ભાવનગરમાં દશેરા પૂર્વે મનપાનો મોટો ધડાકો: Bhavnagar food safety raid માં રસાલા કેમ્પ અને પ્રખ્યાત ગલ્લાઓમાંથી બળેલું કાળું તેલ ઝડપાયું

આગામી વિજયાદશમી (દશેરા) અને પ્રકાશના પર્વ દિવાળીના તહેવારોને ગણતરીના દિવસો જ બાકી રહ્યા છે ત્યારે ભાવનગર શહેરમાં ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓમાં થતી ભેળસેળ અને અખાદ્ય સામગ્રીના વેચાણ સામે તંત્ર સફાળું જાગ્યું છે. સંસ્કારી નગરી ભાવનગરમાં નાગરિકોના સ્વાસ્થ્ય સાથે થતા ચેડાં અટકાવવા માટે ભાવનગર મહાનગરપાલિકાના ફૂડ એન્ડ ડ્રગ્સ વિભાગ દ્વારા વ્યાપક ઝુંબેશ શરૂ કરવામાં આવી છે. આ મોહિમ હેઠળ યોજાયેલી Bhavnagar food safety raid દરમિયાન શહેરના વ્યસ્ત વેપારી વિસ્તારો અને પ્રખ્યાત ફરસાણ ઉત્પાદકોના એકમો પર ઓચિંતી તપાસ હાથ ધરાઈ હતી. આ સરપ્રાઈઝ ચેકિંગ દરમિયાન ફરસાણ અને ગાંઠિયા તળવા માટે વારંવાર વાપરવામાં આવતા અત્યંત ઝેરી અને કાળા પડી ગયેલા તેલનો મોટો જથ્થો મળી આવતા સમગ્ર Bhavnagar શહેરમાં ભારે ખળભળાટ મચી ગયો છે.

રસાલા કેમ્પ અને પ્રખ્યાત ફરસાણ ગલ્લાઓ પર મનપાની સપાટો

ભાવનગર શહેરના ઐતિહાસિક અને પ્રખ્યાત રસાલા કેમ્પ વિસ્તાર તેમજ કાળિયાબીડ, વાઘાવાડી રોડ અને કુંભારવાડા જેવા વેપારી મથકોમાં દશેરાના પર્વને ધ્યાનમાં રાખીને ગ્રાહકોની ભારે ભીડ જોવા મળે છે. ગુજરાતમાં દશેરાના દિવસે કરોડો રૂપિયાના ફાફડા અને જલેબીનું વેચાણ થતું હોય છે, પરંતુ આ જ મોકાનો ગેરફાયદો ઉઠાવી કેટલાક નફાખોર વેપારીઓ નાગરિકોના આરોગ્ય સાથે ખુલ્લેઆમ ખેલ ખેલતા હોય છે. મનપાની આરોગ્ય શાખાના અધિકારીઓ અને ફૂડ સેફ્ટી ઓફિસરોની સંયુક્ત ટીમે રસાલા કેમ્પ વિસ્તારમાં આવેલી ફરસાણની દુકાનો તેમજ ‘મનુભાઈ ગાંઠિયા હાઉસ’ સહિત શહેરના 6 થી વધુ જાણીતા સ્થળો પર દરોડા પાડ્યા હતા.

આ તપાસ દરમિયાન અધિકારીઓને સ્થળ પરથી હૃદયદ્રાવક અને ચોંકાવનારા દ્રશ્યો જોવા મળ્યા હતા. તહેવારોમાં વધુ નફો કમાઈ લેવાની અંધ લાલચમાં ફરસાણ બનાવનારા કારીગરો એક જ તેલને દિવસો સુધી વારંવાર ગરમ કરીને તેમાં ગાંઠિયા, ભજિયા અને પાપડી તળતા હતા. આ તેલ વારંવાર ઉકળવાના કારણે સંપૂર્ણપણે કાળું પડી ગયું હતું. આ Bhavnagar food safety raid માં આરોગ્ય ટીમે કાળા પડી ગયેલા અખાદ્ય તેલનો નાશ કરાવ્યો હતો તેમજ શંકાસ્પદ તેલ અને ફરસાણના જથ્થાના સેમ્પલ લઈને તેને આગળની કાયદેસરની ચકાસણી માટે લેબોરેટરીમાં મોકલી આપ્યા હતા.

Bhavnagar food safety raid દરમિયાન મનપાની કામગીરી સામે ઊઠ્યા ગંભીર સવાલો

એક તરફ મનપા તંત્ર તહેવારો ટાણે કામગીરી કરવાનો દાવો કરી રહ્યું છે, તો બીજી તરફ આ દરોડા દરમિયાન અધિકારીઓની કામગીરીની પદ્ધતિ સામે પણ સ્થાનિકો અને જાગૃત નાગરિકો દ્વારા ગંભીર આક્ષેપો કરવામાં આવ્યા છે. Bhavnagar food safety raid દરમિયાન ફૂડ સેફ્ટી ઓફિસરો દ્વારા લેવામાં આવેલા સેમ્પલને સ્થળ પર જ યોગ્ય રીતે સીલ કર્યા વગર જ લઈ જવામાં આવ્યા હોવાના આરોપ ઊઠ્યા છે. નમૂના સ્થળ પર સીલ ન કરવાને કારણે રસ્તામાં કે ઓફિસે પહોંચ્યા બાદ સેમ્પલમાં ફેરબદલ થવાની શક્યતાઓ સેવાઈ રહી છે, જેનાથી કસૂરવાર વેપારીઓ છટકી જાય તેવી ભીતિ વ્યક્ત કરાઈ રહી છે.

આ ઉપરાંત મનપાના અધિકારીઓએ જણાવ્યા મુજબ, લેવાયેલા નમૂનાઓને વડોદરા સ્થિત સરકારી સ્ટેટ ફૂડ લેબોરેટરી ખાતે પૃથક્કરણ (Analysis) માટે મોકલવામાં આવ્યા છે. પરંતુ આશ્ચર્યજનક બાબત એ છે કે લેબોરેટરીમાંથી રિપોર્ટ આવતા સામાન્ય રીતે બે થી ત્રણ મહિનાનો લાંબો સમય લાગી જાય છે. દશેરા અને દિવાળીના તહેવારો તો આગામી થોડા દિવસોમાં જ પૂરા થઈ જશે, ત્યારે ત્રણ મહિના પછી આવનારા રિપોર્ટનો શો અર્થ? જો લેબ રિપોર્ટમાં તેલ કે ફરસાણ ફેલ થાય ત્યાં સુધીમાં તો હજારો નાગરિકો તે અખાદ્ય ખોરાક આરોગી ચૂક્યા હશે! આથી તંત્રની વિલંબિત નીતિ સામે પ્રજામાં ભારે આક્રોશ જોવા મળી રહ્યો છે.

₹50 લાખની ફૂડ સેફ્ટી મોબાઈલ વાન એક મહિનાથી બંધ!

ભાવનગર મહાનગરપાલિકાની વહીવટી ઘોર બેદરકારીનો વધુ એક પર્દાફાશ થયો છે. સ્થાનિક સ્તરે ખોરાકના નમૂનાઓની તાત્કાલિક સ્થળ પર જ ચકાસણી કરી શકાય તે માટે મનપા દ્વારા રૂ. 50 લાખના ભારેખમ ખર્ચે અત્યાધુનિક ‘ફૂડ સેફ્ટી મોબાઈલ વાન’ ખરીદવામાં આવી હતી. આ મોબાઈલ વાનમાં કાળું તેલ, દૂધ, ઘી અને મસાલામાં થતી ભેળસેળ મિનિટોમાં પકડી પાડવાના સાધનો ઉપલબ્ધ છે. પરંતુ દુઃખદ બાબત એ છે કે તહેવારોના આ મહત્વના સમયે જ આ ₹50 લાખની ફૂડ સેફ્ટી વાન છેલ્લા એક મહિનાથી ધૂળ ખાતી બંધ હાલતમાં પડી રહી છે!

તકનીકી ખામીઓ અને મનપાના વહીવટી તંત્રની આંતરિક ખેંચતાણને કારણે આ વાન કાર્યરત ન હોવાથી અધિકારીઓને તમામ સેમ્પલ વડોદરા લેબમાં મોકલવાની ફરજ પડી રહી છે. જાગૃત નાગરિકો સવાલ ઉઠાવી રહ્યા છે કે જો 50 લાખની ગાડી ચાલુ હોત તો Bhavnagar food safety raid ના સ્થળે જ તેલ અને લોટનું તાત્કાલિક ટેસ્ટિંગ થઈ શક્યું હોત અને દૂષિત ખોરાક બનાવતા એકમોને તરત જ સીલ કરી શકાયા હોત.

વારંવાર વપરાતા બળેલા તેલથી થતા સ્વાસ્થ્યના ગંભીર જોખમો

આરોગ્ય નિષ્ણાતોના મતે, વનસ્પતિ કે ખાદ્ય તેલને જ્યારે 180 ડિગ્રી સેલ્સિયસથી વધુ તાપમાને વારંવાર ગરમ કરવામાં આવે છે, ત્યારે તેમાં ટોક્સિક કેમિકલ્સ અને મુક્ત કણો (Free Radicals) ઉત્પન્ન થાય છે. વૈજ્ઞાનિક પરિભાષામાં તેમાં ‘ટોટલ પોલર કમ્પાઉન્ડ્સ’ (TPC) ની માત્રા 25% થી વધી જાય છે, જે માનવ શરીર માટે અત્યંત ઘાતક છે.

• કેન્સરનું જોખમ: બળેલા તેલમાં એક્રિલામાઈડ (Acrylamide) નામના કાર્સિનોજેનિક તત્વો બને છે, જે પેટ અને આંતરડાના કેન્સર માટે જવાબદાર બને છે.
• હૃદયરોગ અને હાઈ બ્લડ પ્રેશર: વારંવાર ગરમ કરેલું તેલ શરીરમાં ખરાબ કોલેસ્ટ્રોલ (LDL) વધારે છે, જેનાથી ધમનીઓ બ્લોક થાય છે અને હાર્ટ અટેક કે બ્રેઈન સ્ટ્રોકનો ખતરો રહે છે.
• પાચનતંત્રની ગંભીર બીમારીઓ: અખાદ્ય તેલમાં તળેલા ફાફડા-ગાંઠિયા ખાવાથી એસિડિટી, અલ્સર, ફૂડ પોઈઝનિંગ અને લિવરને કાયમી નુકસાન થઈ શકે છે.

ભાવનગરમાં ફૂડ વિભાગના ચેકિંગ સંબંધિત મુખ્ય આંકડાકીય માહિતી

ભાવનગર મહાનગરપાલિકાના ફૂડ એન્ડ ડ્રગ્સ વિભાગ દ્વારા હાથ ધરાયેલી ચકાસણી ઝુંબેશના મુખ્ય આંકડાઓ નીચે મુજબના કોષ્ટકમાં દર્શાવવામાં આવ્યા છે:

ફાફડા-જલેબી વિક્રેતાઓ માટે મનપાની કડક માર્ગદર્શિકા

આગામી દશેરાના પર્વે ભાવનગરમાં વિપુલ પ્રમાણમાં ફાફડા અને જલેબીનું વેચાણ થનાર હોવાથી, મનપાના ફૂડ વિભાગ દ્વારા તમામ નાના-મોટા વેપારીઓ, કેટરર્સ અને ફરસાણ ઉત્પાદકો માટે કડક એડવાઈઝરી જાહેર કરવામાં આવી છે:

1. શુદ્ધ ચણાના લોટનો ઉપયોગ: ફાફડા બનાવવા માટે કેવળ શુદ્ધ ચણાના લોટ (બેસન) નો જ ઉપયોગ કરવો. મકાઈનો લોટ કે વટાણાના લોટની ભેળસેળ કરનાર સામે આકરા પગલાં લેવાશે.
2. તેલના વપરાશ અંગે મર્યાદા: એક જ તેલને 2 થી વધુ વખત ગરમ કરી શકાશે નહીં. બળેલા કે કાળા પડી ગયેલા તેલનો તુરંત નિકાલ કરવાનો રહેશે.
3. શુદ્ધ ઘીના દાવાની ચકાસણી: જે વેપારીઓ શુદ્ધ ઘીની જલેબી વેચતા હોવાનો દાવો કરશે તેમણે ઘી ખરીદીના બિલ અને ગુણવત્તાના પુરાવા દુકાન પર રાખવા પડશે.
4. સ્વચ્છતા અને માસ્ક ફરજિયાત: ફરસાણ બનાવતા કારીગરો માટે હેડ કેપ, ગ્લોવ્ઝ અને સ્વચ્છ વાતાવરણ રાખવું વાણિજ્યિક નિયમો મુજબ સખત રીતે ફરજિયાત રહેશે.

નાગરિકો માટે જાગૃતિ: તહેવારોમાં અખાદ્ય ફરસાણ કેવી રીતે ઓળખવું?

દશેરા અને દિવાળી દરમિયાન તંદુરસ્ત રહેવા માટે ભાવનગરના નાગરિકોએ ખરીદી કરતી વખતે નીચે મુજબની બાબતો ધ્યાનમાં રાખવી જોઈએ:

• તેલનો રંગ અને સુગંધ ચકાસો: જો તળતી વખતે તેલમાંથી અતિશય ધુમાડો નીકળતો હોય કે તેલનો રંગ ઘાટો કાળો દેખાતો હોય તો ત્યાંથી ફરસાણ ખરીદવાનું ટાળો.
• ફરસાણનો સ્વાદ અને વાસ: જો ગાંઠિયા કે ફાફડામાંથી કડવો સ્વાદ કે બળેલા તેલની તીવ્ર દુર્ગંધ આવતી હોય તો તે દૂષિત તેલમાં બનેલા હોઈ શકે છે.
• ખુલ્લામાં રાખેલો ખોરાક ન ખરીદો: ધૂળ અને માખીઓથી દૂષિત થતો ખુલ્લો ખોરાક આરોગ્ય માટે હાનીકારક છે. હંમેશા ઢંકાયેલો અને સ્વચ્છ જગ્યાએથી ખોરાક ખરીદો.
• તંત્રને જાણ કરો: જો તમને કોઈ જગ્યાએ અખાદ્ય ખોરાક કે નકલી ઘી-તેલ વેચાતું હોવાની શંકા જાય તો ભાવનગર મહાનગરપાલિકાના હેલ્પલાઈન નંબર પર તુરંત ફરિયાદ નોંધાવો.

સમાપન: તહેવારોની ખુશીઓ વચ્ચે આરોગ્યની સુરક્ષા જરૂરી

તહેવારો એ આનંદ, ઉલ્લાસ અને મિષ્ટાન આરોગવાનો અવસર છે, પરંતુ નફાખોરીની વિકૃત માનસિકતા ધરાવતા કેટલાક તત્વો નાગરિકોના સ્વાસ્થ્યને જોખમમાં મૂકી રહ્યા છે. ભાવનગરમાં યોજાયેલ આ Bhavnagar food safety raid બાદ હવે જરૂરિયાત એ વાતની છે કે મનપા તંત્ર માત્ર કાગળ પરની ચકાસણી કરવાને બદલે કસૂરવાર વેપારીઓ સામે આકરા દંડ અને દુકાનો સીલ કરવા જેવા દાખલારૂપ કડક પગલાં ભરે. તે સાથે જ બંધ પડેલી ₹50 લાખની ફૂડ સેફ્ટી વાનને તુરંત ચાલુ કરીને ભાવનગરના પ્રજાજનોને શુદ્ધ અને સાત્વિક આહાર મળી રહે તે સુનિશ્ચિત કરવું જોઈએ.

નોંધ: આ સમાચાર AI દ્વારા જનરેટ કરવામાં આવ્યા છે.