ભારતમાં મેન્યુફેક્ચરિંગનો નવો યુગ: Mobile PLI scheme India માં ₹25,000 કરોડનો ટેક્સ અને 12 લાખ યુવાઓને મળી સીધી રોજગારી, કેન્દ્ર સરકારની મોટી જાહેરાત

ભારતમાં ઈલેક્ટ્રોનિક્સ અને મેન્યુફેક્ચરિંગ ક્ષેત્રે એક અસાધારણ ઐતિહાસિક સિદ્ધિ હાંસલ કરવામાં આવી છે. કેન્દ્રીય ઈલેક્ટ્રોનિક્સ અને ઈન્ફોર્મેશન ટેકનોલોજી મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે 28 ઓક્ટોબર 2026ના રોજ દેશ સમક્ષ મહત્ત્વના ડેટા જાહેર કરતા જણાવ્યું છે કે કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા શરૂ કરવામાં આવેલી Mobile PLI scheme India એ દેશના અર્થતંત્ર, નિકાસ અને રોજગારી ક્ષેત્રે અભૂતપૂર્વ સફળતા મેળવી છે. સરકાર દ્વારા ઉત્પાદન આધારિત પ્રોત્સાહન (PLI) યોજના હેઠળ ઉત્પાદકોને ₹19,000 કરોડના ઈન્સેન્ટિવ આપવા સામે સરકારી તિજોરીને direct tax તરીકે ₹25,000 કરોડની આવક થઈ છે. આ ઉપરાંત જીએસટી (GST) પેટે પણ ₹3,000 કરોડ કરતાં વધુની આવક થઈ છે. આ યોજના ભારતને વૈશ્વિક ઈલેક્ટ્રોનિક્સ મેન્યુફેક્ચરિંગ હબ બનાવવાની દિશામાં માઇલસ્ટોન સાબિત થઈ રહી છે.

Mobile PLI scheme India થી ટેકનોલોજી અને રોજગારી ક્ષેત્રે ઐતિહાસિક ક્રાંતિ

કેન્દ્રીય મંત્રીએ દેશના ઔદ્યોગિક વિકાસનો ચિતાર આપતાં જણાવ્યું કે દેશમાં ઈલેક્ટ્રોનિક્સ ઉત્પાદન ક્ષેત્રે કુલ 25 લાખ લોકોને પ્રત્યક્ષ અને અપ્રત્યક્ષ રોજગારી પ્રાપ્ત થઈ છે, જેમાંથી એકલા મોબાઇલ મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટરે 12 લાખથી વધુ યુવાનોને રોજગારી પૂરી પાડી છે. Mobile PLI scheme India ની આ સફળતાએ સાબિત કર્યું છે કે ભારત હવે માત્ર વૈશ્વિક ડિજિટલ પ્રોડક્ટ્સનો વપરાશકાર દેશ નથી રહ્યો, પરંતુ તે વિશ્વના અગ્રણી મેન્યુફેક્ચરિંગ પાવરહાઉસ તરીકે ઉભરી આવ્યો છે. ચીન પ્લસ વન (China Plus One) વ્યૂહરચના હેઠળ ગ્લોબલ ટેકનોલોજી કંપનીઓ હવે ભારતમાં પોતાના ઉત્પાદન પ્લાન્ટ સ્થાપી રહી છે અને અહીંથી જ ગ્લોબલ સપ્લાય ચેઈનનું સંચાલન કરી રહી છે.

વિગતવાર આંકડાકીય માહિતી આપતાં સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ સ્કીમ હેઠળ ભારતમાં આશરે ₹39 લાખ કરોડનું કુલ ઈલેક્ટ્રોનિક્સ ઉત્પાદન હાંસલ કરવાનું લક્ષ્યાંક રાખવામાં આવ્યું છે. આ યોજનાના પરિણામે ભારતમાં બનેલા ‘Made in India’ સ્માર્ટફોન્સની નિકાસ અમેરિકા, યુરોપ, મધ્ય પૂર્વ અને આફ્રિકન દેશોમાં ઝડપથી વધી રહી છે. ભારત સરકારે આ ક્ષેત્રમાં ગર્વ સાથે વિશ્વસ્તરે પોતાની ઓળખ મજબૂત કરી છે.

₹62,500 કરોડના નવા બજેટ સાથે આગામી ફેઝનું મોટું આયોજન

સરકારે માહિતી આપી છે કે અગાઉની યોજનાની અપાર સફળતા બાદ, કેન્દ્ર સરકારે નાણાકીય વર્ષ 2026-27 થી 2030-31 સુધીના સમયગાળા માટે ₹62,500 કરોડના નાણાકીય ફાળવણી સાથે નવી ગ્રાન્ડ મોબાઇલ ફોન મેન્યુફેક્ચરિંગ સ્કીમ મંજૂર કરી છે. આ નવી યોજનાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય દેશમાં માત્ર આખરી પ્રોડક્ટ એસેમ્બલ કરવાનો નથી, પરંતુ સ્થાનિક સ્તરે મોબાઇલ કમ્પોનન્ટ્સ, ડિસ્પ્લે પેનલ, સેમિકન્ડક્ટર ચિપ્સ અને પ્રિન્ટેડ સર્કિટ બોર્ડ (PCB) નું ઊંડું અને મજબૂત ઉત્પાદન ઇકોસિસ્ટમ બનાવવાનો છે.

આ યોજના હેઠળ ભારતીય મૂળની બ્રાન્ડ્સ અને સ્થાનિક સપ્લાયર્સને વિશેષ પ્રોત્સાહન આપવામાં આવશે. કેન્દ્ર સરકારનો હેતુ છે કે ભવિષ્યમાં વિશ્વભરમાં વેચાતા સ્માર્ટફોનમાં ઉપયોગમાં લેવાતા કમ્પોનન્ટ્સનો મોટો હિસ્સો ભારતમાંથી જ ડિઝાઇન અને ઉત્પાદિત થયેલો હોય. આ યોજના દ્વારા India ની તકનીકી સ્વાયત્તતા વધુ સુદૃઢ બનશે.

ડેટા ટેબલ: મોબાઇલ પીએલઆઇ સ્કીમની મુખ્ય સિદ્ધિઓ

આ યોજના હેઠળ મળેલા આંકડાકીય પરિણામોનો વિગતવાર સારાંશ નીચે મુજબ છે:

ભારતના રાજ્યો અને સ્થાનિક યુવાનો માટે તકોના નવા દરવાજા

આ મહત્ત્વકાંક્ષી Mobile PLI scheme India ની અસર દેશના વિવિધ રાજ્યોના સ્થાનિક ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને રોજગારી પર સકારાત્મક રીતે પડી છે. તામિલનાડુ, ઉત્તર પ્રદેશ, કર્ણાટક, મહારાષ્ટ્ર અને ગુજરાત જેવા રાજ્યોમાં ઈલેક્ટ્રોનિક્સ મેન્યુફેક્ચરિંગ ક્લસ્ટરનો બહોળો વિકાસ થયો છે. ગ્રામીણ અને અર્ધ-શહેરી વિસ્તારોના એન્જિનિયરિંગ ગ્રેજ્યુએટ્સ, આઈટીઆઈ (ITI) પાસ આઉટ ઉમેદવારો અને મહિલાઓને હજારોની સંખ્યામાં સ્થાનિક ફેક્ટરીઓમાં નોકરીઓ મળી રહી છે.

ઈલેક્ટ્રોનિક્સ ક્ષેત્રે ખાસ કરીને મહિલા સશક્તિકરણને મોટો વેગ મળ્યો છે. મોબાઇલ એસેમ્બલી લાઇન પર કામ કરતી કુલ વર્કફોર્સમાં 60% થી વધુ મહિલાઓ કાર્યરત છે, જે સ્થાનિક અર્થતંત્રને મજબૂત બનાવવામાં મહત્ત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી રહી છે. દેશના નાના શહેરોમાંથી આવતા યુવાનો માટે હાઇ-ટેક મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટરમાં સ્કિલ ડેવલપમેન્ટ અને આત્મનિર્ભર બનવાના નવા દ્વાર ખુલ્યા છે.

ગ્લોબલ સપ્લાય ચેઇનમાં ભારતનું વધતું મહત્વ અને સ્થાનિક ઉદ્યોગોનો વિકાસ

વિશ્વની અગ્રણી સ્માર્ટફોન ઉત્પાદક કંપનીઓ જેવી કે એસએમઈ, એપલ સપ્લાયર્સ (ફોક્સકોન, પેગાટ્રોન, વિસ્ટ્રોન) અને અન્ય ગ્લોબલ જાયન્ટ્સે ભારતમાં પોતાની ક્ષમતા અનેક ગણી વધારી દીધી છે. આ કંપનીઓ ભારતીય સપ્લાયર્સ પાસેથી કાચો માલ અને સ્પેરપાર્ટ્સ ખરીદી રહી હોવાથી સ્થાનિક નાના અને મધ્યમ કદના ઉદ્યોગો (MSMEs) ને પણ અબજો રૂપિયાના ઓર્ડર મળી રહ્યા છે.

નિષ્ણાતોના મતે, આ નીતિના કારણે ભારતનું વિદેશી વ્યાપાર સરપ્લસ સુધરી રહ્યું છે. મોબાઇલ આયાત કરતો દેશ હવે વિશ્વનો બીજો સૌથી મોટો મોબાઇલ ઉત્પાદક દેશ બની ગયો છે. ભવિષ્યમાં આ ક્ષેત્રે 5G અને 6G ઉપકરણો, એઆઈ-સંચાલિત હાર્ડવેર અને ઈન્ટરનેટ ઓફ થિંગ્સ (IoT) ડિવાઈસીસના નિર્માણમાં ભારત અગ્રેસર રહેવાનો પૂરો અંદાજ છે.

આત્મનિર્ભર ભારત અભિયાનને મળેલું મોટું પીઠબળ

પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીના ‘આત્મનિર્ભર ભારત’ અને ‘મેક ઇન ઇન્ડિયા’ વિઝનને આ યોજના દ્વારા સૌથી મોટો સાબિતીનો પુરાવો મળ્યો છે. ભૂતકાળમાં જ્યાં ભારત પોતાની જરૂરિયાતના 78% થી વધુ મોબાઇલ ફોન બહારના દેશોમાંથી આયાત કરતો હતો, આજે પરિસ્થિતિ સંપૂર્ણપણે બદલાઈ ગઈ છે. ભારતમાં વપરાતા 99% સ્માર્ટફોન હવે દેશમાં જ બને છે અને દેશમાં બનેલા લાખો હેન્ડસેટ વિદેશોમાં નિકાસ થઈ રહ્યા છે.

આ સફળતાથી એ સ્પષ્ટ થાય છે કે યોગ્ય સરકારી નીતિઓ, કરવેરામાં રાહતો અને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સપોર્ટ પૂરો પાડવામાં આવે તો ભારતીય ઉત્પાદન ક્ષેત્ર વિશ્વના કોઈ પણ દેશ સાથે સ્પર્ધા કરી શકે છે. Mobile PLI scheme India ની આ ગાથા માત્ર આંકડાઓની રમત નથી પરંતુ લાખો ભારતીય પરિવારો માટે સમૃદ્ધિ અને આત્મસન્માનની નવી શરૂઆત છે.

ઉદ્યોગ જગત અને આર્થિક વિશ્લેષકોનો સકારાત્મક પ્રતિસાદ

દેશ-વિદેશના જાણીતા આર્થિક વિશ્લેષકો અને ઔદ્યોગિક સંગઠનોએ ભારત સરકારના આ પગલાને આવકાર્યું છે. ઈન્ડિયા સેલ્યુલર અને ઈલેક્ટ્રોનિક્સ એસોસિએશન (ICEA) ના પ્રતિનિધિઓએ જણાવ્યું કે સરકારે આપેલા દરેક ₹1 ના પ્રોત્સાહન સામે ટેક્સ અને રોજગારીના રૂપમાં દેશને ગુણાત્મક વળતર મળ્યું છે. આ એક ઉત્કૃષ્ટ પીપીપી (Public-Private Partnership) મોડેલનું દ્રષ્ટાંત છે.

આગામી દિવસોમાં જ્યારે નવી ₹62,500 કરોડની ફાળવણી સાથે ફેઝ-2 અમલમાં આવશે ત્યારે સેમિકન્ડક્ટર ફેબ્સ અને હાઇ-એન્ડ કમ્પોનન્ટ ઈન્ડસ્ટ્રીમાં વધુ 10 લાખથી વધુ નવી નોકરીઓનું સર્જન થવાની ધારણા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. ભારત ટેકનોલોજી સેક્ટરમાં સુપરપાવર બનવા તરફ ઝડપી પગલાં ભરી રહ્યું છે.

સંબંધિત સમાચાર

• સુરત કાપડ ઉદ્યોગ માટે દિવાળી પૂર્વે ધડાકો: DGVCL એ 8 કલાકનો ઔદ્યોગિક વીજ કાપ રદ કર્યો, રૂ. 300 કરોડના સાપ્તાહિક નુકસાનથી મુક્તિ
• સુરતમાં કાપડ ઉદ્યોગનો ઐતિહાસિક ધડાકો: હવે દેશની સરહદો સાચવવા સુરતમાં જ બનશે હાઇ-ટેક સૈન્ય કવચ, Surat defense technical textiles industry નું મોટું વિઝન

નોંધ: આ સમાચાર AI દ્વારા જનરેટ કરવામાં આવ્યા છે.