ભાવનગરમાં બહુમાળી ભવનમાં સરકારી ફાઈલો સળગાવાતા ભારે વિવાદ: Bhavnagar government file burning વીડિયો વાયરલ થતાં ખુલાસાની માગ

ભાવનગર શહેરના મધ્યમાં આવેલા વહીવટી મથક બહુમાળી ભવન પરિસરમાંથી એક ચોંકાવનારો અને વિવાદાસ્પદ કિસ્સો સામે આવ્યો છે, જેમાં સરકારી કચેરીઓની મહત્વની ફાઈલો અને સત્તાવાર દસ્તાવેજો ખુલ્લા ગ્રાઉન્ડમાં સળગાવી દેવામાં આવ્યા છે. આ સમગ્ર ઘટનાનો વીડિયો સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થતાં જ સ્થાનિક નાગરિકો, સામાજિક કાર્યકરો અને વિપક્ષી નેતાઓમાં ભારે આક્રોશ વ્યાપી ગયો છે. Bhavnagar government file burning ની આ ઘટનાએ સમગ્ર વહીવટી આલમમાં ભારે ખળભળાટ મચાવી દીધો છે, કારણ કે આ કેમ્પસમાં એક-બે નહીં પરંતુ 30 કરતાં પણ વધુ મહત્વની સરકારી કચેરીઓ આવેલી છે. નિયમોનુસાર દફતરે કરવા યોગ્ય દસ્તાવેજોનો ચોક્કસ પદ્ધતિથી નિકાલ કરવાને બદલે, જાહેરમાં સળગાવી દેવાતાં અનેક પ્રકારની આશંકાઓ સેવાઈ રહી છે.

ભાવનગર બહુમાળી ભવનમાં દસ્તાવેજો બાળવાની ઘટનાથી સન્નાટો

મળેલી માહિતી અનુસાર, ભાવનગર બહુમાળી ભવનના પાછળના ભાગે આવેલા ખુલ્લા પરિસરમાં અચાનક મોટો ધુમાડો અને આગના લપકારા દેખાતાં આસપાસના લોકોનું ધ્યાન ખેંચાયું હતું. નજીક જઈને જોતાં સરકારી ચોપડા, સત્તાવાર રજિસ્ટર અને કાગળોના મોટા જથ્થાને સળગાવી દેવામાં આવી રહ્યો હતો. સ્થાનિક રહીશો અને જાગૃત નાગરિકોએ તુરંત જ આ પ્રક્રિયાનો વીડિયો બનાવી લીધો હતો. વીડિયો વાયરલ થતાં જ સરકારી બાબુઓ અને કર્મચારીઓમાં ભારે દોડધામ મચી ગઈ હતી. ભાવનગરમાં આવેલું આ બહુમાળી ભવન સમગ્ર જિલ્લાના સરકારી કારોબારનું મુખ્ય કેન્દ્ર માનવામાં આવે છે, અને ત્યાં આવી ગંભીર લાલિયાવાડી સામે આવતાં તંત્રની પારદર્શિતા સામે મોટા સવાલો ઊભા થયા છે.

જિલ્લાના વહીવટી તંત્રમાં અનેક પ્રશ્નો પૂછવામાં આવી રહ્યા છે કે શું આ કાગળો ખરેખર નકામા હતા, કે પછી કોઈ મહત્વની તપાસ અથવા RTI અરજીથી બચવા માટે આ સરકારી કાગળોનો અગ્નિદાહ આપવામાં આવ્યો છે? સામાન્ય સંજોગોમાં કોઈપણ સરકારી દસ્તાવેજ કે જૂના રેકોર્ડનો નિકાલ કરવા માટે રાજ્ય સરકારના મહેસૂલી અને વહીવટી વિભાગ દ્વારા ચોક્કસ નીતિ-નિયમો ઘડવામાં આવેલા છે. પરંતુ Bhavnagar માં બહુમાળી ભવન કેમ્પસમાં નિયમોના ધજાગરા ઉડાવીને જાહેરમાં કાગળો બાળવામાં આવ્યા તે બાબત વહીવટી તંત્રની ઘોર બેદરકારી છતી કરે છે.

ભાવનગરના વહીવટી ધબકાર સમાન બહુમાળી ભવન અને ૩૦થી વધુ કચેરીઓ

ભાવનગરના બહુમાળી ભવન સંકુલમાં જિલ્લાની અતિ મહત્વપૂર્ણ સરકારી શાખાઓ આવેલી છે. આ ભવનમાં સમાજ કલ્યાણ વિભાગ, જીએસટી (GST) વિભાગ, જિલ્લા શિક્ષણ અધિકારીની કચેરી (DEO), પ્રોહિબિશન અને એક્સાઇઝ વિભાગ, જિલ્લા બાળ સુરક્ષા એકમ, ડીઆઈએલઆર (DILR – લેન્ડ રેકોર્ડઝ કચેરી), તેમજ પુરવઠા અને મહેસૂલ શાખા સહિત ૩૦થી વધુ નાની-મોટી કચેરીઓ ધમધમે છે. દરરોજ હજારોની સંખ્યામાં નાગરિકો અહીં પોતાના વિવિધ દાખલા, જમીનના કાગળો, પેન્શન યોજનાઓ, શાળા-કોલેજના પ્રમાણપત્રો અને કરવેરા સંબંધિત કામકાજ માટે આવતા હોય છે.

આટલી મોટી સંવેદનશીલ કચેરીઓ એક જ પરિસરમાં આવેલી હોવાથી, કઈ ચોક્કસ કચેરીના કર્મચારીઓ કે અધિકારીઓ દ્વારા આ ફાઈલો ગ્રાઉન્ડમાં લાવીને સળગાવવામાં આવી તે અંગે હજી સુધી કોઈ સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી નથી. ઘટના બહાર આવ્યા બાદ તમામ વિભાગો એકબીજા પર દોષનો ટોપલો ઢોળવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા હોય તેવો ઘાટ સર્જાયો છે. Bhavnagar government file burning કૌભાંડમાં કઈ કચેરીના કાગળો બળીને ખાખ થઈ ગયા તે જાણવું હવે અત્યંત જરૂરી બન્યું છે, કારણ કે તેમાં સામાન્ય જનતાના હિતો જોડાયેલા હોઈ શકે છે.

સરકારી રેકોર્ડ નિકાલના કાયદાકીય નિયમો અને તંત્રની ઉઘાડી બેદરકારી

ગુજરાત સરકારી રેકોર્ડ્સ એક્ટ અને વહીવટી માર્ગદર્શિકા અનુસાર, સરકારી કચેરીઓમાં કોઈ પણ ફાઇલ કે રજિસ્ટર નકામું જાહેર કરતાં પહેલાં તેની કાળજીપૂર્વક વર્ગીકરણ પ્રક્રિયા (Categorization) કરવી પડે છે. સરકારી દસ્તાવેજોને ‘A’, ‘B’, ‘C’ અને ‘D’ કેટેગરીમાં વહેંચવામાં આવે છે. કેટેગરી ‘A’ અને ‘B’ ના દસ્તાવેજો કાયમી અથવા લાંબા ગાળા માટે સાચવવાના હોય છે, જ્યારે ‘C’ અને ‘D’ કેટેગરીની ફાઈલો અમુક ચોક્કસ સમયમર્યાદા (જેમ કે ૩ વર્ષ, ૫ વર્ષ કે ૧૦ વર્ષ) પૂર્ણ થયા બાદ જ નષ્ટ કરી શકાય છે.

ફાઈલોનો નિકાલ કરવાની કાયદાકીય વિધિ પણ સ્પષ્ટ છે:

• સંબંધિત કચેરીના વડા (Head of Office) દ્વારા ડેસ્ટ્રક્શન કમિટીની રચના કરવી પડે છે.
• નિકાલ કરવા યોગ્ય ફાઈલોની વિગતવાર યાદી (Incinator Register / Record Destruction Register) તૈયાર કરીને તેની મંજૂરી મેળવવી પડે છે.
• ફાઈલો કે દસ્તાવેજોનો નિકાલ કરતી વખતે પેપર શ્રિડર (Paper Shredder) મશીનનો ઉપયોગ કરવો અથવા સરકારી અંકુશ હેઠળની પેપર મિલમાં રિસાયક્લિંગ માટે મોકલવો ફરજિયાત છે.
• પર્યાવરણીય નિયમો અને નેશનલ ગ્રીન ટ્રિબ્યુનલ (NGT) ના આદેશ મુજબ જાહેરમાં કચરો કે કાગળો સળગાવવા પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ છે.

આ તમામ સત્તાવાર નિયમો હોવા છતાં, ભાવનગર બહુમાળી ભવનમાં ખુલ્લેઆમ આગ લગાડીને દસ્તાવેજો બાળવામાં આવ્યા. આ બાબત દર્શાવે છે કે વહીવટી પ્રક્રિયાઓનો કેટલો ગંભીર અનાદર કરવામાં આવ્યો છે. Bhavnagar માં બનેલી આ ઘટનાથી સ્થાનિક પર્યાવરણને નુકસાન પહોંચવાની સાથે સાથે કાયદાનો પણ ખુલ્લેઆમ ભંગ થયો છે.

ભ્રષ્ટાચાર છુપાવવાનો કાવતરું? સ્થાનિકો અને સામાજિક કાર્યકરોના ગંભીર આક્ષેપો

બહુમાળી ભવન પરિસરમાં કાગળો સળગાવાયા બાદ ભાવનગરના જાગૃત નાગરિકો અને સામાજિક કાર્યકરોમાં ભારે રોષ જોવા મળી રહ્યો છે. સ્થાનિક નાગરિકોનો આક્ષેપ છે કે તાજેતરમાં સરકારી યોજનાઓમાં થયેલી નાણાકીય અનિયમિતતાઓ, ઓડિટ આક્ષેપો, અથવા માહિતી અધિકાર (RTI) હેઠળ માગવામાં આવેલી અતિ સંવેદનશીલ માહિતી છુપાવવા માટે આ ફાઈલો સળગાવી દેવામાં આવી હોઈ શકે છે. ભૂતકાળમાં પણ રાજ્યના વિવિધ જિલ્લાઓમાં તપાસના આદેશો છૂટે તે પહેલાં જ સંબંધિત શાખાની ફાઈલો ગાયબ થઈ જવાની કે અકસ્માતે બળી જવાની ઘટનાઓ સામે આવી ચૂકી છે.

જિલ્લાના અગ્રણી સામાજિક કાર્યકરે જણાવાયું કે, “જો આ ફાઈલો ખરેખર નિયમાનુસાર નકામી જ હતી, તો તેને રેકોર્ડ રૂમના સત્તાવાર રજિસ્ટરમાં નોંધ કરીને શા માટે શ્રિડર મશીનમાં કે પેપર મિલમાં ન મોકલાઈ? સાંજના સમયે ખુલ્લા પરિસરમાં ગુપચુપ રીતે ફાઈલો સળગાવવાનો હેતુ શું હતો? આ ઘટના સામાન્ય બેદરકારી નથી પરંતુ ભ્રષ્ટાચારના પુરાવા નાશ કરવાનું મોટું કાવતરું પણ હોઈ શકે છે.” આ મુદ્દે ઉચ્ચ કક્ષાએથી નિષ્પક્ષ તપાસ કમિશન નીમવામાં આવે તેવી માંગણી બુલંદ બની છે.

Bhavnagar government file burning ઘટના અંગે શંકાસ્પદ પાસાંઓ અને પ્રશ્નો

આ સમગ્ર વિવાદ સામે આવ્યા બાદ વહીવટી તંત્ર સામે અનેક તીખા પ્રશ્નો ઊભા થયા છે. જનતા અને માધ્યમો દ્વારા પૂછવામાં આવી રહેલા મુખ્ય પ્રશ્નો નીચે મુજબ છે:

1. કઈ કચેરીનો રેકોર્ડ હતો?: બહુમાળી ભવનની ૩૦ કચેરીઓમાંથી કયા વિભાગે આ ફાઈલો બાળવાનો આદેશ આપ્યો હતો?
2. મંજૂરી વિના કાર્યવાહી?: શું જિલ્લા કલેક્ટર કે સક્ષમ વહીવટી અધિકારીની લેખિત મંજૂરી મેળવવામાં આવી હતી?
3. CCTV ફૂટેજની તપાસ કેમ નહીં?: બહુમાળી ભવન પરિસરમાં સીસીટીવી કેમેરા લાગેલા હોવા છતાં કાગળો બહાર લાવનાર કર્મચારીઓની ઓળખ કેમ છુપાવવામાં આવી રહી છે?
4. RTI અરજીઓનો નિકાલ?: શું આ ફાઈલોમાં એવી અરજીઓ કે ઓડિટ પેપર્સ હતા જે ભ્રષ્ટાચાર ખુલ્લો પાડી શકતા હતા?

આ પ્રશ્નોના જવાબો આપવાને બદલે સ્થાનિક અધિકારીઓ મૌન સેવી રહ્યા છે અથવા તો આ બાબતને સામાન્ય સરકારી કચરો બાળવાની ઘટના ગણાવીને હળવાશથી લેવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. પરંતુ Bhavnagar government file burning ની ઘટનાએ સરકારી પ્રક્રિયાઓની પારદર્શિતા પર મોટો પ્રશ્નાર્થ ચિહ્ન મૂકી દીધો છે.

સરકારી દસ્તાવેજ નિકાલ પ્રક્રિયા સરખામણી કોષ્ટક

નીચે આપેલા કોષ્ટકમાં સત્તાવાર સરકારી નિયમ મુજબ દસ્તાવેજ નિકાલની પ્રક્રિયા અને ભાવનગર બહુમાળી ભવન ખાતે થયેલા વાસ્તવિક અમલની સરખામણી દર્શાવવામાં આવી છે:

નાગરિકો અને RTI અરજદારો પર આ બેદરકારીની સીધી અસર

સરકારી દસ્તાવેજો માત્ર કાગળના ટુકડા નથી હોતા, પરંતુ તેમાં સામાન્ય નાગરિકોના હક અને અધિકારો છુપાયેલા હોય છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો સમાજ કલ્યાણ વિભાગ કે શિક્ષણ વિભાગની ફાઈલો સળગી જાય, તો ગરીબ વિદ્યાર્થીઓની શિષ્યવૃત્તિ, વિધવા સહાય, કે વૃદ્ધ પેન્શનના મહત્વના પુરાવા નાશ પામે છે. તેવી જ રીતે DILR કે મહેસૂલી શાખાના કાગળો બળી જવાથી જમીન માપણી, વારસાઈ આંબો, અને મિલકત સંબંધિત દાવાઓમાં નાગરિકોને વર્ષો સુધી અદાલતોના ચક્કર કાપવા પડે છે.

માહિતી અધિકાર (RTI) ના કાયદા હેઠળ સરકારી કામગીરીમાં પારદર્શિતા લાવવા માંગતા અરજદારો માટે પણ આ કટોકટી સમાન છે. ઘણીવાર જ્યારે અરજદારો ચોક્કસ કૌભાંડ કે યોજનાના ખર્ચ સંબંધિત કાગળો માગે છે, ત્યારે તંત્ર દ્વારા “ફાઈલ મળી આવતી નથી” અથવા “રેકોર્ડ નાશ પામ્યો છે” તેવા જવાબો આપવામાં આવે છે. ભાવનગરમાં જે રીતે જાહેરમાં ફાઈલો સળગાવાઈ, તેનાથી ભવિષ્યમાં આવા બહાના કાઢવાનો માર્ગ સરળ બની જશે તેવી દહેશત વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. Bhavnagar News માં આ ઘટના સતત ચર્ચાના સ્થાને રહી છે.

સઘન તપાસ અને દોષિત અધિકારીઓ સામે કડક પગલાંની માગ

આ સમગ્ર મામલે ભાવનગરના સ્થાનિક રહેવાસીઓ અને સંગઠનો દ્વારા જિલ્લા કલેક્ટર તેમજ રાજ્યના મહેસૂલ વિભાગને લેખિત રજૂઆત કરવાની તૈયારીઓ હાથ ધરવામાં આવી છે. માંગણી કરવામાં આવી છે કે આ સમગ્ર ઘટનામાં સીસીટીવી કેમેરાના રેકોર્ડિંગની તપાસ કરવામાં આવે, અને જે પણ કર્મચારી કે અધિકારી આ કૃત્યમાં સામેલ હોય તેમની સામે કાયદાકીય અને ખાતાકીય તપાસના આદેશ આપવામાં આવે. સરકારી મિલકત અને સત્તાવાર રેકોર્ડનો ગેરકાયદેસર નાશ કરવો એ ભારતીય ન્યાય સંહિતા હેઠળ પણ ગુનો બને છે.

જો તંત્ર દ્વારા આ મામલે સંતોષકારક પગલાં લેવામાં નહીં આવે તો આગામી દિવસોમાં ભાવનગર બહુમાળી ભવન સામે નાગરિકો દ્વારા ગાંધીચિંધ્યા માર્ગે આંદોલન કરવાની પણ ચેતવણી આપવામાં આવી છે. ભાવનગરની જનતા હવે એ જોવા માંગે છે કે રાજ્ય સરકાર અને વહીવટી તંત્ર આ ગંભીર લાલિયાવાડી સામે કેવા કડક પગલાં ભરે છે અને વાયરલ વીડિયોના આધારે સત્ય બહાર લાવે છે કે પછી આ મામલા પર પણ પડદો પાડી દેવામાં આવે છે.

નોંધ: આ સમાચાર AI દ્વારા જનરેટ કરવામાં આવ્યા છે.