રાજકોટમાં ૩ કરોડના ચાઈનીઝ ફટાકડા કૌભાંડનો પર્દાફાશ: DRI ની મોટી સ્ટ્રાઈક, રાજકોટ, ધોરાજી અને જામનગરના વેપારીઓ સામે તપાસ તેજ (Rajkot DRI Chinese firecrackers)

સૌરાષ્ટ્રના આર્થિક પાટનગર ગણાતા રાજકોટ શહેર અને તેની આસપાસના વિસ્તારોમાં તહેવારોની મોસમ શરૂ થાય તે પૂર્વે જ એક અતિ મહત્વના અને ચોંકાવનારા સમાચાર સામે આવ્યા છે. ભારતીય રેવેન્યુ ઈન્ટેલિજન્સ વિભાગ (DRI) દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલા એક વિશાળ અને ગુપ્ત ઓપરેશન દરમિયાન મુંબઈના ન્હવાશેવા બંદર (Nhava Sheva Port) પરથી અંદાજે રૂ. ૩ કરોડની કિંમતનો પ્રતિબંધિત અને અત્યંત જોખમી ચાઈનીઝ ફટાકડાનો વિરાટ જથ્થો જપ્ત કરવામાં આવ્યો છે. આ સમગ્ર ગેરકાયદે આયાત કૌભાંડમાં Rajkot DRI Chinese firecrackers નેટવર્કની સીધી સંડોવણી સામે આવતા સમગ્ર સૌરાષ્ટ્રના વેપારી આલમમાં ભારે સનસનાટી મચી ગઈ છે. પ્રાથમિક તપાસમાં બહાર આવ્યું છે કે આ કન્સાઈનમેન્ટ ખાસ કરીને રાજકોટ, ધોરાજી અને જામનગરના સ્થાનિક વેપારીઓ માટે મંગાવવામાં આવ્યું હતું.

દિવાળી અને આગામી તહેવારોની રાબેતા મુજબની ખરીદી માટે રાજકોટના ફટાકડા બજારમાં મોટા પાયે તૈયારીઓ ચાલી રહી છે, ત્યારે જ આ મસમોટા કૌભાંડનો પર્દાફાશ થયો છે. કેન્દ્રીય તંત્રની આ બહુચર્ચિત કાર્યવાહીથી ગેરકાયદેસર રીતે ચાઈનીઝ દારૂગોળો અને પટાકડા આયાત કરતી સિન્ડિકેટના પગ તળેથી જમીન ખસી ગઈ છે. આ કન્ટેનરમાં વોલ પેપર અને પ્લાસ્ટિકની વોટર બોટલ્સની આડમાં આશરે ૧૦,૦૦૦ કિલોગ્રામ જેટલો અતિ વિસ્ફોટક ચાઈનીઝ ફટાકડાનો જથ્થો સંતાડીને લાવવામાં આવી રહ્યો હતો.

મુંબઈ પોર્ટ પર કસ્ટમ્સ સીલ તોડીને હાથ ધરાયેલું ઓપરેશન

ડીઆરઆઈ (Directorate of Revenue Intelligence) ના અધિકારીઓને ચોક્કસ અને ગુપ્ત બાતમી મળી હતી કે ચીનથી ભારતમાં આવતા એક ૪૦ ફૂટના વિશાળ કન્ટેનરમાં કસ્ટમ્સ ડ્યુટીની ચોરી કરવા અને સરકારી પ્રતિબંધોનો ભંગ કરવા માટે મિસ-ડિક્લેરેશન (સત્ય છુપાવવું) કરવામાં આવ્યું છે. આ બાતમીના આધારે અધિકારીઓની ટીમે ન્હવાશેવા પોર્ટ પર ઉતારવામાં આવેલા સંશયાસ્પદ કન્ટેનરને તાત્કાલિક ધોરણે રોકી દીધું હતું અને તેને કસ્ટમ્સ ફ્રેટ સ્ટેશન (CFS) ખાતે ખસેડવામાં આવ્યું હતું.

જ્યારે ડીઆરઆઈની સમક્ષ કન્ટેનરનું અધિકૃત સીલ તોડીને અંદર તપાસ હાથ ધરવામાં આવી, ત્યારે પ્રથમ દ્રષ્ટિએ આગળના ભાગે સસ્તા વોલ પેપર અને પ્લાસ્ટિકની બોટલોના બોક્સ ગોઠવવામાં આવ્યા હતા. પરંતુ અધિકારીઓએ ઊંડાણપૂર્વક તપાસ કરતા પાછળના સમગ્ર હિસ્સામાંથી પ્રતિબંધિત ચાઈનીઝ ફટાકડાના હજારો બોક્સ મળી આવ્યા હતા. તપાસ દરમિયાન જાણવા મળ્યું કે Rajkot DRI Chinese firecrackers ના આ કન્સાઈનમેન્ટ પર કોઈપણ પ્રકારની માનક સુરક્ષા સૂચનાઓ કે નિર્માણ તારીખ દર્શાવવામાં આવી નહોતી.

આ સમગ્ર કાર્યવાહી દરમિયાન તંત્ર દ્વારા એક શંકાસ્પદ ઈમ્પોર્ટ એજન્ટની ધરપકડ કરવામાં આવી છે, જેની સઘન પૂછપરછ હાથ ધરવામાં આવતા રાજકોટ, ધોરાજી અને જામનગરના મોટા દારૂગોળા તથા ફટાકડાના વેપારીઓના નામોનો ચોંકાવનારો પર્દાફાશ થયો છે. આ તપાસ હવે મુંબઈથી લંબાઈને સીધી સૌરાષ્ટ્રના વેપારી મથકો સુધી પહોંચી ગઈ છે.

Rajkot DRI Chinese firecrackers: તપાસમાં સનસનાટીભર્યા ખુલાસા

કેન્દ્ર સરકાર અને ગૃહ મંત્રાલય દ્વારા ભારતમાં ચાઈનીઝ ફટાકડાના વેચાણ અને આયાત પર સંપૂર્ણપણે પ્રતિબંધ મુકવામાં આવેલો છે. આ પ્રતિબંધ પાછળનું મુખ્ય કારણ એ છે કે ચાઈનીઝ ફટાકડામાં અતિશય અસ્થિર અને જોખમી કેમિકલ્સ જેવા કે પોટેશિયમ ક્લોરેટ (Potassium Chlorate) અને સલ્ફરનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે, જે સહેજ ઘર્ષણ કે ગરમી મળતા જ ભયાનક ધડાકો કરી શકે છે. Rajkot DRI Chinese firecrackers કેસની ગંભીરતાને ધ્યાનમાં રાખીને ડીઆરઆઈની એક વિશેષ ટીમ રાજકોટ અને સૌરાષ્ટ્રના અન્ય શહેરોમાં સ્થાનિક વેપારીઓના ગોડાઉનો અને વ્યવસાયિક સ્થળો પર દરોડા પાડવા માટે સજ્જ થઈ છે.

રાજકોટના સ્થાનિક બજારમાં તહેવારો સમયે ચાઈનીઝ ફટાકડાનો ભારે ક્રેઝ ઉભો કરીને ૨૦૦% થી ૩૦૦% સુધીનો ઊંચો નફો રળવાની લાલચમાં કેટલાક અસામાજિક વેપારીઓએ આ ગેરકાયદે માર્ગ અપનાવ્યો હતો. જપ્ત કરાયેલા ૧૦,૦૦૦ કિલોગ્રામ જથ્થાની આંતરરાષ્ટ્રીય તથા સ્થાનિક બજાર કિંમત રૂ. ૩ કરોડથી વધુ આંકવામાં આવી રહી છે. આટલી મોટી માત્રામાં જો આ દારૂગોળો રાજકોટના બજારમાં પહોંચી ગયો હોત, તો ટ્રાન્સપોર્ટેશન અને સ્ટોરેજ દરમિયાન પણ કોઈ મોટી દુર્ઘટના સર્જાઈ શકી હોત.

સૌરાષ્ટ્રના વેપારીઓએ મુંબઈ સ્થિત આયાતકાર સિન્ડિકેટ સાથે હાથ મિલાવીને ચાઈનાથી માલ મંગાવવાની યોજના બનાવી હતી. આ કન્સાઈનમેન્ટમાં એવા ફટાકડા શામેલ હતા જે અત્યંત તીવ્ર અવાજ અને ઝેરી ધુમાડો ઉત્પન્ન કરે છે, જે માનવ સ્વાસ્થ્ય અને પર્યાવરણ માટે ભારે વિનાશક સાબિત થઈ શકે છે. Rajkot DRI Chinese firecrackers મામલામાં સંડોવાયેલા સ્થાનિક વેપારીઓની ધરપકડ કરવા માટે રાજકોટ ક્રાઈમ બ્રાન્ચ અને કસ્ટમ્સ વિભાગની મદદ પણ લેવામાં આવી રહી છે.

સ્થાનિક ફટાકડા ઉદ્યોગ અને રાજકોટના નાગરિકો પર અસર

ભારતમાં તામિલનાડુના શિવકાશી (Sivakasi) તેમજ ગુજરાતના સ્થાનિક ઉત્પાદકો દ્વારા માન્યતા પ્રાપ્ત અને પર્યાવરણને અનુકૂળ એવા ગ્રીન ફટાકડા (Green Crackers) નું ઉત્પાદન કરવામાં આવે છે. પરંતુ ચાઈનીઝ ફટાકડા અતિશય સસ્તા અને આકર્ષક પેકિંગમાં આવતા હોવાને કારણે સ્થાનિક કાયદેસરના વેપારીઓને પણ મોટું આર્થિક નુકસાન વેઠવું પડે છે. રાજકોટ ફટાકડા એસોસિએશનના અગ્રણીઓએ આ કાર્યવાહીને આવકારી છે અને જણાવ્યું છે કે ગેરકાયદે વેપાર કરનારા થોડા વેપારીઓને કારણે આખા બજારની પ્રતિષ્ઠા ખરડાય છે.

રાજકોટના નાગરિકો અને ગ્રાહકો માટે પણ આ એક અતિ ગંભીર ચેતવણી રૂપ કિસ્સો છે. ઘણી વખત સામાન્ય નાગરિકો વધુ રોશની કે તીવ્ર અવાજના આકર્ષણમાં ચાઈનીઝ ફટાકડા ખરીદી લેતા હોય છે, પરંતુ આ ફટાકડા બાળકો અને વૃદ્ધો માટે પ્રાણઘાતક નિવડી શકે છે. તંત્ર દ્વારા સ્પષ્ટપણે જણાવવામાં આવ્યું છે કે Rajkot DRI Chinese firecrackers જેવા ગેરકાયદે જથ્થાનું વેચાણ કરનાર સ્ટોલધારકો સામે પણ કડક પાસા (PASA) અને વિસ્ફોટક કાયદા (Explosives Act) હેઠળ ગુના નોંધવામાં આવશે.

ભારતીય ફટાકડા અને ચાઈનીઝ ફટાકડા વચ્ચેનો મુખ્ય તફાવત

ગ્રાહકો જાગૃત બને અને સુરક્ષિત ખરીદી કરી શકે તે માટે ભારતીય માનક ફટાકડા અને પ્રતિબંધિત ચાઈનીઝ ફટાકડા વચ્ચેના મુખ્ય તફાવતો નીચે મુજબના કોષ્ટકમાં દર્શાવવામાં આવ્યા છે:

કાનૂની જોગવાઈઓ અને તંત્રની આગામી રણનીતિ

ડીઆરઆઈના સિનિયર અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ આ કેસમાં કસ્ટમ્સ એક્ટ ૧૯૬૨ (Customs Act, 1962) ની કલમ ૧૧૧ અને ૧૧૨ હેઠળ ગુનો દાખલ કરવામાં આવ્યો છે. આ ઉપરાંત અતિ જોખમી વિસ્ફોટક સામગ્રીની ગેરકાયદેસર હેરાફેરી બદલ ધ એક્સપ્લોઝિવ્સ એક્ટ (The Explosives Act, 1884) ની વિવિધ કલમો હેઠળ પણ કાર્યવાહી હાથ ધરવામાં આવી રહી છે. રાજકોટ કલેક્ટર અને પોલીસ કમિશનર કચેરી દ્વારા પણ શહેરમાં કામચલાઉ ફટાકડાના સ્ટોલ ધારકો માટે કડક માર્ગદર્શિકા જાહેર કરવાની તૈયારીઓ શરૂ કરી દેવામાં આવી છે.

રાજકોટ શહેરના વિવિધ વિસ્તારો જેવા કે યાજ્ઞિક રોડ, કાલાવડ રોડ, માધાપર ચોકડી, ગોંડલ રોડ અને ભક્તિનગર બજાર વિસ્તારમાં આગામી દિવસોમાં પોલીસ અને ફૂડ તથા એક્સપ્લોઝિવ વિભાગની સંયુક્ત ફ્લાઈંગ સ્ક્વોડ દ્વારા સઘન ચેકિંગ હાથ ધરવામાં આવશે. જે પણ વેપારી પાસે Rajkot DRI Chinese firecrackers કે અન્ય પ્રતિબંધિત માલ મળી આવશે તેની દુકાન સીલ કરીને તુરંત ધરપકડ કરવામાં આવશે.

રાજકોટના ગ્રાહકોને પણ અપીલ કરવામાં આવી છે કે તેઓ ફટાકડા ખરીદતી વખતે ખોખા પર ઉત્પાદકનું નામ, PESO નો નોંધણી નંબર અને ગ્રીન ક્રેકરનો લોગો અવશ્ય ચકાસે. જો કોઈ પણ જગ્યાએ ગેરકાયદેસર રીતે ચાઈનીઝ ફટાકડાનો જથ્થો સંગ્રહાયેલો જોવા મળે તો તુરંત જ સ્થાનિક પોલીસ અથવા કન્ટ્રોલ રૂમને જાણ કરવા નાગરિકોને જણાવવામાં આવ્યું છે.

નિષ્કર્ષ અને જાગૃતિ સંદેશ

મુંબઈના ન્હવાશેવા બંદર પર ડીઆરઆઈની આ સમયસરની સ્ટ્રાઈકે સૌરાષ્ટ્ર અને રાજકોટમાં મોટી જાનમાલની હોનારત ટાળવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી છે. તહેવારોનો આનંદ સુરક્ષિત અને કાયદેસર રીતે મણાવાય તે માટે વહીવટી તંત્ર સજ્જ બન્યું છે. રાજકોટના વેપારી આલમે પણ આવા ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓથી દૂર રહીને દેશના કાયદાનું પાલન કરવું અનિવાર્ય બની ગયું છે.

સંબંધિત સમાચાર

• રાજકોટની ટેક્સટાઈલ કંપનીનો શેરબજારમાં મોટો ધમાકો: Kian-M Export લિમિટેડે રૂ. 500 કરોડના IPO માટે SEBI સમક્ષ DRHP ફાઈલ કર્યું
• Make in India 12 years: PM મોદીએ જાહેર કર્યા 12 વર્ષના શાનદાર આંકડા; 14 લાખથી વધુ નોકરીઓ અને ઈલેક્ટ્રોનિક્સમાં રેકોર્ડ ગ્રોથ

નોંધ: આ સમાચાર AI દ્વારા જનરેટ કરવામાં આવ્યા છે.