વડોદરાના ઐતિહાસિક સયાજીબાગમાં VMCના ક્રોંક્રીટ કામ સામે આક્રોશ: Vadodara Sayajibaug protest માં મોર્નિંગ વોકર્સ અને નાગરિકો રોડ પર ઉતર્યા

સંસ્કારી નગરી વડોદરાનું હૃદય ગણાતા અને શહેરના ‘ગ્રીન લંગ્સ’ તરીકે ઓળખાતા ઐતિહાસિક સયાજીબાગ (કમાટીબાગ) ખાતે વડોદરા મહાનગરપાલિકા (VMC) દ્વારા કરવામાં આવી રહેલા ક્રોંક્રીટના અંધાધૂંધ બાંધકામ સામે વડોદરાના નાગરિકોમાં ભારે રોષ વ્યાપી ગયો છે. સયાજીબાગની પ્રાકૃતિક સુંદરતા અને હરિયાળીને નુકસાન પહોંચાડીને કરવામાં આવી રહેલા બાંધકામના વિરોધમાં દિન-પ્રતિદિન મોર્નિંગ વોકર્સ, પર્યાવરણપ્રેમીઓ અને સ્થાનિક નાગરિકો એકઠા થઈ રહ્યા છે. આ અંગે Vadodara Sayajibaug protest વડોદરાના ખૂણે-ખૂણે ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે. સવારે કમાટીબાગ ખાતે એકઠા થયેલા સેંકડો લોકોએ તંત્ર સામે નારેબાજી કરીને સયાજીબાગની ઐતિહાસિક ઓળખ જાળવી રાખવાની ઉગ્ર માગ કરી હતી.

Vadodara Sayajibaug protest: મોર્નિંગ વોકર્સ અને નાગરિકોનો આક્રોશ

વડોદરા મહાનગરપાલિકા દ્વારા કમાટીબાગના વિશાળ લીલાછમ લોન વિસ્તારમાં મોટું ખોદકામ કરીને ક્રોંક્રીટના પિલર અને માળખું ઊભું કરવામાં આવી રહ્યું છે. વડોદરા શહેરના મોર્નિંગ વોકર્સ અને વિવિધ સામાજિક સંગઠનોના પ્રતિનિધિઓ આજે સવારે મોટી સંખ્યામાં સયાજીબાગ ખાતે એકત્રિત થયા હતા. આ સમગ્ર Vadodara Sayajibaug protest દરમિયાન નાગરિકોએ કમાટીબાગને ક્રોંક્રીટના જંગલમાં ફેરવવાના મનપાના પ્રયાસો સામે સખત વિરોધ નોંધાવ્યો હતો. વિરોધ પ્રદર્શન કરી રહેલા નાગરિકોએ “કમાટીબાગ બચાવો, વડોદરા બચાવો” ના નારા લગાવ્યા હતા અને સૂત્રોચ્ચાર સાથે બગીચાના રસ્તાઓ પર રેલી કાઢી હતી.

સયાજીબાગમાં વર્ષોથી સવારે વોકિંગ માટે આવતા વરિષ્ઠ નાગરિક વિજય વાધવાણીએ પોતાનો આક્રોશ વ્યક્ત કરતા જણાવ્યું હતું કે, “વડોદરા શહેર પાસે શ્વાસ લેવા માટે અને કુદરતી વાતાવરણ માણવા માટે સયાજીબાગ એ સૌથી મોટું અને સુંદર સ્થળ છે. મહાનગરપાલિકાની પ્રાથમિક જવાબદારી બગીચાની હરિયાળી અને વૃક્ષોનું જતન કરવાની છે, પરંતુ તેની જગ્યાએ મનપાના અધિકારીઓ અહીં સિમેન્ટ અને ક્રોંક્રીટનું રાક્ષસી બાંધકામ ખડકી રહ્યા છે. જો આપણે આજે વિરોધ નહીં કરીએ તો આવનારા દિવસોમાં આ સુંદર બગીચો માત્ર સિમેન્ટના પિલરોથી ભરાઈ જશે.”

બરોડા મ્યુઝિયમ નજીક ‘સંકલ્પ સ્તૂપ’ સ્મારકનું બાંધકામ અને નિયમોનું ઉલ્લંઘન

વડોદરા મહાનગરપાલિકા દ્વારા સયાજીબાગની અંદર ઐતિહાસિક બરોડા મ્યુઝિયમ એન્ડ પિક્ચર આર્ટ ગેલેરીથી થોડા જ અંતરે મશાલ આકારનું વિશાળ સ્મારક ‘સંકલ્પ ફોર સ્તૂપ’ બનાવવાનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે. આ સ્મારક માટે જમીનમાં મોટા ઊંડા ખાડા ખોદીને ટનબંધ સિમેન્ટ-ક્રોંક્રીટ પૂરવામાં આવી રહ્યું છે. આ પ્રોજેક્ટના કારણે બગીચાનો મોટો હરિયાળો વિસ્તાર નષ્ટ થઈ ગયો છે. હાલમાં ચાલી રહેલા Vadodara Sayajibaug protest અંગે પૂર્વ વિપક્ષી નેતા અને પર્યાવરણ કાર્યકર અમીબેન રાવતે મહત્વના ચોંકાવનારા મુદ્દાઓ ઉઠાવ્યા છે.

તેમણે જણાવ્યું હતું કે, આર્ચેઓલોજિકલ સર્વે ઓફ ઈન્ડિયા (ASI) ના કડક નિયમો મુજબ કોઈપણ સંરક્ષિત ઐતિહાસિક વિરાસત (Heritage Site) ની ચોક્કસ મર્યાદાની અંદર કાયમી ક્રોંક્રીટનું નિર્માણ કરી શકાતું નથી. બરોડા મ્યુઝિયમ એ વડોદરાની અમૂલ્ય ઐતિહાસિક ધરોહર છે, અને તેની નજીક જ તંત્ર દ્વારા ગેરકાયદેસર રીતે આ નવું માળખું ઊભું કરવામાં આવી રહ્યું છે. મનપા પોતે જ પોતાના બનાવેલા કાયદાઓ અને હેરિટેજ સંરક્ષણના નિયમોનું ભંગ કરી રહી હોવાનો આરોપ લગાવવામાં આવ્યો છે.

સ્પેશિયલ પાવરનો ઉપયોગ અને ગુપચુપ રાત્રિના સમયે કામગીરીના આક્ષેપો

આ વિવાદમાં વડોદરા મનપાની કામગીરી શંકાના ઘેરામાં આવી ગઈ છે. સુત્રો તરફથી મળતી માહિતી અનુસાર, આ ‘સંકલ્પ સ્તૂપ’ પ્રોજેક્ટને વડોદરા મહાનગરપાલિકાની સ્ટેન્ડિંગ કમિટી કે સામાન્ય સભા (General Board) માં રજૂ કરીને ચર્ચા વિચારણા કરવામાં આવી નહોતી. મ્યુનિસિપલ કમિશનરે પોતાની વિશેષ સત્તા (Special Emergency Powers) નો ઉપયોગ કરીને આ પ્રોજેક્ટને મંજૂરી આપી દીધી હતી. નાગરિકોનો આરોપ છે કે પ્રજાના પ્રતિનિધિઓ અને સ્થાનિક લોકોના અભિપ્રાય લીધા વિના જ આટલો મોટો નિર્ણય લાદી દેવામાં આવ્યો છે.

આ ઉપરાંત, વિરોધ કરી રહેલા કાર્યકરોએ એવો પણ ગંભીર આક્ષેપ કર્યો છે કે દિવસે નાગરિકો અને મોર્નિંગ વોકર્સનો વિરોધ વધતા તંત્ર દ્વારા રાત્રિના અંધારામાં ક્રોંક્રીટ પૂરાણ અને બાંધકામનું કામ ચાલુ રાખવામાં આવે છે. આ બાબત દર્શાવે છે કે તંત્ર નાગરિકોના આક્રોશથી ડરી રહ્યું છે છતાં મનસ્વી રીતે કામ આગળ ધપાવી રહ્યું છે. આથી જ Vadodara Sayajibaug protest ને વધુ ઉગ્ર બનાવવાની ચેતવણી આપવામાં આવી છે.

કમાટીબાગનો ઇતિહાસ અને વડોદરાવાસીઓ સાથેનો ભાવાત્મક સંબંધ

વડોદરાના મહારાજા સયાજીરાવ ગાયકવાડ ત્રીજા દ્વારા વર્ષ ૧૮૭૯માં વિશ્વામિત્રી નદીના કિનારે ૧૧૩ એકરથી વધુ વિશાળ જમીન પર કમાટીબાગ (સયાજીબાગ) ની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી. આ બગીચો માત્ર એક પાર્ક નથી, પરંતુ વડોદરા શહેરની સાંસ્કૃતિક વિરાસત, ઓળખ અને અસ્મિતા છે. અહીં દુર્લભ પ્રજાતિના વૃક્ષો, વનસ્પતિઓ, પક્ષીઓ, ઐતિહાસિક બેન્ડ સ્ટેન્ડ, જોય ટ્રેન, મ્યુઝિયમ અને પ્લેનેટોરિયમ આવેલા છે, જે દરરોજ હજારો પ્રવાસીઓ અને વડોદરાવાસીઓને આકર્ષિત કરે છે.

આ Vadodara Sayajibaug protest એ માત્ર એક રાજકીય કે વહીવટી વિરોધ નથી પરંતુ વડોદરાના લોકોનો પોતાના વારસા પ્રત્યેનો ભાવાત્મક પ્રેમ છે. વડોદરાના પીઢ નાગરિકોનું કહેવું છે કે, “મહારાજા સયાજીરાવ ગાયકવાડે વડોદરાના નાગરિકોના સ્વાસ્થ્ય અને મનોરંજન માટે આ ગ્રીન સ્પેસ બનાવી હતી. જો આજના શાસકો તેને સિમેન્ટના ચોરસ બ્લોકમાં ફેરવી દેશે તો આવનારી પેઢી માટે કશું જ નહીં બચે.”

નાગરિકો અને સંગઠનોની મુખ્ય માગણીઓ

વિરોધ પ્રદર્શનમાં જોડાયેલા મોર્નિંગ વોકર્સ અને વિપક્ષી નેતાઓએ વડોદરા મહાનગરપાલિકા સમક્ષ નીચે મુજબની સ્પષ્ટ માગણીઓ મૂકી છે:

• સયાજીબાગમાં ચાલી રહેલું તમામ ક્રોંક્રીટ બાંધકામ અને ‘સંકલ્પ સ્તૂપ’નું કામ તાત્કાલિક અસરથી બંધ કરવામાં આવે.
• ખોદવામાં આવેલા ખાડાઓ પૂરીને ત્યાં ફરીથી લીલીછમ લોન અને વૃક્ષારોપણ કરીને પૂર્વવત સ્થિતિ પુનઃસ્થાપિત કરવામાં આવે.
• બગીચામાં અગાઉ મુકવામાં આવેલા બિનજરૂરી પ્લાસ્ટિક અને ફાઇબરના કદરૂપા માળખાઓ અને પતરાં તાત્કાલિક દૂર કરવામાં આવે.
• ઐતિહાસિક સયાજીબાગના મૂળ સ્વરૂપ અને સ્થાપત્ય સાથે કોઈપણ પ્રકારની છેડછાડ અટકાવવા માટે માસ્ટર પ્લાન જાહેર કરવામાં આવે.
• હેરિટેજ સાઇટ એવા બરોડા મ્યુઝિયમની સુરક્ષા અને ASI ના નિયમોનું ચુસ્તપણે પાલન કરવામાં આવે.

પ્રોજેક્ટ અને વિરોધની આંકડાકીય વિગતો

VMC તંત્ર સામે ઉઠતા અણીયારા સવાલો

આ સમગ્ર ઘટનાક્રમે વડોદરા મહાનગરપાલિકાની કામગીરી સામે અનેક ગંભીર પ્રશ્નો ઊભા કર્યા છે. શું શહેરના એકમાત્ર વિશાળ ગ્રીન સ્પેસમાં સિમેન્ટનું પૂરણ કરવું વ્યાજબી છે? શા માટે સામાન્ય સભામાં ચર્ચા કર્યા વગર આટલો મોટો નિર્ણય લેવાયો? પર્યાવરણની જાળવણીના મોટા-મોટા દાવો કરતી મનપા પોતે જ વૃક્ષો અને લોનનો નાશ કેમ કરી રહી છે?

આ Vadodara Sayajibaug protest ને પગલે હવે સ્થાનિક રહીશો પણ આગળ આવી રહ્યા છે. લોકોનું કહેવું છે કે જો મનપા તંત્ર દ્વારા તાત્કાલિક આ ગેરકાયદે બાંધકામ રોકવામાં નહીં આવે તો આવનારા દિવસોમાં હાઈકોર્ટના દરવાજા ખખડાવવામાં આવશે અને વધુ મોટું જનઆંદોલન છેડવામાં આવશે. સંસ્કારી નગરી વડોદરાના ગ્રીન વારસાને બચાવવા માટે હવે સમગ્ર શહેર એકજૂટ થઈ રહ્યું છે.

નોંધ: આ સમાચાર AI દ્વારા જનરેટ કરવામાં આવ્યા છે.