અમદાવાદમાં AMC ની ₹5,000 કરોડની પ્રાઇમ જમીનો અડધા ભાવે વેચવાના નિર્ણયથી ભારે વિવાદ: Ahmedabad AMC plot auction સામે વિરોધનો વંટોળ

અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન (AMC) દ્વારા શહેરના અત્યંત કિંમતી અને પોશ વિસ્તારોમાં આવેલા 28 જેટલા પ્રાઇમ પ્લોટોની હરાજી કરવાનો નિર્ણય લેવામાં આવતાં સમગ્ર ગુજરાતમાં ભારે ખળભળાટ મચી ગયો છે. Ahmedabad AMC plot auction ને લઇને હવે રાજકીય અને સામાજિક વર્તુળોમાં ગરમાવો આવી ગયો છે. સ્થાનિક રિયલ એસ્ટેટ નિષ્ણાતો અને વિપક્ષી નેતાઓ દ્વારા એવો આક્ષેપ કરવામાં આવી રહ્યો છે કે અંદાજે ₹5,000 કરોડની વાસ્તવિક માર્કેટ વેલ્યુ ધરાવતી આ સરકારી જમીનોને માત્ર ₹2,200 કરોડ જેવી અત્યંત ઓછી બેઝ પ્રાઇસથી ખાનગી મળતિયાઓ અને બિલ્ડરોને પધરાવી દેવાની કવાયત હાથ ધરવામાં આવી છે. અમદાવાદ શહેરના ભવિષ્યના વિકાસ અને જાહેર સવલતો માટે અનામત રાખવામાં આવેલી આ બહુમૂલ્ય સરકારી જમીનોને પાણીના મૂલે વેચી દેવાની હિલચાલ સામે અમદાવાદના નાગરિકો, શહેરી આયોજકો અને સજાગ નાગરિક જૂથોમાં ભારે આક્રોશ વ્યાપી ગયો છે.

સ્થાનિક રહીશો અને રિયલ્ટર્સના મતે, મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન એક તરફ શહેરના વિવિધ ઝોનમાં નાગરિકો માટે સ્પોર્ટ્સ કಾಂપ્લેક્સ, ગ્રીન કવર વધારવા માટેના બગીચા, પબ્લિક પાર્કિંગ અને રખડતા ઢોરની સમસ્યાના કાયમી ઉકેલ માટે એનિમલ હોસ્ટેલ બનાવવા માટે પ્લોટની અછત હોવાના બહાના રજૂ કરે છે. પરંતુ બીજી તરફ સિંધુ ભવન રોડ, બોડકદેવ, થલતેજ, સેટેલાઇટ, એસજી હાઇવે અને વસ્ત્રાલ જેવા પ્રાઇમ લોકેશન પર આવેલા જમીનના ટુકડાઓને વેચીને તિજોરી ભરવાનો પ્રયાસ થઈ રહ્યો છે. તંત્ર દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલી આ Ahmedabad AMC plot auction પ્રક્રિયાની પારદર્શિતા સામે ગંભીર સવાલો ઊભા થઈ રહ્યા છે.

Ahmedabad AMC plot auction અંગે ઉઠેલા ગંભીર સવાલો અને વિરોધ

મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન દ્વારા જારી કરવામાં આવેલા ઇ-ઓક્શનના ટેન્ડર દસ્તાવેજો અનુસાર, શહેરના સાતેય ઝોનમાં આવેલા વિવિધ કમર્શિયલ અને રેસિડેન્શિયલ પ્લોટોની હરાજી યોજવાનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે. પરંતુ આ પ્લોટ્સની નક્કી કરવામાં આવેલી જંત્રી કિંમત અને પ્રાઇમ માર્કેટ રેટ વચ્ચે આસમાન જમીનનો તફાવત જોવા મળી રહ્યો છે. વિપક્ષી કોર્પોરેટરો અને અર્બન પ્લાનિંગ એક્સપર્ટ્સના મતે, કોર્પોરેશનના આ નીતિવિષયક નિર્ણયથી મનપાની તિજોરીને સીધું ₹2,800 કરોડથી વધુનું નુકસાન થવાની ભીતિ છે.

આ હરાજી પ્રક્રિયા સામે મુખ્યત્વે નીચે મુજબના ગંભીર મુદ્દાઓ અને વિરોધના સૂર ઊઠ્યા છે:

• અડધી કિંમતે બેઝ પ્રાઇસ: ઓપન માર્કેટમાં જે જમીનના ચોરસ મીટર દીઠ ભાવ ₹2 લાખથી ₹3.5 લાખ ચાલી રહ્યા છે, ત્યાં AMC દ્વારા બેઝ પ્રાઇસ માત્ર ₹80,000 થી ₹1.25 લાખ પ્રતિ ચોરસ મીટર નક્કી કરવામાં આવી છે.
• જાહેર સુવિધાઓનો અનાદર: પ્લોટો વેચવાને બદલે ત્યાં જાહેર હોસ્પિટલ, કમ્યુનિટી હોલ, ગ્રીન ઝોન કે ડિજિટલ લાયબ્રેરી બનાવવાની માગણી નાગરિકો કરી રહ્યા છે.
• મળતિયાઓને ફાયદો પહોંચાડવાનો આરોપ: અમુક ચોક્કસ મોટા રિયલ એસ્ટેટ ડેવલપર્સને જ લાભ થાય તે રીતે ટેન્ડરની શરતો અને સાઇઝ બાઈન્ડિંગ તૈયાર કરવામાં આવ્યા હોવાનો આક્ષેપ છે.
• બજેટ અને આવક હોવા છતાં જમીન વેચાણ: કોર્પોરેશન પાસે વાર્ષિક જંગી બજેટ અને ટેક્સની આવક હોવા છતાં મિલકતો વેચવાની નોબત કેમ આવી તે અંગે રહસ્ય ઘેરાયું છે.

અમદાવાદના કયા કયા પ્રાઇમ વિસ્તારોના પ્લોટ્સ હરાજીની યાદીમાં?

AMC દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલી યાદી મુજબ, પશ્ચિમ અને ઉત્તર-પશ્ચિમ ઝોનના સૌથી મોંઘા વિસ્તારોના પ્લોટ્સ આ હરાજીમાં મૂકવામાં આવ્યા છે. સિંધુ ભવન રોડ અને એસ.જી. હાઇવે નજીકના પ્લોટોની કિંમત અત્યારે રિયલ એસ્ટેટ માર્કેટમાં આસમાને છે. આ વિસ્તારોમાં મલ્ટી-નેશનલ કંપનીઓની ઓફિસો, મોલ અને ફાઇવ સ્ટાર હોટેલો આવેલી છે, જેથી આ જમીનોનું મૂલ્ય ખૂબ ઊંચું છે.

નીચે દર્શાવેલ કોષ્ટકમાં અમદાવાદના મુખ્ય વિસ્તારો અને ત્યાં વેચાણ માટે મૂકાયેલા પ્લોટ્સની વિગતો આપવામાં આવી છે:

ઝોન / વિસ્તાર (Area)	પ્લોટનો પ્રકાર (Plot Type)	અંદાજિત બજાર મૂલ્ય (Market Value)	AMC નિર્ધારિત બેઝ પ્રાઇસ (Base Price)
સિંધુ ભવન રોડ (Bodakdev)	હાઇ-રાઇઝ કમર્શિયલ (Commercial)	₹ 1,500 કરોડ	₹ 650 કરોડ
થલતેજ – શિલજ રોડ (Thaltej)	મિક્સ ડેવલપમેન્ટ (Mixed-use)	₹ 1,200 કરોડ	₹ 520 કરોડ
સેટેલાઇટ / એસજી હાઇવે (Satellite)	કોમર્શિયલ ફ્રન્ટેજ (Frontage)	₹ 900 કરોડ	₹ 410 કરોડ
ગોતા – સાયન્સ સિટી (Gota)	રેસિડેન્શિયલ / સ્માર્ટ સ્પેસ	₹ 800 કરોડ	₹ 380 કરોડ
નિકોલ – વસ્ત્રાલ (East Zone)	કમ્યુનિટી – ટાઉનશીપ પ્લોટ	₹ 600 કરોડ	₹ 240 કરોડ

આ કોષ્ટક સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે Ahmedabad AMC plot auction માં જમીનોની બેઝ પ્રાઇસ બજાર ભાવ કરતાં લગભગ અડધી રાખવામાં આવી છે. આ જ કારણસર શહેરીજનોમાં એવો ભય સેવાઈ રહ્યો છે કે જો યોગ્ય સ્પર્ધાત્મક બોલી નહીં લાગે તો સરકારી તિજોરીને મોટું નુકસાન વેઠવું પડશે.

જંગી બજેટ હોવા છતાં મનપા પ્લોટ વેચવા કેમ મજબૂર બની?

અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનનું વાર્ષિક બજેટ દર વર્ષે નવો રેકોર્ડ બનાવે છે. ચાલુ નાણાકીય વર્ષમાં પણ AMC નું બજેટ ₹10,000 કરોડથી વધુનું રહ્યું છે. પ્રોપર્ટી ટેક્સ, પ્રોફેશનલ ટેક્સ, વહીવટી શુલ્ક અને રાજ્ય સરકારની ગ્રાન્ટમાંથી મનપાને અબજો રૂપિયાની આવક થાય છે. આમ છતાં, Ahmedabad AMC plot auction યોજીને મોટો ફંડ એકત્ર કરવાની જરૂરિયાત કેમ ઊભી થઈ તે એક મોટો પ્રશ્ન છે.

આ અંગેના નિષ્ણાતોના મતે, AMC દ્વારા તાજેતરમાં હાથ ધરાયેલા કેટલાક મેગા ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ્સ જેવાં કે રિવરફ્રન્ટ ફેઝ-2, નવા ઓવરબ્રિજ, ફ્લાયઓવર અને તાજેતરમાં જ ચર્ચામાં આવેલા સિંધુ ભવન રોડ પરના ₹570 કરોડના ‘સિટી સ્ક્વેર’ પ્રોજેક્ટ માટે મોટા ભંડોળની જરૂરિયાત ઊભી થઈ છે. પરંતુ આ વિકાસકીય કામો માટે નાગરિકોની માલિકીની સરકારી જમીનો નીચા ભાવે વેચી દેવી કેટલી યોગ્ય છે, તે અંગે ભારે ચર્ચા જાગી છે.

એક અગ્રણી અર્બન પ્લાનરે નામ ન આપવાની શરતે જણાવ્યું હતું કે, “શહેરની માલિકીની જમીન એ આવનારી પેઢીઓ માટેની મૂડી છે. એકવાર તમે આ પ્રાઇમ પ્લોટો વેચી દેશો પછી ભવિષ્યમાં હોસ્પિટલ, સ્કૂલ, પબ્લિક પાર્ક કે બસ ટર્મિનસ બનાવવા માટે તંત્ર પાસે જમીન જ નહીં રહે. અમદાવાદ જેવા ઝડપથી વિકસતા મેટ્રો શહેરમાં જમીન બેંક (Land Bank) જાળવી રાખવી અત્યંત જરૂરી છે.”

વિપક્ષી કોર્પોરેટરો અને નાગરિક સંગઠનોનો આક્રોશ

આ જમીન હરાજીના પ્રકરણને લઇને અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનના બોર્ડમાં પણ ભારે હંગામો થવાના એંધાણ વર્તાઈ રહ્યા છે. વિપક્ષી કોર્પોરેટરોએ આ મુદ્દાને હાથમાં લઇને કોર્પોરેશન ભવન સામે વિરોધ પ્રદર્શનો યોજવાની ચીમકી આપી છે. વિપક્ષના નેતાઓએ એવો આરોપ લગાવ્યો છે કે શાસક પક્ષના મળતિયા બિલ્ડરોને આડકતરી રીતે ફાયદો કરાવવા માટે ટેન્ડર પબ્લિશ કરતા પહેલાં પૂરતી જાહેરાત કરવામાં આવી નથી અને બેઝ પ્રાઇસ પણ બજાર મૂલ્ય કરતાં ઓછી આંકવામાં આવી છે.

બીજી તરફ, અમદાવાદના વિવિધ વિસ્તારના રહીશ કલ્યાણ મંડળો (RWA) પણ આ હરાજી સામે મેદાનમાં આવ્યા છે. બોડકદેવ અને સાયન્સ સિટી રોડ પર રહેતા નાગરિકોનું કહેવું છે કે તેમના વિસ્તારોમાં ટ્રાફિક અને પાર્કિંગની વિકટ સમસ્યા છે. જો આ ખુલ્લા પ્લોટ્સ પર પણ મલ્ટી-સ્ટોરી કમર્શિયલ બિલ્ડિંગો બની જશે, તો ટ્રાફિકની સમસ્યા વધુ વહેતી બનશે. આ પ્લોટ્સ પર જાહેર પાર્કિંગ અથવા ઓપન ગ્રીન સ્પેસ બનાવવી જોઇએ.

શહેરી વિકાસ અને પર્યાવરણ પર પડનારી આડઅસરો

અમદાવાદ અત્યારે વાયુ પ્રદૂષણ અને વધતા તાપમાનની ગંભીર સમસ્યાઓનો સામનો કરી રહ્યું છે. તાજેતરમાં જ એર ક્વોલિટી ઇન્ડેક્સ (AQI) ખરાબ થતાં AMC એ બાંધકામ સાઇટો પર કડક નિયંત્રણો લાદવા પડ્યા છે. આવા સમયે જો 28 પ્રાઇમ પ્લોટ્સ પર કોંક્રિટના જંગલો ઊભા કરી દેવામાં આવશે તો શહેરની પર્યાવરણીય સ્થિતિ વધુ કથળી શકે છે.

પર્યાવરણવિદોના જણાવ્યા મુજબ:

1. ગ્રીન કવરમાં ઘટાડો: પ્લોટોના વેચાણ અને કોમર્શિયલ બાંધકામથી વૃક્ષો કાપવામાં આવશે, જેનાથી અર્બન હીટ આઇલેન્ડ ઇફેક્ટ વધશે.
2. ગ્રાઉન્ડ વોટર રિચાર્જ: ખુલ્લી જમીનો ચોમાસા દરમિયાન ભૂગર્ભ જળ રિચાર્જ કરવામાં મદદ કરે છે. કોંક્રિટાઇઝેશનથી વોટર ટેબલ વધુ ઊંડું જશે.
3. ટ્રાફિકનું ભારણ: નવા મોલ અને બિઝનેસ પાર્ક બનવાથી આસપાસના મુખ્ય રસ્તાઓ પર વાહનોનું ભારણ સહનશક્તિ બહાર નીકળી જશે.

તંત્રનો બચાવ અને અધિકારીઓની સ્પષ્ટતા

આ વિવાદ અંગે અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનના ઉચ્ચ અધિકારીઓ અને સ્ટેન્ડિંગ કમિટીના હોદ્દેદારોનો સંપર્ક કરવામાં આવતાં તેમણે તંત્રનો બચાવ કર્યો હતો. તંત્રના જણાવ્યા અનુસાર, Ahmedabad AMC plot auction ની તમામ પ્રક્રિયા સંપૂર્ણપણે પારદર્શક અને નિયમાનુસાર હાથ ધરવામાં આવી રહી છે. ઇ-ઓક્શન પ્રક્રિયા ઓનલાઇન પ્લેટફોર્મ પર થશે, જેમાં દેશભરમાંથી કોઇપણ ડેવલપર ભાગ લઇ શકશે.

અધિકારીઓએ દાવો કર્યો હતો કે જમીનની બેઝ પ્રાઇસ સરકારી જંત્રી દરો અને વર્તમાન નિયમોના આધારે નક્કી કરવામાં આવે છે. હરાજી દરમિયાન બોલી લગાવનારાઓ વચ્ચે સ્પર્ધા થશે ત્યારે જમીનની આખરી કિંમત બજાર ભાવ કરતાં પણ વધુ ઉપજવાની શક્યતા છે. આ હરાજીમાંથી મળનારી આવકનો ઉપયોગ અમદાવાદ શહેરના જ આધુનિક વિકાસ પ્રોજેક્ટ્સ, નવા બ્રિજ, વોટર સપ્લાય અને ડ્રેનેજ નેટવર્કને અપગ્રેડ કરવા માટે જ કરવામાં આવશે.

આગામી દિવસોમાં શું થશે? નાગરિકોની નજર હરાજી પ્રક્રિયા પર

અમદાવાદમાં 28 પ્રાઇમ પ્લોટ્સની હરાજીને લઇને જાગેલો વિવાદ હવે વધુ ઘેરો બનવાની શક્તિ ધરાવે છે. એક તરફ વિપક્ષ આ મુદ્દાને હાઇકોર્ટમાં પડકારવાની અને જનઆંદોલન કરવાની તૈયારી કરી રહ્યો છે, ત્યારે બીજી તરફ કોર્પોરેશન પ્રશાસન નિર્ધારિત સમયપત્રક મુજબ ઇ-હરાજી યોજવા માટે મક્કમ દેખાઈ રહ્યું છે.

અમદાવાદના સ્માર્ટ સિટિઝન્સ અને ટેક્સપેયર્સ હવે એ વાતની રાહ જોઈ રહ્યા છે કે શું તંત્ર નાગરિકોના અવાજને સાંભળીને જાહેર હિતના કામો માટે જમીનો અનામત રાખશે કે પછી પ્લોટ્સની હરાજી કરીને મનપાની તિજોરી ભરવાનો માર્ગ પસંદ કરશે. આ Ahmedabad AMC plot auction ના પરિણામો પરથી નક્કી થશે કે અમદાવાદનું ભાવિ શહેરી આયોજન કેવા મોડલ પર આગળ વધશે.

નોંધ: આ સમાચાર AI દ્વારા જનરેટ કરવામાં આવ્યા છે.