ભારતીય સુરક્ષા એજન્સીઓ માટે એક મોટી સફળતામાં, Gujarat Anti-Terrorist Squad (ATS) અને Indian Coast Guard (ICG) એ એક સંયુક્ત Operation પાર પાડીને પોરબંદરના દરિયામાંથી એક ઈરાની બોટને ઝડપી લીધી છે. આ Mid-sea operation દરમિયાન એજન્સીઓએ આશરે 203 કિલોગ્રામ શંકાસ્પદ Chemical substance અથવા Narcotics જપ્ત કર્યું છે અને બે ઈરાની નાગરિકોની ધરપકડ કરી છે. આ ઘટનાએ ફરી એકવાર સાબિત કર્યું છે કે ગુજરાતનો દરિયાકાંઠો International Drug Cartels માટે સોફ્ટ ટાર્ગેટ બની રહ્યો છે, પરંતુ આપણી સુરક્ષા એજન્સીઓ સતર્ક છે.
- The Intelligence: બાતમી અને હાજી ફિદાનું કનેક્શન (The Haji Fida Link)
- The Operation: મધરાતે દરિયામાં દિલધડક પીછો (High-Speed Chase at Sea)
- The Seizure and Arrests: શું મળ્યું બોટમાંથી?
- Mystery of the White Powder: હેરોઈન છે કે કોઈ નવું કેમિકલ?
- The Punjab Connection: ઈરાનથી ગુજરાત વાયા પંજાબ
- Maritime Drug Trafficking: વધતો ખતરો અને NCB નો રિપોર્ટ
- ભવિષ્યના પડકારો અને સુરક્ષા એજન્સીઓની તૈયારી
- કાયદાકીય કાર્યવાહી (Legal Proceedings)
આ અહેવાલમાં આપણે આ High-stakes operation, Drug Trafficking ની બદલાતી પદ્ધતિઓ (Modus Operandi), અને International connections વિશે વિગતવાર વાત કરીશું.
The Intelligence: બાતમી અને હાજી ફિદાનું કનેક્શન (The Haji Fida Link)
આ સમગ્ર ઓપરેશનની શરૂઆત એક ચોક્કસ Intelligence input થી થઈ હતી. Gujarat ATS ના સુપરિન્ટેન્ડેન્ટ ઓફ પોલીસ (SP) કે.કે. પટેલને ગુપ્ત માહિતી મળી હતી કે ઈરાનના કુખ્યાત ડ્રગ માફિયા Haji Fida એ ડ્રગ્સનો એક મોટો જથ્થો રવાના કર્યો છે.
બાતમી મુજબ, આ કન્સાઈન્મેન્ટ ઈરાનના Sistan પ્રાંતના Konarak Port થી રવાના કરવામાં આવ્યું હતું. હાજી ફિદાએ ફેબ્રુઆરી 15 અને 16 ની વચ્ચે આશરે 200 કિલો જેટલું Suspected Chemical એક નાની બોટમાં લોડ કરાવ્યું હતું. આ પ્લાન મુજબ, આ જથ્થો International Maritime Boundary Line (IMBL) નજીક ભારતીય જળસીમામાં લાવવાનો હતો અને ત્યાં મધદરિયે (Mid-sea) કોઈ ભારતીય બોટને સોંપવાનો હતો.
આ ઈનપુટ મળતાની સાથે જ Gujarat ATS ના DIG સુનિલ જોશીએ તાત્કાલિક ધોરણે એક ટીમ બનાવી અને Indian Coast Guard સાથે સંકલન સાધ્યું. SP કે. સિદ્ધાર્થની આગેવાની હેઠળ એક ટીમને પોરબંદર રવાના કરવામાં આવી.
The Operation: મધરાતે દરિયામાં દિલધડક પીછો (High-Speed Chase at Sea)
ફેબ્રુઆરી 16 ની રાત્રે, Indian Coast Guard અને ATS ની ટીમે પોરબંદરના દરિયાકાંઠાથી લગભગ 140 Nautical Miles દૂર અરબી સમુદ્રમાં વોચ ગોઠવી હતી. આ વિસ્તાર International Maritime Boundary Line (IMBL) ની નજીક હતો.
રાતનો સમય હોવાથી દરિયામાં Pitch-dark (ગાઢ અંધકાર) હતો. તેવામાં કોસ્ટ ગાર્ડના જહાજે રડાર અને અન્ય Technical surveillance સાધનોની મદદથી એક શંકાસ્પદ બોટની હિલચાલ નોંધી. આ બોટ એક નાની Iranian Speedboat હતી જેમાં આઉટબોર્ડ મોટર લાગેલી હતી. સામાન્ય રીતે માછીમારીની બોટ કરતાં આવી સ્પીડબોટ આ વિસ્તારમાં શંકાસ્પદ ગણાય છે.
જ્યારે સ્પીડબોટ પર સવાર ડ્રગ સ્મગલરોને ખ્યાલ આવ્યો કે Indian Coast Guard નું જહાજ તેમની તરફ આવી રહ્યું છે, ત્યારે તેમણે ભાગવાનો પ્રયાસ કર્યો. તેઓ બોટને પાછી IMBL તરફ વાળીને આંતરરાષ્ટ્રીય જળસીમામાં ઘૂસી જવાની ફિરાકમાં હતા. જોકે, ભારતીય કોસ્ટ ગાર્ડના જવાનોએ દિલધડક પીછો કરીને (Chased down) આ બોટને આંતરરાષ્ટ્રીય સીમા પાર કરે તે પહેલાં જ આંતરી લીધી હતી.
The Seizure and Arrests: શું મળ્યું બોટમાંથી?
કોસ્ટ ગાર્ડ અને ATS ની ટીમે જ્યારે બોટની તલાશી લીધી ત્યારે તેમાંથી બે વ્યક્તિઓ મળી આવ્યા હતા. પૂછપરછ દરમિયાન જાણવા મળ્યું કે તેઓ ઈરાની નાગરિકો છે. પકડાયેલા આરોપીઓની ઓળખ નીચે મુજબ છે:
1. Abdul Majid (પિતા: ઈસ્માઈલ)
2. Abdul Sattar (પિતા: કાદરબક્ષ).
બંને આરોપીઓ ઈરાનના Chabahar અને Konarak વિસ્તારના રહેવાસી છે અને બલોચી ભાષા બોલે છે.
બોટની સઘન તપાસ (Rummaging) કરતા તેમાંથી 203 પેકેટ્સ મળી આવ્યા હતા. દરેક પેકેટનું વજન આશરે 1 કિલો હતું, એટલે કે કુલ 203 કિલો Suspected Crystalline Material જપ્ત કરવામાં આવ્યું છે. આ ઉપરાંત, બોટમાંથી મોબાઈલ ફોન પણ જપ્ત કરવામાં આવ્યા છે, જેનું Forensic Examination કરીને ભારતમાં કોને કોન્ટેક્ટ કરવાનો હતો તેની વિગતો મેળવવામાં આવશે.
Mystery of the White Powder: હેરોઈન છે કે કોઈ નવું કેમિકલ?
આ કેસમાં એક રસપ્રદ અને ચિંતાજનક બાબત સામે આવી છે. સામાન્ય રીતે પકડાયેલું ડ્રગ્સ હેરોઈન હોય છે, પરંતુ પ્રાથમિક તપાસમાં આ પદાર્થની ઓળખ સ્પષ્ટ થઈ નથી. જ્યારે સુરક્ષા એજન્સીઓએ Narcotics detection kit વડે ટેસ્ટ કર્યો, ત્યારે આ પદાર્થ હેરોઈન તરીકે આઈડેન્ટીફાય થઈ શક્યો ન હતો. આ એક Mysterious white powder અથવા Crystalline substance છે.
આથી, એજન્સીઓ શંકા કરી રહી છે કે આ કોઈ Synthetic Drug, Methamphetamine, અથવા હેરોઈન બનાવવામાં વપરાતું કોઈ Precursor Chemical હોઈ શકે છે. હાલમાં આ જથ્થાને Forensic Science Laboratory (FSL) માં મોકલવામાં આવ્યો છે જેથી તેની સાચી ઓળખ થઈ શકે. જો આ કોઈ નવું Synthetic Drug નીકળે તો તે સુરક્ષા એજન્સીઓ માટે વધુ મોટો પડકાર બની શકે છે.
The Punjab Connection: ઈરાનથી ગુજરાત વાયા પંજાબ
તપાસમાં સૌથી મોટો ખુલાસો એ થયો છે કે આ ડ્રગ્સનું ફાઈનલ ડેસ્ટિનેશન ગુજરાત નહીં પણ Punjab હતું. Gujarat ATS ના અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ, ઈરાનથી આવેલી આ બોટ મધદરિયે એક ભારતીય જહાજને આ માલ સામાન સોંપવાની હતી. ત્યાંથી આ જથ્થો ગુજરાતના દરિયાકાંઠે ઉતારીને રોડ માર્ગે પંજાબ મોકલવાનો પ્લાન હતો.
આ Transnational supply chain દર્શાવે છે કે કેવી રીતે ઈન્ટરનેશનલ ડ્રગ માફિયાઓ પંજાબમાં ડ્રગ્સ ઘુસાડવા માટે ગુજરાતના લાંબા દરિયાકાંઠાનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે. હાલમાં ATS તે ભારતીય કોન્ટેક્ટ (Indian receiver) ની શોધમાં છે જે આ ડ્રગ્સની ડિલિવરી લેવાનો હતો.
Maritime Drug Trafficking: વધતો ખતરો અને NCB નો રિપોર્ટ
આ ઘટના કોઈ એકલ-દોકલ કિસ્સો નથી. Narcotics Control Bureau (NCB) ના લેટેસ્ટ રિપોર્ટ મુજબ, ભારતમાં ગેરકાયદેસર રીતે ઘુસાડવામાં આવતા કુલ ડ્રગ્સમાંથી 70% ડ્રગ્સ દરિયાઈ માર્ગે (Maritime routes) આવે છે. અરબી સમુદ્ર (Arabian Sea) અને બંગાળની ખાડી (Bay of Bengal) ડ્રગ સ્મગલરો માટે મુખ્ય રૂટ બની ગયા છે.
NCB ના રિપોર્ટમાં કેટલીક ચોંકાવનારી વિગતો સામે આવી છે:
• Source Countries: મોટાભાગનું ડ્રગ્સ અફઘાનિસ્તાન અને ઈરાનના પોર્ટ્સ પરથી આવે છે. આ વિસ્તારને “Golden Crescent” કહેવામાં આવે છે.
• Routes: આ ડ્રગ્સ ભારતના પશ્ચિમી તટ (Western Coast) પર ઉતારવામાં આવે છે અથવા શ્રીલંકા અને માલદીવ્સ જેવા દેશોમાં ટ્રાન્ઝિટ કરવામાં આવે છે.
• Heroin Dominance: દરિયાઈ માર્ગે સૌથી વધુ Heroin ની તસ્કરી થાય છે. 2020 માં 3,838 કિલો હેરોઈન પકડાયું હતું, જે 2021 માં વધીને 7,619 કિલો થઈ ગયું હતું.
• New Methods: કોવિડ-19 દરમિયાન વાહનવ્યવહાર પર પ્રતિબંધો હોવાથી સ્મગલરોએ Courier અને Postal Services નો ઉપયોગ વધાર્યો હતો. છેલ્લા બે વર્ષમાં પાર્સલ દ્વારા ડ્રગ્સ મોકલવાના કિસ્સાઓમાં 300% નો વધારો થયો છે.
• Cocaine Seizure: કોકેઈનની દાણચોરી પણ વધી છે. 2021 માં રેકોર્ડબ્રેક 338 કિલો કોકેઈન પકડાયું હતું, જેની કિંમત આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં 2,500 કરોડ રૂપિયા હતી.
ભવિષ્યના પડકારો અને સુરક્ષા એજન્સીઓની તૈયારી
ક્રાઈસ્ટ યુનિવર્સિટીના આસિસ્ટન્ટ પ્રોફેસર અને સ્ટ્રેટેજિક અફેર્સ એક્સપર્ટ શ્રેયા ઉપાધ્યાયના જણાવ્યા મુજબ, મેરીટાઈમ ટ્રાફિકિંગ અને ડાર્ક નેટનો ઉપયોગ ભવિષ્યમાં વધશે. ઈરાની સ્મગલરો હવે પરંપરાગત રીતો બદલીને નવી Modus Operandi અપનાવી રહ્યા છે. જેમ કે, મોટી “મધર શિપ” (Mother Ship) ને આંતરરાષ્ટ્રીય જળસીમામાં ઉભી રાખીને નાની સ્પીડબોટ દ્વારા માલ સપ્લાય કરવો.
આજના ઓપરેશનમાં પકડાયેલી બોટમાં ડીઝલ, ખાવાનું અને અન્ય સર્વાઈવલ કીટ મળી આવી હતી જે દર્શાવે છે કે તેઓ લાંબા સમય સુધી દરિયામાં રહેવાની તૈયારી સાથે આવ્યા હતા.
Gujarat ATS અને Indian Coast Guard વચ્ચેનું આ સંકલન (Coordination) દેશની Coastal Security માટે ખૂબ મહત્વનું છે. અગાઉ પણ, સપ્ટેમ્બર 2021 માં મુંદ્રા પોર્ટ પરથી 2,988 કિલો હેરોઈન (કિંમત ₹21,000 કરોડ) પકડાયું હતું, જે ભારતનું સૌથી મોટું ડ્રગ સીઝર હતું. આજના ઓપરેશનમાં ભલે જથ્થો ઓછો હોય (203 કિલો), પરંતુ મધદરિયે સ્પીડબોટને પકડવી એ એજન્સીઓની Operational Readiness અને ક્ષમતા દર્શાવે છે.
કાયદાકીય કાર્યવાહી (Legal Proceedings)
પકડાયેલા બંને આરોપીઓ, અબ્દુલ મજીદ અને અબ્દુલ સત્તાર, તેમજ જપ્ત કરાયેલી બોટને પોરબંદર કોસ્ટ ગાર્ડ સ્ટેશન પર લાવવામાં આવ્યા છે. તેમની સામે Narcotic Drugs and Psychotropic Substances (NDPS) Act અને અન્ય કાયદાઓ હેઠળ ગુનો નોંધવામાં આવ્યો છે.
હવે આ કેસની વધુ તપાસ માટે આરોપીઓને અમદાવાદ ખાતે આવેલી ATS ની મુખ્ય ઓફિસમાં લાવવામાં આવશે. ત્યાં તેમની કડક પૂછપરછ કરવામાં આવશે કે પંજાબમાં આ ડ્રગ્સ કોના માટે મંગાવવામાં આવ્યું હતું અને ભારતમાં તેમના નેટવર્કમાં કોણ કોણ સામેલ છે.
