ભાવનગર Co-operative Bank માં ₹7.34 કરોડનું Cyber Fraud: અમદાવાદની મહિલા સહિત 4 ઝડપાયા, Multi-State કૌભાંડનો પર્દાફાશ

ભાવનગર Co-operative Bank માં ₹7.34 કરોડનું Cyber Fraud: અમદાવાદની મહિલા સહિત 4 ઝડપાયા, Multi-State કૌભાંડનો પર્દાફાશ

ભાવનગર (Bhavnagar) ના નાણાકીય ક્ષેત્રમાં આજે એક મોટા સાયબર ફ્રોડનો (Cyber Fraud) પર્દાફાશ થયો છે, જેણે સમગ્ર રાજ્યમાં ખળભળાટ મચાવી દીધો છે. ભાવનગર ડિસ્ટ્રિક્ટ કો-ઓપરેટિવ બેંક (Bhavnagar District Co-operative Bank) માંથી ₹7.34 કરોડની માતબર રકમનું કૌભાંડ આચરવામાં આવ્યું હતું, જેમાં બેંકના સોફ્ટવેરમાં રહેલી ખામીનો લાભ ઉઠાવીને નાણાં સેરવી લેવામાં આવ્યા હતા. ગુજરાત CID ક્રાઈમના સાયબર સેન્ટર ઓફ એક્સેલન્સ (Cyber Centre of Excellence, CID Crime) દ્વારા હાથ ધરાયેલી સઘન તપાસ બાદ અમદાવાદ (Ahmedabad) અને મુંબઈ (Mumbai) માંથી એક મહિલા સહિત કુલ 4 આરોપીઓની ધરપકડ કરવામાં આવી છે. આ કૌભાંડના તાર માત્ર ગુજરાત પૂરતા સીમિત ન હોવાનું સામે આવ્યું છે, પરંતુ દેશવ્યાપી multi-state cybercrime network સાથે સંકળાયેલા હોવાના ચોંકાવનારા ખુલાસા થયા છે.

આ ઘટના ભાવનગર શહેર (Bhavnagar City) અને આસપાસના વિસ્તારોમાં સ્થાનિક બેંકોની સુરક્ષા વ્યવસ્થા પર ગંભીર સવાલો ઉભા કરે છે. સામાન્ય નાગરિકો, જેઓ પોતાની મહેનતની કમાણી બેંકોમાં સુરક્ષિત માને છે, તેમના વિશ્વાસને આ ઘટનાથી મોટી ઠેસ પહોંચી છે. પોલીસ તપાસમાં સામે આવ્યું છે કે, આરોપીઓએ હોળી-ધુળેટીના તહેવારોની રજાઓનો લાભ ઉઠાવીને આ આખા કૌભાંડને અંજામ આપ્યો હતો, જે તેમની પૂર્વયોજિત યોજના અને ગુનાહિત માનસિકતા દર્શાવે છે.

કેવી રીતે આચરવામાં આવ્યું Cyber Fraud?

સાયબર ક્રાઈમના આ ગુરુઓએ ભાવનગર ડિસ્ટ્રિક્ટ કો-ઓપરેટિવ બેંકના બેંકિંગ સોફ્ટવેર (banking software) માં રહેલી નબળાઈને ઓળખી કાઢી હતી. આ ખામીનો ઉપયોગ કરીને, તેમણે બેંકના સર્વરમાં (bank server) રહેલા ડેટા એન્ટ્રીઓમાં (data entries) ફેરફાર કર્યા હતા. પ્રારંભિક તપાસમાં સામે આવ્યું છે કે, બેંકના 4 ખાતાઓમાં માત્ર ₹1500 થી ₹2000 નું સામાન્ય બેલેન્સ હતું. વિદેશી હેકર્સે (foreign hackers) આ સિસ્ટમને હેક કરીને, આ ચાર ખાતાઓમાં ફિક્ટિશિયસ બેલેન્સ (fictitious balance) દર્શાવ્યા, જે વાસ્તવમાં અસ્તિત્વમાં નહોતા.

ત્યારબાદ, આ બનાવટી બેલેન્સનો ઉપયોગ કરીને, કુલ ₹7.34 કરોડની રકમ 135 જેટલા અન્ય બેંક ખાતાઓમાં ટ્રાન્સફર કરવામાં આવી હતી. આ રકમ ફરીથી 500 થી વધુ બેંક ખાતાઓમાં મોકલવામાં આવી, જેથી નાણાંનો પ્રવાહ શોધી શકાય નહીં. આ લેયરિંગ (layering) પદ્ધતિ ગુનેગારો દ્વારા નાણાંની ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓને છુપાવવા માટે ઉપયોગમાં લેવાય છે. સાયબર સેન્ટર ઓફ એક્સેલન્સના અધિકારીઓએ જણાવ્યું કે, આ સમગ્ર પ્રક્રિયા હોળી-ધુળેટી (Holi-Dhuleti holidays) ની રજાઓ દરમિયાન કરવામાં આવી હતી, જ્યારે બેંકના કર્મચારીઓ અને સિસ્ટમની દેખરેખ ઓછી હોય છે, જે ગુનેગારોને તેમનો કારસો પાર પાડવા માટે અનુકૂળ સમય પૂરો પાડે છે.

આરોપીઓ અને તેમની ભૂમિકા

આ કૌભાંડની તપાસ દરમિયાન CID ક્રાઈમની ટીમે અત્યાર સુધીમાં 4 આરોપીઓની ધરપકડ કરી છે. જેમાં અમદાવાદના ફતેવાડી (Fatehwadi, Ahmedabad) માંથી અદનાન શેખ (ઉંમર 24), વાસણા (Vasna, Ahmedabad) માંથી રૂબીના શેખ (ઉંમર 31), રાખિયાલ (Rakhial, Ahmedabad) માંથી સુશીલકુમાર મેઘવાલ (ઉંમર 32) અને મુંબઈ (Mumbai) ના મુલુંડ વેસ્ટ (Mulund West, Mumbai) માંથી કિશોર પરદેશી (ઉંમર 43), જે એક હોમગાર્ડ જવાન (Home Guard jawan) છે, નો સમાવેશ થાય છે.

પોલીસની પ્રાથમિક તપાસ મુજબ, આ આરોપીઓની ભૂમિકા છેતરપિંડી દ્વારા મેળવેલા નાણાંને વિવિધ બેંક ખાતાઓમાં ટ્રાન્સફર કરવાની અને ઉપાડીને વિદેશી હેકર્સ સુધી પહોંચાડવાની હતી. સુશીલકુમાર મેઘવાલ, રૂબીના શેખ અને અદનાન શેખે અમદાવાદમાં જુદા જુદા ખાતાઓમાં આવેલી રકમ ઉપાડી હતી. ખાસ કરીને, એક ખાતામાં ₹10 લાખ આવ્યા હતા, જે મીનાબહેનના નામે હતું. બાદમાં તપાસમાં ખુલાસો થયો કે મીનાબહેનના પતિ સુશીલ મેઘવાલ આ રેકેટમાં સક્રિય રીતે સામેલ હતા. કિશોર પરદેશી, જે પોતે હોમગાર્ડમાં હોવાથી આરોપીઓને કોઈપણ કાર્યવાહી થશે નહીં તેવી ખાતરી આપીને તેમને ગુનામાં સામેલ કરતો હતો, તેણે જ આ આરોપીઓને બેંક ખાતા પૂરા પાડ્યા હતા.

CID ક્રાઈમ, સાયબર સેન્ટર ઓફ એક્સેલન્સના એસ.પી. રાજદીપસિંહ ઝાલા (Rajdeepsingh Jhala, SP, COE) એ આ સમગ્ર ઓપરેશનની દેખરેખ રાખી હતી. તેમની ટીમે ટેકનોલોજી અને ગુપ્ત માહિતીના આધારે આ આરોપીઓને ઝડપી પાડવામાં સફળતા મેળવી છે.

વ્યાપક Multi-State Network

આ ભાવનગર કો-ઓપરેટિવ બેંક ફ્રોડના તાર એક વ્યાપક multi-state cybercrime network સાથે જોડાયેલા છે, જે દેશના અનેક રાજ્યોમાં સક્રિય છે. પોલીસ તપાસમાં એ પણ સામે આવ્યું છે કે, આ જ મોડસ ઓપરેન્ડીનો ઉપયોગ કરીને દેશભરમાં અન્ય 15 જેટલી બેંકોને (banks hacked) નિશાન બનાવવામાં આવી છે. આ 15 કેસોમાં કુલ ₹4 કરોડ જેટલી રકમની છેતરપિંડી કરવામાં આવી છે. આ કેસો કર્ણાટક (Karnataka) (5 કેસ), ગુજરાત (Gujarat) (2 કેસ), ઉત્તર પ્રદેશ (Uttar Pradesh) (2 કેસ) અને હરિયાણા (Haryana) (2 કેસ) જેવા રાજ્યોમાં નોંધાયેલા છે.

આ હકીકત દર્શાવે છે કે આ એક સંગઠિત ગુનાખોરીનો ભાગ છે, જ્યાં વિદેશી હેકર્સ દ્વારા ભારતીય બેંકોને નિશાન બનાવવામાં આવે છે અને સ્થાનિક સાગરિતો દ્વારા નાણાં ઉપાડીને તેમને પહોંચાડવામાં આવે છે. આ પ્રકારના નેટવર્ક દેશની નાણાકીય સુરક્ષા (financial security) માટે મોટો ખતરો ઉભો કરે છે અને તેને નાથવા માટે રાષ્ટ્રીય સ્તરે સંકલિત પ્રયાસોની જરૂર છે. પોલીસે અત્યાર સુધીમાં ₹2 કરોડથી વધુની રકમ ફ્રીઝ (funds frozen) કરવામાં સફળતા મેળવી છે, જે આ કેસમાં એક મહત્વપૂર્ણ સિદ્ધિ ગણી શકાય.

ભાવનગર પર અસર: વિશ્વાસ અને સુરક્ષાના સવાલો

ભાવનગર, જે તેના ઔદ્યોગિક અને બંદર પ્રવૃત્તિઓ માટે જાણીતું છે, ત્યાં આવી ઘટના સ્થાનિક અર્થતંત્ર (local economy) અને બેંકિંગ સિસ્ટમ (banking system) પર નકારાત્મક અસર કરી શકે છે. ખાસ કરીને, સહકારી બેંકો (co-operative banks) સામાન્ય રીતે નાના રોકાણકારો અને સ્થાનિક વ્યવસાયો માટે આધારસ્તંભ સમાન હોય છે. આ કૌભાંડથી તેમનામાં ભય અને અવિશ્વાસનું વાતાવરણ ઉભું થઈ શકે છે. ભાવનગર શહેરના ગંગાજળિયા તળાવ (Gangajaliya Lake) વિસ્તાર, કાળિયાબીડ (Kaliabid) કે ઘોઘા રોડ (Ghogha Road) જેવા વિસ્તારોમાં વસતા નાગરિકો, જેઓ દૈનિક વ્યવહારો માટે સ્થાનિક બેંકો પર નિર્ભર છે, તેઓ હવે પોતાની બચતની સુરક્ષા અંગે ચિંતિત બન્યા છે.

સ્થાનિક વહીવટીતંત્ર અને બેંક મેનેજમેન્ટ (bank management) માટે આ એક મોટો પડકાર છે કે તેઓ નાગરિકોનો વિશ્વાસ ફરીથી કેવી રીતે જીતશે. ભાવનગર મહાનગરપાલિકા (Bhavnagar Municipal Corporation) અને અન્ય સરકારી સંસ્થાઓ પણ ડિજિટલ વ્યવહારોમાં (digital transactions) સુરક્ષા વધારવા પર ભાર મૂકી રહી છે, ત્યારે બેંકિંગ ક્ષેત્રમાં આવી સુરક્ષા ખામીઓ ચિંતાજનક છે.

આગળની કાર્યવાહી અને સાયબર સુરક્ષાના પાઠ

CID ક્રાઈમ દ્વારા આ મામલે સઘન તપાસ ચાલુ છે. વધુ આરોપીઓની ધરપકડ થવાની શક્યતાઓ છે, કારણ કે આ એક મોટું નેટવર્ક હોવાનું મનાય છે. પોલીસ દ્વારા આરોપીઓના મોબાઈલ ફોન (mobile phone examination) ની તપાસ કરવામાં આવી હતી, જેમાં અન્ય 42 બેંક ખાતાઓની (42 additional bank accounts) વિગતો મળી આવી હતી. આ માહિતીનો ઉપયોગ કરીને પોલીસ આ નેટવર્કના અન્ય સભ્યો સુધી પહોંચવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે.

આ ઘટના ભાવનગર અને સમગ્ર ગુજરાતની બેંકો માટે એક મોટો સાયબર સુરક્ષા પાઠ (cyber security lesson) છે. બેંકોએ તેમના સોફ્ટવેર સિસ્ટમ્સ (software systems) ની નિયમિતપણે ઓડિટ (security audit) કરાવવી જોઈએ અને તેમાં રહેલી ખામીઓને તાત્કાલિક દૂર કરવી જોઈએ. કર્મચારીઓને પણ સાયબર સુરક્ષા અંગેની તાલીમ (cyber security training) આપવી આવશ્યક છે, જેથી તેઓ શંકાસ્પદ પ્રવૃત્તિઓને ઓળખી શકે અને સમયસર પગલાં લઈ શકે.

નાગરિકો માટે પણ સાયબર ફ્રોડથી બચવા માટે જાગૃત રહેવું અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. બેંકો ક્યારેય ફોન કે ઈમેલ દ્વારા OTP, PIN કે પાસવર્ડ જેવી સંવેદનશીલ માહિતી માંગતી નથી. અજાણી લિંક્સ પર ક્લિક કરવાથી બચવું, મજબૂત પાસવર્ડનો ઉપયોગ કરવો અને નિયમિતપણે બેંક સ્ટેટમેન્ટ તપાસતા રહેવું એ સાયબર સુરક્ષા માટેના પાયાના સિદ્ધાંતો છે. ભાવનગરના નાગરિકોએ સાયબર ક્રાઈમ અંગે કોઈ પણ શંકાસ્પદ પ્રવૃત્તિ જણાય તો તાત્કાલિક સાયબર ક્રાઈમ હેલ્પલાઈન (cybercrime helpline) અથવા નજીકના પોલીસ સ્ટેશનનો સંપર્ક કરવો જોઈએ.

આ કૌભાંડનો સંપૂર્ણ પર્દાફાશ થાય અને તમામ ગુનેગારોને કાયદાના કઠેડામાં લાવવામાં આવે તે ભાવનગરની પ્રજા અને સમગ્ર રાજ્ય માટે અત્યંત જરૂરી છે. GujjuNews24 આ સમગ્ર ઘટનાક્રમ પર નજર રાખી રહ્યું છે અને સમયસર તમામ અપડેટ્સ આપતું રહેશે. ભાવનગરની શાંતિપ્રિય જનતાની મહેનતની કમાણી સુરક્ષિત રહે તે સુનિશ્ચિત કરવું એ દરેક સંબંધિત અધિકારીની ફરજ છે.

નોંધ: આ સમાચાર AI દ્વારા જનરેટ કરવામાં આવ્યા છે.