસે પણ વિદ્યાર્થીઓએ સ્ક્રાઇબની શોધમાં ભટકવું પડતું હતું. આ સમસ્યાના કાયમી ઉકેલ માટે MSU Vadodara Disability Resource Centre દ્વારા એક સુસજ્જ ‘સ્ક્રાઇબ બેંક’ અને વરિષ્ઠ વિદ્યાર્થીઓનું વોલન્ટિયર નેટવર્ક તૈયાર કરવામાં આવી રહ્યું છે.

આ ઉપરાંત, યુજીસી (UGC) ની માર્ગદર્શિકા મુજબ દિવ્યાંગ વિદ્યાર્થીઓને પરીક્ષામાં વધારાનો સમય આપવો, અલગ બેઠક વ્યવસ્થા કરવી, પ્રશ્નપત્રના મોટા ફોન્ટ અથવા ઓડિયો ફોર્મેટ ઉપલબ્ધ કરાવવા જેવી તમામ બાબતોનું સંકલન આ કેન્દ્ર દ્વારા જ કરવામાં આવશે. આનાથી વાલીઓ અને વિદ્યાર્થીઓનો મોટો ચિંતાનો ભાર દૂર થશે.

યુનિવર્સિટીમાં દિવ્યાંગ વિદ્યાર્થીઓની વર્તમાન સ્થિતિ અને આંકડા

મહારાજા સયાજીરાવ યુનિવર્સિટીમાં દર વર્ષે મોટી સંખ્યામાં દિવ્યાંગ વિદ્યાર્થીઓ વિવિધ વિદ્યાશાખાઓમાં પ્રવેશ મેળવે છે. તાજેતરના આંકડા મુજબ આ શૈક્ષણિક વર્ષ 2026-27 માં યુનિવર્સિટીમાં 32 થી વધુ દિવ્યાંગ વિદ્યાર્થીઓએ પ્રવેશ લીધો છે, જ્યારે અગાઉના વર્ષ 2025-26 માં આ સંખ્યા 62 હતી. સાયન્સ, આર્ટ્સ, કોમર્સ, પરફોર્મિંગ આર્ટ્સ અને સોશિયલ વર્ક જેવી વિવિધ ફેકલ્ટીઓમાં આ વિદ્યાર્થીઓ અભ્યાસ કરી રહ્યા છે.

આ પહેલ અંગે માહિતી આપતાં પ્રોજેક્ટ કોઓર્ડિનેટર અને એક્સ્ટેન્શન એન્ડ કમ્યુનિકેશન વિભાગના આસિસ્ટન્ટ પ્રોફેસર મહેશ શેળકેએ જણાવ્યું હતું કે, “અમારો હેતુ માત્ર શૈક્ષણિક સુવિધા આપવાનો નથી, પરંતુ આ વિદ્યાર્થીઓને સાર્વત્રિક રીતે સક્ષમ બનાવવાનો છે. MSU Vadodara Disability Resource Centre ના માધ્યમથી અમે દરેક વિદ્યાર્થીની વ્યક્તિગત જરૂરિયાત સમજીને તેને અનુકૂળ સપોર્ટ સિસ્ટમ પૂરી પાડીશું.”

દિવ્યાંગ રિસોર્સ સેન્ટરની મુખ્ય વિગતો – એક નજરે

સમગ્ર ગુજરાત માટે પ્રેરણારૂપ મોડેલ

વડોદરાની એમ.એસ. યુનિવર્સિટી હંમેશાં શિક્ષણ અને સામાજિક જવાબદારીના ક્ષેત્રમાં અગ્રેસર રહી છે. MSU Vadodara Disability Resource Centre ની આ સ્થાપના બાદ હવે ગુજરાતની અન્ય યુનિવર્સિટીઓ જેમ કે ગુજરાત યુનિવર્સિટી, સૌરાષ્ટ્ર યુનિવર્સિટી અને દક્ષિણ ગુજરાત યુનિવર્સિટી માટે પણ એક ઉત્કૃષ્ટ ઉદાહરણ પૂરું પડાયું છે. દિવ્યાંગ અધિકાર કાર્યકર્તાઓ અને કેળવણીકારોએ યુનિવર્સિટીના આ સંવેદનશીલ અને પ્રગતિશીલ પગલાને બિરદાવ્યું છે.

યુનિવર્સિટીના વિદ્યાર્થીઓ પણ આ નવીન સુવિધાથી ખુશ છે. આર્ટ્સ ફેકલ્ટીના એક દિવ્યાંગ વિદ્યાર્થીએ પોતાનો અનુભવ શેર કરતા જણાવ્યું કે, અગાઉ કોઈપણ નાના કામ માટે અલગ-અલગ ઓફિસોમાં જવું પડતું હતું, પરંતુ હવે એક જ સ્થળે તમામ સહાય મળી રહેશે તે વિચાર જ ખૂબ આશ્વાસન આપનારો છે. MSU Vadodara Disability Resource Centre થી દિવ્યાંગ વિદ્યાર્થીઓનો આત્મવિશ્વાસ બમણો થશે અને તેઓ મુખ્યધારા શિક્ષણમાં વધુ સક્રિયપણે ભાગ લઈ શકશે.

ભાવિ આયોજન અને કેમ્પસ એક્સેસિબિલિટી ઓડિટ

યુનિવર્સિટી પ્રશાસન માત્ર આ સેન્ટર શરૂ કરીને અટકી જવાનું નથી, પરંતુ આગામી સમયમાં સમગ્ર એમ.એસ. યુનિવર્સિટી કેમ્પસનું એક્સેસિબિલિટી ઓડિટ (Accessibility Audit) કરવાનું પણ આયોજન ધરાવે છે. જે હેઠળ તમામ ફેકલ્ટી બિલ્ડિંગ્સ, લાઇબ્રેરી, હોસ્ટેલ્સ અને સ્પોર્ટ્સ સંકુલમાં દિવ્યાંગ-ફ્રેન્ડલી રેમ્પ, લિફ્ટ અને બ્રેઇલ નેવિગેશન સિસ્ટમ મૂકવામાં આવશે. આ સાથે પ્રોફેસરો અને કર્મચારીઓને પણ દિવ્યાંગ વિદ્યાર્થીઓ પ્રત્યે વધુ સંવેદનશીલ બનાવવા માટે ખાસ વર્કશોપનું આયોજન કરવામાં આવશે.

વડોદરા શહેરની આ શૈક્ષણિક ક્રાંતિ સાબિત કરે છે કે યોગ્ય દ્રષ્ટિકોણ અને સરકારી સપોર્ટ હોય તો દિવ્યાંગજનો માટે શિક્ષણના તમામ દરવાજા સરળતાથી ખોલી શકાય છે. MSU Vadodara Disability Resource Centre ભવિષ્યમાં હજારો વિદ્યાર્થીઓના સપનાઓને સાકાર કરવામાં એક મજબૂત આધારસ્તંભ બનશે તેમાં કોઈ શંકા નથી.

સંદર્ભ સ્ત્રોતો

• indiatimes.com
• indiatimes.com

નોંધ: આ સમાચાર AI દ્વારા જનરેટ કરવામાં આવ્યા છે.