US F-1 Student Visa નિયમોમાં ઐતિહાસિક બદલાવ: 4-વર્ષની મર્યાદા અને ‘ડ્યુરેશન ઑફ સ્ટેટસ’નો અંત, ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ માટે મોટી ચિંતા!

US F-1 Student Visa નિયમોમાં ઐતિહાસિક બદલાવ: 4-વર્ષની મર્યાદા અને ‘ડ્યુરેશન ઑફ સ્ટેટસ’નો અંત, ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ માટે મોટી ચિંતા!

આંતરરાષ્ટ્રીય વિદ્યાર્થીઓ, ખાસ કરીને ઉચ્ચ શિક્ષણ માટે US જવાનું સ્વપ્ન જોતા ગુજરાતી પરિવારો માટે એક મોટા સમાચાર સામે આવ્યા છે. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પ્રશાસન F-1 Student Visa, J-1 Exchange Visitor Visa અને I Visa ધારકો માટેની ‘ડ્યુરેશન ઑફ સ્ટેટસ’ (D/S) સિસ્ટમને સમાપ્ત કરવાના પ્રસ્તાવિત નિયમની અંતિમ સમીક્ષા કરી રહ્યું છે. જો આ નિયમ અમલમાં આવશે, તો F-1 વિઝા ધારકો માટે અમેરિકામાં રહેવાની અવધિ સામાન્ય રીતે ચાર વર્ષ સુધી મર્યાદિત થઈ જશે, જેના કારણે તેમને તેમની કાયદેસરની સ્થિતિ જાળવી રાખવા માટે ડિપાર્ટમેન્ટ ઑફ હોમલેન્ડ સિક્યુરિટી (DHS) સમક્ષ વિઝા રિન્યૂ કરાવવાની ફરજ પડશે.

આ નિર્ણય આંતરરાષ્ટ્રીય વિદ્યાર્થીઓ માટે અમેરિકામાં અભ્યાસ કરવાના સમગ્ર દૃશ્યને ધરમૂળથી બદલી નાખશે, જે ઘણા ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ અને તેમના પરિવારો માટે ચિંતાનો વિષય બન્યો છે. તાજેતરના અહેવાલો અનુસાર, DHS એ આ અંતિમ નિયમ White House ઑફિસ ઑફ મેનેજમેન્ટ ઍન્ડ બજેટ (OMB) સમક્ષ સમીક્ષા માટે 5 મે, 2026 ના રોજ સબમિટ કર્યો છે. એવું અનુમાન છે કે આ નિયમ મેના અંતથી જૂનના અંત સુધીમાં Federal Register માં પ્રકાશિત થશે, અને પ્રકાશનના 60 દિવસ પછી તે અમલમાં આવશે. આનો સીધો અર્થ એ છે કે Fall 2026 માં US જવાની યોજના ધરાવતા વિદ્યાર્થીઓ આ નવા નિયમોના દાયરામાં આવી શકે છે.

‘ડ્યુરેશન ઑફ સ્ટેટસ’ શું છે અને શા માટે આ બદલાવ મહત્ત્વપૂર્ણ છે?

વર્તમાન ‘ડ્યુરેશન ઑફ સ્ટેટસ’ (D/S) સિસ્ટમ હેઠળ, F-1 વિઝા પર આંતરરાષ્ટ્રીય વિદ્યાર્થીઓ જ્યાં સુધી તેઓ સંપૂર્ણ સમય અભ્યાસ કરતા હોય અને તેમની વિઝા શરતોનું પાલન કરતા હોય ત્યાં સુધી યુએસમાં રહી શકે છે. આ સિસ્ટમ 1978 થી અમલમાં છે અને તેણે વિદ્યાર્થીઓને તેમની ડિગ્રી પૂર્ણ કરવા માટે જરૂરી સમયગાળા માટે લવચીકતા પૂરી પાડી છે. આનો અર્થ એ હતો કે જો કોઈ વિદ્યાર્થીને તેમના કાર્યક્રમ પૂર્ણ કરવામાં અપેક્ષા કરતા વધુ સમય લાગે, તો તેમને વારંવાર વિઝા સ્ટેટસ રિન્યૂ કરાવવાની જરૂર પડતી ન હતી, જ્યાં સુધી તેમની યુનિવર્સિટી દ્વારા તેમની સ્થિતિ જાળવવામાં આવે.

જોકે, પ્રસ્તાવિત નિયમ આ માળખાને સમાપ્ત કરશે અને તેને નિશ્ચિત મુદતના રોકાણ સમયગાળા સાથે બદલશે. આ બદલાવનો મુખ્ય હેતુ વિઝા નિયમોના ઉલ્લંઘનને રોકવા અને ઇમિગ્રેશન સિસ્ટમ પર વધુ નિયંત્રણ લાવવાનો છે, પરંતુ આનાથી વિદ્યાર્થીઓ અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ માટે ભારે અરાજકતા અને અનિશ્ચિતતા ઊભી થવાની સંભાવના છે.

પ્રસ્તાવિત નિયમના મુખ્ય મુદ્દાઓ અને તેની અસર

• 4-વર્ષની રોકાણ મર્યાદા: મોટાભાગના F-1 વિઝા ધારકોને હવે ચાર વર્ષના નિશ્ચિત સમયગાળા માટે યુએસમાં પ્રવેશ આપવામાં આવશે. આ સમયગાળો પૂર્ણ થયા પછી, જો તેમને અભ્યાસ ચાલુ રાખવા માટે વધુ સમયની જરૂર હોય, તો તેમને DHS સાથે તેમની સ્થિતિ રિન્યૂ કરવા માટે અરજી કરવી પડશે.
• ઘટાડેલો ગ્રેસ પિરિયડ: F-1 વિદ્યાર્થીઓ માટે હાલનો 60-દિવસનો ગ્રેસ પિરિયડ ઘટાડીને 30 દિવસ કરવામાં આવશે. આ ગ્રેસ પિરિયડ વિદ્યાર્થીઓને તેમનો કાર્યક્રમ પૂર્ણ કર્યા પછી અથવા પ્રેક્ટિકલ તાલીમ (Optional Practical Training – OPT) પછી યુએસ છોડવા અથવા સ્ટેટસ એક્સટેન્શન માટે અરજી કરવા માટેનો સમય આપે છે.
• યુએસસીઆઈએસ (USCIS) દ્વારા એક્સટેન્શન: હાલમાં, યુનિવર્સિટીના નિયુક્ત શાળા અધિકારીઓ (DSOs) વિદ્યાર્થીઓના રોકાણના એક્સટેન્શનની વિનંતીઓને મંજૂર કરી શકે છે. પરંતુ નવા નિયમ હેઠળ, આ સત્તા યુએસ સિટિઝનશિપ ઍન્ડ ઇમિગ્રેશન સર્વિસિસ (USCIS) અધિકારીઓને ટ્રાન્સફર કરવામાં આવશે, અને આ અધિકારીઓ તેમના નિર્ણયોમાં ‘વિવેકબુદ્ધિ’નો ઉપયોગ કરી શકશે. આનાથી પ્રક્રિયા વધુ જટિલ અને અનિશ્ચિત બનશે.
• પ્રોગ્રામ અને મેજર બદલવા પર પ્રતિબંધ: પ્રસ્તાવિત નિયમ F-1 અંડરગ્રેજ્યુએટ વિદ્યાર્થીઓને તેમના પ્રોગ્રામના પ્રથમ વર્ષમાં પ્રોગ્રામ, મેજર અથવા શિક્ષણ સ્તર બદલવાથી પ્રતિબંધિત કરી શકે છે, સિવાય કે ICE ના Student and Exchange Visitor Program (SEVP) અપવાદરૂપ સંજોગો (જેમ કે શાળા બંધ થવી) માટે મંજૂરી આપે. F-1 ગ્રેજ્યુએટ વિદ્યાર્થીઓને પ્રોગ્રામ, મેજર અથવા શૈક્ષણિક સ્તર બદલવાથી સંપૂર્ણપણે અટકાવવામાં આવી શકે છે. વધુમાં, જો કોઈ વિદેશી નાગરિક ચોક્કસ સ્તરે કાર્યક્રમ પૂર્ણ કરે છે, તો તેઓ તે જ સ્તરે અથવા નીચલા સ્તરે કાર્યક્રમ કરવા માટે F-1 સ્ટેટસ માટે પાત્ર રહેશે નહીં.
• ગેરકાયદેસર હાજરી (Unlawful Presence): આ નિયમ F, J, અને I બિન-ઇમિગ્રન્ટ્સ ક્યારે ગેરકાયદેસર હાજરી (unlawful presence) એકઠા કરવાનું શરૂ કરે છે તેની નીતિને પણ બદલશે, જે 180 દિવસથી વધુ અથવા એક વર્ષથી વધુ સમય માટે ગેરકાયદેસર રીતે યુએસમાં રહેલા વિદેશી નાગરિકોને લાગુ પડતા ત્રણ અને દસ વર્ષના પ્રતિબંધોને અસર કરશે.
• ઓપ્શનલ પ્રેક્ટિકલ ટ્રેનિંગ (OPT) પર અસર: ઓપ્શનલ પ્રેક્ટિકલ ટ્રેનિંગ (OPT) ની ઍક્સેસ પણ પ્રભાવિત થશે. ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ OPT અને STEM OPT માં લગભગ અડધા સહભાગીઓનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે, તેથી આ બદલાવ તેમના કારકિર્દીના માર્ગો પર મોટી અસર કરશે.

ભારતીય અને ગુજરાતી વિદ્યાર્થીઓ પર સંભવિત અસર

યુએસ લાંબા સમયથી ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ માટે ઉચ્ચ શિક્ષણનું મુખ્ય કેન્દ્ર રહ્યું છે. જોકે, છેલ્લા કેટલાક સમયથી પરિસ્થિતિ બદલાઈ રહી છે. યુએસ F-1 વિઝા ઇશ્યુઅન્સમાં Summer 2025 માં 36% નો ઘટાડો થયો છે, અને ફેબ્રુઆરી 2026 સુધીમાં ભારતીય વિદ્યાર્થીઓના US માં પ્રવેશમાં 6.9% નો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે, જે એક દાયકામાં સૌથી મોટો વાર્ષિક ઘટાડો છે. આ નવો નિયમ આ ઘટાડાને વધુ વેગ આપી શકે છે.

આ બદલાવ ખાસ કરીને લાંબા ગાળાના ગ્રેજ્યુએટ અને ડોક્ટરલ કાર્યક્રમોને અનુસરતા વિદ્યાર્થીઓને અસર કરશે. ઘણા PhD કાર્યક્રમો ચાર વર્ષથી વધુ સમય લે છે, અને વિદ્યાર્થીઓને વારંવાર એક્સટેન્શન માટે અરજી કરવાની ફરજ પડશે, જે એક બોજારૂપ અને અનિશ્ચિત પ્રક્રિયા બની શકે છે. ગુજરાતના ઘણા વિદ્યાર્થીઓ STEM (Science, Technology, Engineering, Mathematics) ક્ષેત્રોમાં Masters અને PhD કરવા માટે US જાય છે, અને તેમને આ નિયમથી મોટો ફટકો પડી શકે છે.

યુનિવર્સિટીઓ અને ઇમિગ્રેશન વકીલોએ પણ આ યોજનાઓનો વિરોધ કર્યો છે, દલીલ કરી છે કે તેનાથી વધારાના કાગળકામ થશે અને વિદ્યાર્થીઓની સમયસર ડિગ્રી પૂર્ણ કરવાની ક્ષમતાને અસર થશે. NAFSA (Association of International Educators) અને કોર્નેલ, UCLA જેવી યુનિવર્સિટીઓએ વિદ્યાર્થીઓને અપડેટ્સનું નિરીક્ષણ કરવા અને તે મુજબ યોજના બનાવવા વિનંતી કરી છે.

અન્ય દેશોની સરખામણી અને વૈશ્વિક દૃશ્ય

યુએસના આ બદલાવો એવા સમયે આવી રહ્યા છે જ્યારે અન્ય લોકપ્રિય અભ્યાસ સ્થળો, જેમ કે કેનેડા (Canada), યુનાઇટેડ કિંગડમ (United Kingdom) અને જર્મની (Germany), ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ માટે વધુ સ્થિર અને આકર્ષક વિકલ્પો પ્રદાન કરી રહ્યા છે. આ દેશોમાં અભ્યાસ પછીના કામના અધિકારો (Post-Study Work Rights) કાયદામાં સ્પષ્ટપણે લખેલા છે, જે એકલ કારોબારી નિર્ણય દ્વારા રદ કરી શકાતા નથી, અને તેથી વિદ્યાર્થીઓને વધુ સુરક્ષા પૂરી પાડે છે.

તાજેતરમાં, કેનેડાએ (Canada) 33,000 કુશળ કામચલાઉ કામદારો માટે Permanent Residence (PR) પ્રક્રિયાને ઝડપી બનાવી છે, ખાસ કરીને નાના સમુદાયોમાં કામ કરતા લોકો માટે. જોકે, આ ફક્ત હાલની અરજીઓ માટે જ છે, નવી અરજીઓ માટે નહીં. બીજી તરફ, ઓસ્ટ્રેલિયા (Australia) ઇમિગ્રેશનના સ્તરમાં મોટો ઘટાડો કરવાની યોજના બનાવી રહ્યું છે, જે 150,000-200,000 સુધી લાવવામાં આવશે. યુકે (UK) એ પણ Skilled Worker Visa માટે લઘુત્તમ પગાર વધાર્યો છે અને Graduate Visa પછીના અભ્યાસના કામનો સમયગાળો મોટાભાગની ડિગ્રીઓ માટે 18 મહિના સુધી ઘટાડ્યો છે.

યુરોપના (Europe) શેનજેન વિસ્તારોમાં (Schengen Area) મુસાફરી માટે ETIAS (European Travel Information and Authorisation System) નામની નવી પ્રી-ટ્રાવેલ ઓથોરાઇઝેશન સિસ્ટમ Q4 2026 માં શરૂ થવાની અપેક્ષા છે, જે વિઝા-મુક્ત મુસાફરોને અસર કરશે. ભારતે (India) પણ OCI (Overseas Citizen of India) કાર્ડના નિયમોમાં 2026 માં મોટા ફેરફારો કર્યા છે, જેમાં સંપૂર્ણપણે ડિજિટલ સિસ્ટમ અને સગીરો માટેના નવા નિયમોનો સમાવેશ થાય છે. આ બધા બદલાવો દર્શાવે છે કે વૈશ્વિક ઇમિગ્રેશન લેન્ડસ્કેપ સતત બદલાઈ રહ્યું છે.

આગળ શું? વિદ્યાર્થીઓ અને પરિવારો માટે સલાહ

આ નવા US F-1 વિઝા નિયમોનો અમલ થવાથી આંતરરાષ્ટ્રીય વિદ્યાર્થીઓએ, ખાસ કરીને ભારતીય અને ગુજરાતી વિદ્યાર્થીઓએ, અત્યંત સાવચેતીપૂર્વક આયોજન કરવું પડશે:

• સંપૂર્ણ માહિતી મેળવો: યુએસ સરકાર દ્વારા આ નિયમની અંતિમ ઘોષણા અને તેના અમલીકરણની તારીખો પર નજર રાખો.
• લાંબા ગાળાના કાર્યક્રમો માટે આયોજન: જો તમે ચાર વર્ષથી વધુ સમય લેતા ગ્રેજ્યુએટ અથવા ડોક્ટરલ કાર્યક્રમમાં છો અથવા જવા માંગો છો, તો એક્સટેન્શન પ્રક્રિયા અને તેની જટિલતાઓને ધ્યાનમાં લો.
• મજબૂત એપ્લિકેશન તૈયાર કરો: વિઝા ઇન્ટરવ્યુ અને એક્સટેન્શન અરજીઓ માટે તમારા અભ્યાસના હેતુ, ભવિષ્યની યોજનાઓ અને નાણાકીય ક્ષમતાનો સ્પષ્ટપણે અને મજબૂત રીતે બચાવ કરવા તૈયાર રહો.
• નિષ્ણાતની સલાહ: ઇમિગ્રેશન વકીલ અથવા વિશ્વસનીય Study Abroad કન્સલ્ટન્ટ પાસેથી સલાહ લેવી અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ બની રહેશે, ખાસ કરીને જટિલ કેસોમાં.
• વૈકલ્પિક દેશોનો વિચાર કરો: જો યુએસના નિયમો ખૂબ જ પ્રતિબંધિત બને છે, તો કેનેડા, યુકે, જર્મની અથવા ઓસ્ટ્રેલિયા જેવા અન્ય દેશોના વિકલ્પો ધ્યાનમાં લેવા યોગ્ય છે જે વધુ સ્થિર ઇમિગ્રેશન પાથવે ઓફર કરે છે.

યુએસમાં અભ્યાસ કરવા માંગતા ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ માટે આ એક અનિશ્ચિત સમય છે. પારદર્શિતા અને ઇમિગ્રેશન નિયમોનું કડક અમલીકરણ એ સમયની માંગ છે, પરંતુ તે વિદ્યાર્થીઓના ભાવિ અને યુએસની વૈશ્વિક શૈક્ષણિક પ્રતિષ્ઠા પર શું અસર કરશે તે જોવું રહ્યું.

નોંધ: આ સમાચાર AI દ્વારા જનરેટ કરવામાં આવ્યા છે.