હાલમાં સોશિયલ મીડિયા અને આંતરરાષ્ટ્રીય મીડિયામાં બે ચહેરાઓ ખૂબ જ ચર્ચામાં છે. આ કોઈ સામાન્ય ચહેરા નથી, પરંતુ બલૂચિસ્તાન લિબરેશન આર્મી (Balochistan Liberation Army – BLA) ના “Operation Herof 2” નો ભાગ બનેલી બે મહિલા ફિદાયીન (Suicide Attackers) છે. પાકિસ્તાની મિલિટરી માટે આ એક ભયાનક સપના સમાન સાબિત થયું છે. BLA એ તાજેતરમાં પાકિસ્તાની આર્મી પર એક મોટો હુમલો કર્યો છે, અને આ ઓપરેશન હેઠળ પ્રથમ વખત BLA એ સ્વીકાર્યું છે કે તેમણે Female Fidayeen Attackers નો ઉપયોગ કર્યો છે.
સૌથી ચોંકાવનારી વાત એ છે કે આ હુમલાખોરો કોઈ અભણ કે ગેરમાર્ગે દોરાયેલી વ્યક્તિઓ ન હતી, પરંતુ બે Educated Women હતી. બલૂચિસ્તાન લિબરેશન આર્મી તરફથી આવેલા Statement મુજબ, આ બે સુશિક્ષિત મહિલાઓએ ફિદાયીન હુમલો કર્યો અને તેના Impact થી પાકિસ્તાની સેનાને ભારે નુકસાન વેઠવું પડ્યું છે. આ ઘટના બતાવે છે કે બલૂચિસ્તાનની આઝાદીની લડાઈ હવે એક નવા અને વધુ ખતરનાક તબક્કામાં પ્રવેશી ચૂકી છે.
Operation Herof 2: Pakistan Army ને થયેલું નુકસાન (Casualties and Impact)
આ હુમલો કેટલો ઘાતક હતો તેનો અંદાજ એ વાત પરથી લગાવી શકાય છે કે વર્લ્ડ મીડિયાના રિપોર્ટ્સ અનુસાર, છેલ્લા થોડા દિવસોમાં બલૂચિસ્તાનમાં આશરે 120 Pakistani Soliders માર્યા ગયા હોવાના અહેવાલ છે. જોકે, BLA નો દાવો છે કે આ આંકડો ઘણો મોટો છે. BLA claim કરી રહ્યું છે કે તેમના હુમલામાં કદાચ 200 જેટલા Pakistani Soliders માર્યા ગયા છે. સત્ય કદાચ આ બે આંકડાઓની વચ્ચે હોઈ શકે છે, પરંતુ એક વાત સ્પષ્ટ છે કે પાકિસ્તાની આર્મીને recent times માં થયેલું આ સૌથી મોટું નુકસાન છે.
સોશિયલ મીડિયા પર અત્યારે એક Title ખૂબ જ વાયરલ થઈ રહ્યું છે: “Pakistan Can’t Face Us” (પાકિસ્તાન અમારો સામનો નથી કરી શકતું). આ વિડીયોમાં જોવા મળે છે કે બલૂચ મહિલા ફિદાયીન હાથમાં રાઈફલ્સ લઈને હસી રહી છે અને પોતાના મિશન પર જઈ રહી છે. આ પ્રકારનું psychological warfare પાકિસ્તાની આર્મીના મનોબળને તોડવા માટે કરવામાં આવી રહ્યું છે. “Baloch Woman Fidayeen Shoots Rifles, Smiles and Dies” જેવા દ્રશ્યો બતાવે છે કે બલૂચ પ્રજામાં પાકિસ્તાન સરકાર અને આર્મી પ્રત્યે કેટલો ગુસ્સો ભરેલો છે.
Ground Reality: શું Pakistan Army બલૂચિસ્તાન પરનો Control ગુમાવી રહી છે?
છેલ્લા એક વર્ષની ઘટનાઓ પર નજર કરીએ તો સ્પષ્ટ દેખાય છે કે પાકિસ્તાની મિલિટરી બલૂચિસ્તાન પરનો પોતાનો કાબૂ (Control) ગુમાવી રહી છે. સોશિયલ મીડિયા પર BLA દ્વારા એવી ઘણી videos circulate કરવામાં આવી છે જે પાકિસ્તાની સરકાર માટે શરમજનક (Humiliating) છે.
આ વીડિયોમાં જોઈ શકાય છે કે બલૂચિસ્તાનના મહત્વના Highways પર પાકિસ્તાની પોલીસ કે આર્મી નહીં, પરંતુ બલૂચિસ્તાન લિબરેશન આર્મીના લડવૈયાઓ ખુલ્લેઆમ ફરે છે. એટલું જ નહીં, તેઓ ત્યાં પોતાની Check Points પણ બનાવે છે. આ ચેકપોસ્ટ પર BLA ના લોકો આવતા-જતા વાહનોનું Search Operation કરે છે, લોકોના ID Cards ચેક કરે છે અને ખાતરી કરે છે કે વાહનમાં કોઈ પાકિસ્તાની મિલિટરી કે સરકારનો માણસ તો નથી ને.
આ પરિસ્થિતિ લિટરલી (Literally) પાકિસ્તાની સરકાર અને આર્મીને એક challenge છે. BLA જાણે એવું સાબિત કરી રહ્યું છે કે અહીંનું Administration હવે તેમના હાથમાં છે અને લોકોએ તેમને જવાબ આપવો પડશે, પાકિસ્તાન સરકારને નહીં. કોટા (Quetta), ગ્વાદર (Gwadar), મસ્તંગ (Mastung), અને નુસ્કી (Nushki) જેવા વિવિધ લોકેશન્સ પર થયેલા હુમલાઓ દર્શાવે છે કે BLA નું નેટવર્ક કેટલું મજબૂત થઈ ગયું છે.
Pakistan નો જૂનો રાગ: Blaming India
જ્યારે પણ પાકિસ્તાનમાં કોઈ મોટો આતંકી હુમલો થાય છે અથવા આંતરિક સુરક્ષામાં નિષ્ફળતા મળે છે, ત્યારે પાકિસ્તાન પાસે એક જ Standard Solution હોય છે: ભારત પર આરોપ લગાવવો. આ વખતે પણ પાકિસ્તાને તે જ કર્યું અને દાવો કર્યો કે BLA ના આ હુમલાઓ પાછળ ભારતનો હાથ છે.
જોકે, ભારતે આ વખતે બહુ જ કડક શબ્દોમાં અને સ્પષ્ટતાપૂર્વક જવાબ આપ્યો છે. ભારતના વિદેશ મંત્રાલયે કહ્યું છે: “We Categorically Reject the Baseless Allegations made by Pakistan”. એટલે કે, ભારત પર જે પણ આરોપો લગાવવામાં આવી રહ્યા છે તેને ભારત સંપૂર્ણપણે નકારી કાઢે છે.
ભારતે પાકિસ્તાનને એક બહુ જ મહત્વની સલાહ પણ આપી છે. ભારતે કહ્યું છે કે દરેક વખતે હિંસક ઘટના બને ત્યારે પાયાવિહોણા દાવાઓ (Frivolous Claims) કરવાને બદલે, પાકિસ્તાને પોતાના જ દેશના લોકોની Long Standing Demands પર ધ્યાન આપવું જોઈએ. બલૂચિસ્તાનના લોકો વર્ષોથી પોતાની માંગણીઓ રજૂ કરી રહ્યા છે, અને તેને ઉકેલવાને બદલે પાકિસ્તાન ભારત પર દોષનો ટોપલો ઢોળી રહ્યું છે.
Why Balochistan is Burning? (બલૂચિસ્તાનની નારાજગીનું કારણ)
બલૂચિસ્તાન પાકિસ્તાનનો સૌથી મોટો પ્રાંત (Province) છે, જે પાકિસ્તાનની જમીનના 44% Land ને આવરી લે છે. પરંતુ ત્યાંના લોકોનું માનવું છે કે પાકિસ્તાન સરકાર તેમનું શોષણ કરી રહી છે. બલૂચિસ્તાનના લોકો Cheated ફીલ કરે છે. તેમને લાગે છે કે તેમના વિસ્તારમાંથી નીકળતા Natural Resources અને Minerals (ખનીજ સંપત્તિ) નો ઉપયોગ માત્ર પંજાબ પ્રોવિન્સ (Punjab Province) ના વિકાસ માટે કરવામાં આવે છે.
ગ્રાઉન્ડ લેવલ પર બલૂચિસ્તાનના લોકોને કોઈ વિકાસ (Development) જોવા મળતો નથી. આ અન્યાયની ભાવનાએ હવે એક મોટા વિદ્રોહનું રૂપ લઈ લીધું છે. હવે માત્ર BLA ના લડવૈયાઓ જ નહીં, પરંતુ સામાન્ય બલૂચ નાગરિકો, યુવાનો અને શિક્ષિત વર્ગ પણ હથિયાર ઉઠાવી રહ્યો છે,.
Geopolitics: The China Factor and Gwadar Port
આ સમગ્ર ઘટનાક્રમમાં સૌથી મોટો ઝટકો જો કોઈને લાગ્યો હોય તો તે ચીન (China) છે. ચીન માટે પાકિસ્તાનનું ગ્વાદર પોર્ટ (Gwadar Port) અને CPEC (China-Pakistan Economic Corridor) પ્રોજેક્ટ ખૂબ જ મહત્વનો છે. ચીનનું પ્લાન હતું કે ગ્વાદરમાં એક મોટું શહેર બનાવવામાં આવે જ્યાં લાખો Chinese Nationals રહી શકે.
પરંતુ BLA ના સતત હુમલાઓએ ચીનની યોજનાઓ પર પાણી ફેરવી દીધું છે. Operation Herof 2 અને તે પહેલાના હુમલાઓના કારણે ચીનની હાલત ખરાબ થઈ ગઈ છે. ફેબ્રુઆરી 2 ના રોજ કન્ફર્મ થયેલા સમાચાર મુજબ, ચીને ગ્વાદર પોર્ટ પર પોતાના Ground Operations Suspend કરી દીધા છે. પાકિસ્તાનની ટોચની સુરક્ષા એજન્સીઓએ પણ સ્વીકાર્યું છે કે હવે ગ્વાદરમાં Chinese Nationals will no longer be physically present.
આ એક બહુ મોટી વાત છે. એક રીતે કહીએ તો BLA એ બલૂચિસ્તાનમાં ચીનને હરાવી દીધું છે. ચીન જેવા સુપરપાવર દેશને પોતાના નાગરિકોને પાછા બોલાવવા પડ્યા છે કારણ કે પાકિસ્તાની આર્મી તેમને સુરક્ષા આપવામાં નિષ્ફળ રહી છે. BLA નો સ્પષ્ટ મેસેજ છે કે જ્યાં સુધી બલૂચિસ્તાન આઝાદ નહીં થાય ત્યાં સુધી કોઈ પણ વિદેશી પ્રોજેક્ટ (Foreign Project) અહીં ચાલી શકશે નહીં.
Cricket Diplomacy? India vs Balochistan?
આ ગંભીર માહોલ વચ્ચે એક રસપ્રદ ચર્ચા પણ શરૂ થઈ છે. સોશિયલ મીડિયા પર બલૂચ લીડર (જેમ કે મીરિયા બલોચ/મહરંગ બલોચ) ની એક કમેન્ટ વાયરલ થઈ હતી. અત્યારે પાકિસ્તાન અને ભારત વચ્ચેના T20 World Cup મેચને લઈને પાકિસ્તાન ધમકી આપી રહ્યું છે કે તેઓ ભારત સામે રમશે નહીં. આ સંદર્ભમાં બલૂચ નેતાઓએ એક નવો આઈડિયા મૂક્યો છે: “કેમ ભારત અને બલૂચિસ્તાન વચ્ચે ક્રિકેટ મેચ ન રમાડવામાં આવે?”.
પ્રો-ફ્રીડમ (Pro-Independence) બલૂચ લીડર્સ કહી રહ્યા છે કે એક મેચ એવો હોવો જોઈએ જ્યાં ભારત અને બલૂચિસ્તાનના ઝંડા લહેરાવવામાં આવે. જોકે, Geopolitically આ શક્ય નથી. ભારત સરકાર અત્યારે આવું મોટું પગલું ભરે તેવું લાગતું નથી, કારણ કે તેનાથી US અને China જેવા દેશો involve થઈ જશે અને આ એક બહુ મોટો diplomatic issue બની શકે છે. પરંતુ, આ વિચારનું float થવું જ દર્શાવે છે કે બલૂચિસ્તાનના લોકો માનસિક રીતે પાકિસ્તાનથી કેટલા અલગ થઈ ચૂક્યા છે.
Future Prediction: શું બલૂચિસ્તાન એક નવો દેશ બનશે?
ગોવા (Goa) ના ચીફ મિનિસ્ટર દ્વારા વર્ષ 2025 ને લઈને એક ભવિષ્યવાણી (Prediction) કરવામાં આવી હતી, જેનો ઉલ્લેખ કરવો અત્યારે જરૂરી છે. તેમણે કહ્યું હતું કે જેમ 1971 માં પાકિસ્તાનના ટુકડા થયા અને બાંગ્લાદેશ (Bangladesh) એક નવો દેશ બન્યો, તેવી જ રીતે ભવિષ્યમાં પાકિસ્તાનમાંથી Balochistan is likely to be born.
ઇતિહાસ સાક્ષી છે કે ભારત એક સમયે અખંડ હતું, પછી ભાગલા થયા. પાકિસ્તાને પોતાની ભૂલોને કારણે 1971 માં પૂર્વ પાકિસ્તાન ગુમાવ્યું. હવે જે રીતે બલૂચિસ્તાનમાં Operation Herof 2 જેવા હુમલાઓ થઈ રહ્યા છે અને લોકોમાં આક્રોશ છે, તે જોતા ઘણા experts માને છે કે બલૂચિસ્તાન એક સ્વતંત્ર દેશ (Independent Country) બની શકે છે.
BLA ની તાકાત સતત વધી રહી છે. અગાઉ તેમણે Operation Herof 1 કર્યું હતું, હવે Operation Herof 2 કર્યું છે, અને જો ભવિષ્યમાં Hero of 3 કે Hero of 4 થશે તો તેનો મેગ્નિટ્યુડ (Magnitude) હજુ પણ વધારે હશે,.
Jaffer Express Hijacking: A Major Security Failure
BLA ની ક્ષમતા કેટલી વધી ગઈ છે તેનું એક ઉદાહરણ Jaffer Express ટ્રેન હાઇજેક (Hijack) કરવાની ઘટના છે,. BLA એ આખી ટ્રેન હાઈજેક કરી લીધી હતી અને તેમાં ઘણા પાકિસ્તાની સૈનિકો માર્યા ગયા હતા. ભલે પાછળથી પાકિસ્તાની મિલિટરીએ ટ્રેન પર કાબૂ મેળવી લીધો, પરંતુ આ ઘટનાના કારણે પાકિસ્તાન રેલવેને પંજાબ અને સિંધ વચ્ચેના Train Operations Suspend કરવા પડ્યા હતા.
આ ઘટનાઓનો હેતુ સ્પષ્ટ છે: બલૂચિસ્તાનને બાકીના પાકિસ્તાનથી Cut-off કરવું. BLA હાઈવે અને રેલ નેટવર્કને નિશાન બનાવીને પાકિસ્તાનની ઈકોનોમી અને સપ્લાય ચેઈન તોડવા માંગે છે.
US Interest અને ભવિષ્યની રણનીતિ
હવે સવાલ એ થાય છે કે આગળ શું? ચીન તો ગ્વાદર છોડીને જઈ રહ્યું છે, પરંતુ અમેરિકા (US) નો પણ બલૂચિસ્તાનના Critical Minerals માં રસ છે. શું અમેરિકા બલૂચિસ્તાનમાં સફળ થઈ શકશે જ્યાં ચીન નિષ્ફળ ગયું છે? જો ભવિષ્યમાં કોઈ અમેરિકન કંપની પર હુમલો થાય તો પાકિસ્તાન શું કરશે? આ બધા Geopolitical Questions આવનારા સમયમાં મહત્વના બની રહેશે.
બલૂચિસ્તાનના લોકો ઈચ્છે છે કે તેમના સંસાધનો (Resources) નો લાભ પહેલા તેમને મળે, અને જો કોઈ વિદેશી કંપની આવે તો તે સ્વતંત્ર બલૂચિસ્તાન સરકાર સાથે કરાર કરે, નહીં કે ઇસ્લામાબાદ સાથે.
Conclusion (નિષ્કર્ષ)
સારાંશમાં કહીએ તો, Operation Herof 2 માત્ર એક હુમલો નથી, પરંતુ પાકિસ્તાન માટે એક ચેતવણી (Warning) છે. શિક્ષિત મહિલાઓનું આત્મઘાતી હુમલાખોર બનવું, ચીનનું ગ્વાદર છોડવું, અને હાઈવે પર BLA નો કબ્જો – આ બધું દર્શાવે છે કે પરિસ્થિતિ પાકિસ્તાનના હાથમાંથી સરકી રહી છે. ભારત આ તમામ ઘટનાઓ પર બારીકાઈથી નજર રાખી રહ્યું છે. આવનારા સમયમાં દક્ષિણ એશિયા (South Asia) ના નકશા પર કોઈ ફેરફાર થાય તો નવાઈ નહીં.
જો તમે સાયબર સિક્યુરિટી (Cyber Security) અને ટેકનોલોજીમાં રસ ધરાવતા હોવ, તો કરિયર 247 જેવા પ્લેટફોર્મ તમને આ બદલાતી દુનિયામાં સુરક્ષિત રહેવા અને કરિયર બનાવવા માટે મદદ કરી શકે છે,.
