અમરેલીમાં જળ સંરક્ષણનું નવલું પ્રભાત: ‘જળ સંચય અભિયાન’ ની અદભુત ગાથા
અમરેલી જિલ્લો, જે તેની સમૃદ્ધ કૃષિ પરંપરા અને પરાક્રમી લોકો માટે જાણીતો છે, તે લાંબા સમયથી પાણીની સમસ્યાઓ સામે ઝઝૂમી રહ્યો છે. જોકે, હવે આ તસવીર બદલાઈ રહી છે. તાજેતરમાં શરૂ થયેલ ‘જળ સંચય અભિયાન’ (Water Conservation Campaign) અમરેલી (Amreli) જિલ્લાના ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં જળ ક્રાંતિનું વાહક બની રહ્યું છે. મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલના નેતૃત્વ હેઠળ શરૂ થયેલું આ અભિયાન, જિલ્લાના 85 ગામોમાં (85 villages) પાણીના સંગ્રહ અને સંરક્ષણ માટે એક બહુઆયામી અભિગમ અપનાવી રહ્યું છે, જે 19 એપ્રિલ, 2026ના રોજ પણ ચર્ચાનો મુખ્ય વિષય છે.
આ અભિયાનનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ભૂગર્ભજળ સ્તરને ઊંચું લાવવાનો, ખેતી માટે પૂરતું પાણી પૂરું પાડવાનો અને પીવાના પાણીની સમસ્યાનો કાયમી ઉકેલ લાવવાનો છે. આ માટે તળાવો ઊંડા કરવા, નવા ચેકડેમ બનાવવા અને રિચાર્જ બોર જેવા કાર્યો પર ભાર મૂકવામાં આવી રહ્યો છે.
જળ સંચય અભિયાન: એક દ્રષ્ટિકોણ અને અમલ
અમરેલીમાં જળ સંચય અભિયાનની શરૂઆત 1 એપ્રિલ, 2026ના રોજ મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલ દ્વારા અમરેલી તાલુકાના સણોસરા ગામે (Sanosara village) થી કરવામાં આવી હતી. આ કાર્યક્રમમાં રાજ્યના ઊર્જા મંત્રી કૌશિકભાઈ વેકરિયા, સ્થાનિક આગેવાનો અને મોટી સંખ્યામાં ખેડૂતો ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. આ અભિયાનને ગીરગંગા પરિવાર ટ્રસ્ટ (Girganga Parivar Trust) અને જેટકો (GETCO) ના સહયોગથી વેગ મળ્યો છે, જે 85 ગામોમાં હિટાચી મશીનો દ્વારા 600 કલાક સુધી કામગીરી ચલાવશે. આ એક ભગીરથ કાર્ય છે જે અમરેલી જિલ્લાના પાણીના પ્રશ્નોના કાયમી નિરાકરણ માટેનો એક મજબૂત પાયો નાખી રહ્યું છે.
મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલે આ પ્રસંગે જણાવ્યું હતું કે, વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના ‘સૌનો સાથ, સૌનો વિકાસ અને સૌનો સહકાર’ ના મંત્રને ગુજરાતમાં જળ સંચયની પ્રવૃત્તિઓ દ્વારા સાર્થક કરવામાં આવી રહ્યો છે. તેમણે સૌરાષ્ટ્રની પાણીની સમસ્યાઓના કાયમી ઉકેલ માટે જેટકો અને પીજીવીસીએલ (PGVCL) જેવી સંસ્થાઓના આર્થિક સહયોગની પ્રશંસા કરી હતી.
સ્થાનિક સ્તરે અસર અને ખેડૂતોના અનુભવો
આ અભિયાનની સૌથી મોટી અસર સ્થાનિક ખેડૂતો અને ગ્રામજનો પર જોવા મળી રહી છે. અમરેલી જિલ્લાના ધારી, સાવરકુંડલા, લાઠી અને લીલીયા જેવા તાલુકાઓમાં, જ્યાં પાણીની અછત એક મોટો પડકાર હતી, ત્યાં હવે નવી આશાનો સંચાર થયો છે. રાજુલા (Rajula) નજીકના ગામડાઓમાં પણ આ યોજનાનો લાભ મળી રહ્યો છે.
સણોસરા ગામના ખેડૂત રમેશભાઈ પટેલ જણાવે છે કે, “વર્ષોથી અમે પાણી માટે સંઘર્ષ કરતા આવ્યા છીએ. હવે તળાવો ઊંડા થઈ રહ્યા છે અને ચેકડેમ બનવાથી ભૂગર્ભજળ સ્તર સુધરશે તેવી આશા છે. આનાથી અમારી ખેતીને મોટો ફાયદો થશે અને ઉનાળામાં પીવાના પાણીની સમસ્યા પણ હલ થશે.” આવા અનેક ખેડૂતો તેમના અનુભવો શેર કરી રહ્યા છે, જે આ અભિયાનની સફળતાની ઝલક આપે છે.
આ યોજના હેઠળ, સૌની યોજના (SAUNI Yojana) અંતર્ગત પાઈપલાઈન દ્વારા તળાવ ભરવાની મર્યાદા 3 કિલોમીટરથી વધારીને 7 કિલોમીટર કરવામાં આવી છે. આ નિર્ણયથી સૌરાષ્ટ્રના વધુને વધુ ગામડાઓના તળાવોને નર્મદાના નીરથી ભરી શકાશે, જેનાથી ખેડૂતોને સિંચાઈ અને પીવાના પાણીની મોટી સુવિધા પ્રાપ્ત થશે.
સરકારી સહયોગ અને ભવિષ્યની દ્રષ્ટિ
રાજ્ય સરકાર અમરેલી જિલ્લાના વિકાસ માટે કટિબદ્ધ છે. મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જિલ્લાના વિકાસ માટે રાજ્ય સરકાર ઉદાર હાથે જોઈતા નાણા આપશે. તાજેતરમાં જ અમરેલી નગરપાલિકાનું રૂ. 1.13 અબજનું બજેટ (Rs 1.13 billion budget) પણ મંજૂર કરવામાં આવ્યું છે, જે દર્શાવે છે કે આંતરમાળખાકીય સુવિધાઓ અને વિકાસ કાર્યો પર વિશેષ ધ્યાન આપવામાં આવી રહ્યું છે.
ઊર્જા મંત્રી કૌશિકભાઈ વેકરિયાએ જણાવ્યું હતું કે, અમરેલી જિલ્લામાંથી પાણીની સમસ્યાનો કાયમી ઉકેલ લાવવો એ તેમનો સંકલ્પ છે. જેટકોના એમડી ઉપેન્દ્ર પાંડેએ પણ આ જળ સંચય અભિયાનમાં એક જવાબદાર કોર્પોરેટ સંસ્થા તરીકે ભાગીદાર બનવા બદલ આનંદ વ્યક્ત કર્યો હતો.
આ અભિયાન માત્ર જળ સંરક્ષણ પૂરતું સીમિત નથી, પરંતુ તે અમરેલી જિલ્લા (Amreli District) માં કૃષિ વિકાસને પણ નવી દિશા આપી રહ્યું છે. સુધરેલા ભૂગર્ભજળ સ્તરથી ખેડૂતો રવિ પાકની સાથે સાથે ઉનાળુ પાક લેવા માટે પણ સક્ષમ બનશે, જેનાથી તેમની આર્થિક સ્થિતિમાં સુધારો થશે. આ ઉપરાંત, જળ સંગ્રહના સ્થળો પર પશુધન માટે પણ પાણીની સુવિધા ઉપલબ્ધ થશે, જે ગ્રામીણ અર્થતંત્રને વેગ આપશે.
ટેકનોલોજી અને સામુદાયિક ભાગીદારી
આધુનિક ટેકનોલોજી અને સામુદાયિક ભાગીદારી આ અભિયાનની સફળતાના મુખ્ય આધારસ્તંભ છે. હિટાચી મશીનોનો ઉપયોગ તળાવો અને ચેકડેમ ઊંડા કરવા માટે ઝડપી અને કાર્યક્ષમ રીતે થઈ રહ્યો છે. આ ઉપરાંત, સ્થાનિક ગ્રામજનો અને સ્વૈચ્છિક સંસ્થાઓની સક્રિય ભાગીદારી પણ અનિવાર્ય છે. અમરાપુરના વતની પરસોતમભાઈ ગેવરીયા (Parsotambhai Gevriya) જેવા દાતાઓએ પોતાના ખર્ચે જમીન વેચાતી લઈ ગામના વિકાસ માટે અર્પણ કરી છે, જે સામુદાયિક ભાવનાનું ઉત્તમ ઉદાહરણ પૂરું પાડે છે.
જળ સંચય અભિયાન હેઠળ, ‘કેચ ધ રેઇન’ (Catch the Rain) જેવા અભિયાનો દ્વારા વરસાદી પાણીને જમીનમાં ઉતારવા માટેના કાર્યો પણ થઈ રહ્યા છે. આનાથી ભવિષ્યમાં પાણીનું સંકટ ન આવે તે માટે અત્યારથી જ જરૂરી આયોજન કરવામાં આવ્યું છે.
પડકારો અને ઉજ્જવળ ભવિષ્ય
કોઈપણ મોટા પ્રોજેક્ટની જેમ, જળ સંચય અભિયાન પણ કેટલાક પડકારોનો સામનો કરી રહ્યું છે. જેમાં નાણાકીય સંસાધનોનું સતત સંચાલન, ટેકનિકલ કુશળતાનો અભાવ અને સ્થાનિક ભૌગોલિક પરિસ્થિતિઓને અનુરૂપ યોજનાઓ બનાવવી સામેલ છે. જોકે, રાજ્ય સરકાર, સ્થાનિક વહીવટીતંત્ર અને સામુદાયિક સંસ્થાઓના સંયુક્ત પ્રયાસોથી આ પડકારોને પહોંચી વળવા માટે સતત પ્રયાસો થઈ રહ્યા છે.
અમરેલી જિલ્લાના 56 ગામોને જૂથ-સુધારણા યોજના હેઠળ પીવાનું પાણી પૂરું પાડવા માટે અંદાજિત રૂ. 89.33 કરોડ (Rs 89.33 crore) નો ખર્ચ કરવામાં આવશે, જે દર્શાવે છે કે સરકાર લાંબા ગાળાના પાણીના ઉકેલો પ્રત્યે ગંભીર છે. આ ઉપરાંત, મુખ્યમંત્રીએ અમરેલી જિલ્લામાં ₹700 કરોડથી વધુના (more than 700 crore) 24 વિકાસ કાર્યોનું (24 development works) લોકાર્પણ અને ખાતમુહૂર્ત કર્યું હતું, જેમાં APMC માં વિશાળ શેડ અને બાયપાસ રોડનો સમાવેશ થાય છે. આ તમામ વિકાસ કાર્યો ‘નવું અમરેલી – વિકસિત અમરેલી’ (New Amreli – Developed Amreli) ના વિઝનને સાકાર કરવા માટેના અભિન્ન અંગ છે.
આ અભિયાન દ્વારા, અમરેલી જિલ્લો માત્ર પાણીની સમસ્યાઓમાંથી મુક્તિ મેળવશે એટલું જ નહીં, પરંતુ કૃષિ ઉત્પાદકતામાં વધારો, ગ્રામીણ વિકાસ અને સ્થાનિક અર્થતંત્રને પણ વેગ મળશે. અમરેલી (Amreli) જિલ્લાના સરોવરો, તળાવો અને ચેકડેમ પાણીથી ભરપૂર બનશે, જે પ્રકૃતિ અને માનવજીવન બંને માટે આશીર્વાદરૂપ સાબિત થશે.
નોંધ: આ સમાચાર AI દ્વારા જનરેટ કરવામાં આવ્યા છે.
