અમદાવાદ ફટાકડા ફેક્ટરી બ્લાસ્ટ: 9ના મોત બાદ તંત્ર સફાળું જાગ્યું, SIT તપાસ અને ગેરકાયદે ફેક્ટરીઓ પર બુલડોઝરની કાર્યવાહી (Ahmedabad Firecracker Blast Aftermath)

અમદાવાદના રામોલ ફટાકડા ફેક્ટરી બ્લાસ્ટ: 9 નિર્દોષોના મોત, તંત્રની બેદરકારી અને કાર્યવાહીનો ધમધમાટ

અમદાવાદના (Ahmedabad) રામોલ વિસ્તારમાં આવેલી એક ગેરકાયદેસર ફટાકડા ફેક્ટરીમાં શનિવારે થયેલા ભયાનક વિસ્ફોટે (Firecracker Factory Blast) સમગ્ર શહેરને હચમચાવી દીધું છે. આ દુર્ઘટનામાં 9 નિર્દોષ લોકોના કરુણ મોત નીપજ્યા છે, જેમાં 3 બાળકોનો પણ સમાવેશ થાય છે. આ ઘટના બાદ તંત્ર સફાળું જાગ્યું છે અને તાત્કાલિક કાર્યવાહી હાથ ધરી છે. પોલીસે મુખ્ય આરોપીઓની ધરપકડ કરી છે, ઘટનાની તપાસ માટે સ્પેશિયલ ઇન્વેસ્ટિગેશન ટીમ (SIT) ની રચના કરવામાં આવી છે, અને ગેરકાયદેસર ફેક્ટરીના બાંધકામ પર બુલડોઝર ફેરવી દેવામાં આવ્યું છે. એટલું જ નહીં, સમગ્ર અમદાવાદ શહેરમાં ફાયર સેફ્ટીના નિયમોના ભંગ બદલ અનેક એકમો સામે કડક કાર્યવાહી શરૂ કરવામાં આવી છે.

આ દુર્ઘટના અમદાવાદના વહીવટી તંત્રની ઘોર બેદરકારી અને ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓ પરના નિયંત્રણના અભાવને ઉજાગર કરે છે. આ એકમ માર્ચ 2026 થી લાઇસન્સ વગર કાર્યરત હતું અને રથયાત્રા (Rath Yatra) ના બંદોબસ્તમાં પોલીસની વ્યસ્તતાનો લાભ લઈને ફરીથી ધમધમતું કરવામાં આવ્યું હતું.

ભીષણ વિસ્ફોટ અને કરુણ મોત: દાહોદના પરિવારોમાં શોકનો માહોલ

રામોલ-ગતરાડ રોડ (Ramol-Gatrad Road) પર આવેલા ‘ન્યૂ ગુજરાત ફાયર વર્ક્સ’ (New Gujarat Fire Works) નામના આ એકમમાં શનિવારે બપોરે લગભગ 3:30 વાગ્યે પ્રચંડ વિસ્ફોટ થયો હતો. વિસ્ફોટ એટલો ભયાનક હતો કે તેનો અવાજ 5 કિલોમીટર દૂર સુધી સંભળાયો હતો અને આસપાસની ફેક્ટરીઓના કાચ પણ તૂટી ગયા હતા. ઘટનાસ્થળે હાજર શ્રમિકોના શરીરના અવશેષો દૂર સુધી ફંગોળાયા હતા, જે દ્રશ્યો હૃદયદ્રાવક હતા. કુલ 15 લોકો અસરગ્રસ્ત થયા હતા, જેમાંથી 9 લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા અને 6 લોકો ઇજાગ્રસ્ત થયા છે, જેઓ હાલ અમદાવાદ સિવિલ હોસ્પિટલ (Ahmedabad Civil Hospital) અને એલ.જી. હોસ્પિટલ (LG Hospital) માં સારવાર હેઠળ છે.

મૃતકોમાં મોટાભાગના શ્રમિકો દાહોદ જિલ્લાના સંજેલી તાલુકાના (Sanjeli Taluka, Dahod District) ગોવિંદાતળાઈ ગામના વતની હતા. જ્યારે અમદાવાદથી એકસાથે સાત મૃતદેહો ગોવિંદાતળાઈ ગામે પહોંચ્યા, ત્યારે ત્યાંનું વાતાવરણ અત્યંત હૃદયદ્રાવક બની ગયું હતું. પરિવારજનોના આક્રંદ અને ગ્રામજનોની આંખમાંથી વહેતા અશ્રુઓ જોઈને પથ્થર દિલના માણસો પણ પીગળી જાય તેવા દ્રશ્યો સર્જાયા હતા. એક સાથે સાત સ્મશાનયાત્રાઓ નીકળતી જોઈને સમગ્ર વિસ્તારમાં સન્નાટો છવાઈ ગયો હતો. આ પરિવાર માટે આ એક એવી દુર્ઘટના છે જેની ભરપાઈ ક્યારેય શક્ય નથી.

બાળ મજૂરી અને ભૂતકાળની બેદરકારી: 2014માં પણ થયો હતો વિસ્ફોટ

આ દુર્ઘટનામાં બાળ મજૂરીનો (Child Labour) ચોંકાવનારો ઘટસ્ફોટ પણ થયો છે. મૃતકોમાં ત્રણ બાળકોનો સમાવેશ થાય છે. 19 વર્ષીય અસાર અલી સૈયદ, જે રામોલના પીડિતોમાંનો એક હતો, તે માત્ર 11 વર્ષની ઉંમરથી આ ફેક્ટરીમાં કામ કરતો હતો. તેના પિતા દિવ્યાંગ હોવાથી પરિવારને ટેકો આપવા તેણે નાની ઉંમરથી જ કામ શરૂ કર્યું હતું. સ્થાનિક રહેવાસીઓનો દાવો છે કે 11 થી 14 વર્ષના બાળકોને ફટાકડાના ફ્યુઝ (firecracker fuses) બનાવવાની કામગીરીમાં લગાવવામાં આવતા હતા, કારણ કે તેમની નાની અને નાજુક આંગળીઓ આવા કામ માટે વધુ યોગ્ય ગણાતી હતી.

આ ફેક્ટરીનો ભૂતકાળ પણ દુર્ઘટનાઓથી ભરેલો છે. વર્ષ 2014માં પણ આ જ સ્થળે બ્લાસ્ટ થયો હતો, જેમાં 14 વર્ષના બાળ મજૂરનું મોત થયું હતું. તે સમયે ફેક્ટરીનું લાઇસન્સ રદ કરવામાં આવ્યું હતું અને તેના સંચાલિકા રમીલાબેન ડોડિયાની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. જોકે, બાદમાં તેમના પુત્ર મેહુલ ડોડિયાના નામે ફરીથી લાઇસન્સ મેળવીને 2020માં ફેક્ટરી શરૂ કરવામાં આવી હતી. આ લાઇસન્સ 4 માર્ચ, 2026ના રોજ સમાપ્ત થઈ ગયું હતું, તેમ છતાં ગણેશ વિસર્જનના (Ganesh Visarjan) ઓર્ડર પૂરા કરવા માટે ગેરકાયદેસર રીતે ઉત્પાદન ફરી શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું.

પોલીસ કાર્યવાહી અને SIT તપાસ

અમદાવાદ શહેર પોલીસે (Ahmedabad City Police) આ મામલે કડક કાર્યવાહી હાથ ધરી છે. પોલીસ કમિશનર અનુપમ સિંહ ગહલૌત (Anupam Singh Gahlaut) એ તાત્કાલિક ધોરણે એક સ્પેશિયલ ઇન્વેસ્ટિગેશન ટીમ (SIT) ની રચના કરવાનો આદેશ આપ્યો છે. આ SIT ટીમ ACP, સેક્ટર-II, જયપાલ સિંહ (Jaypal Singh), DCP (ઝોન-8) મયુર પાટીલ (Mayur Patil), ACP (એસ ડિવિઝન) વાય.એ. ગોહિલ (Y.A. Gohil) અને રામોલ પોલીસ ઇન્સ્પેક્ટર પી.ડી. મોરી (P.D. Mori) જેવા ઉચ્ચ અધિકારીઓના નેતૃત્વ હેઠળ કાર્યરત રહેશે. SIT ને 10 દિવસમાં તપાસ અહેવાલ સુપરત કરવા સૂચના આપવામાં આવી છે. આ ટીમ ફોરેન્સિક સાયન્સ લેબોરેટરી (FSL), વિસ્ફોટક નિષ્ણાતો, ફાયર વિભાગ અને શ્રમ વિભાગ સાથે સંકલન કરીને પારદર્શક તપાસ કરશે.

પોલીસે આ કેસમાં મુખ્ય આરોપી મેહુલ ડોડિયા, તેની માતા રમીલાબેન ડોડિયા (Ramilaben Dodiya) અને તેમના ભાગીદાર સાદિક સૈયદ (Sadiq Saiyyed) ની ધરપકડ કરી છે. તપાસમાં સામે આવ્યું છે કે ફેક્ટરીમાં 15 કિલોગ્રામની કાયદેસરની મર્યાદા કરતાં અનેક ગણો વધુ વિસ્ફોટક જથ્થો સંગ્રહિત કરવામાં આવ્યો હતો. આરોપીઓ સામે ભારતીય ન્યાય સંહિતા (Bharatiya Nyaya Sanhita) ની કલમો હેઠળ ગુનો નોંધવામાં આવ્યો છે, જેમાં માનવવધ, માનવ જીવનને જોખમમાં મૂકવું અને ગુનાહિત ષડયંત્રનો સમાવેશ થાય છે, સાથે વિસ્ફોટક પદાર્થ અધિનિયમ (Explosive Substances Act) અને વિસ્ફોટક અધિનિયમ (Explosives Act) ની કલમો પણ લાગુ કરવામાં આવી છે.

ગેરકાયદે બાંધકામ પર બુલડોઝર અને શહેરવ્યાપી ફાયર સેફ્ટી ડ્રાઇવ

આ ભયાનક દુર્ઘટના બાદ તંત્રએ તાત્કાલિક પગલાં લીધા છે. રામોલ સ્થિત ગેરકાયદેસર ફટાકડા ફેક્ટરીના માળખાને બુલડોઝર (Bulldozer) ફેરવીને જમીનદોસ્ત કરવામાં આવ્યું છે. અમદાવાદ પોલીસ, AMC અને ફાયર વિભાગે સંકલન કરીને આ કાર્યવાહી પૂર્ણ કરી હતી. અધિકારીઓએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ માત્ર શરૂઆત છે અને શહેરમાં ગેરકાયદેસર રીતે ચાલતી અન્ય ફટાકડા ફેક્ટરીઓની પણ તપાસ કરવામાં આવશે અને નિયમોનો ભંગ કરનાર સામે કડક કાર્યવાહી હાથ ધરાશે.

અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનના (Ahmedabad Municipal Corporation – AMC) ફાયર એન્ડ ઇમરજન્સી સર્વિસિસ (AFES) વિભાગ દ્વારા શહેરભરમાં ફાયર સેફ્ટીના નિયમોના પાલનની ખાતરી કરવા માટે વિશેષ તપાસ અભિયાન શરૂ કરવામાં આવ્યું છે. 19 જુલાઈ, 2026ના રોજ હાથ ધરવામાં આવેલી આ તપાસમાં શહેરના તમામ 7 ઝોનમાં કુલ 147 સ્થળોની ચકાસણી કરવામાં આવી હતી, જેમાં ગોડાઉન, વેરહાઉસ, વ્યવસાયિક એકમો અને અન્ય સ્થળોનો સમાવેશ થાય છે. આ તપાસ દરમિયાન 30 એકમોને નોટિસ ફટકારવામાં આવી હતી, જેમાં 23 ગોડાઉન/વેરહાઉસ અને 7 અન્ય વ્યવસાયિક એકમોનો સમાવેશ થાય છે. આ ઉપરાંત, 4 એકમોને સીલ પણ કરવામાં આવ્યા છે. આ કાર્યવાહી સોમવારથી વધુ સઘન બનાવવામાં આવશે તેવું ફાયર અધિકારીઓએ જણાવ્યું છે.

સાઉથ-વેસ્ટ ઝોનમાં સૌથી વધુ 21 એકમોને નોટિસ ફટકારવામાં આવી હતી, જેમાં ટ્રાન્સપોર્ટ કંપનીઓ, ફર્નિચર શોરૂમ, ઓટોમોબાઈલ સર્વિસ સેન્ટર, પેકેજિંગ યુનિટ્સ અને લેમિનેટ ઉત્પાદકોનો સમાવેશ થાય છે. સેન્ટ્રલ ઝોનમાં 4, નોર્થ-વેસ્ટ ઝોનમાં 3, સાઉથ ઝોનમાં 1 અને નોર્થ ઝોનમાં 1 નોટિસ ફટકારવામાં આવી હતી. વેસ્ટ અને ઈસ્ટ ઝોનમાં કોઈ નોટિસ આપવામાં આવી નથી. ગ્યાસપુર (Gyaspur) અને નારોલ (Narol) જેવા વિસ્તારોમાં ગેરકાયદેસર રીતે ચાલતી બે ફટાકડા ફેક્ટરીઓને પણ સીલ કરવામાં આવી છે. આ ફેક્ટરીઓમાં દારૂગોળાનો મોટો જથ્થો હોવાથી તેને પાણી નાખીને સ્થળ પર જ નષ્ટ કરવામાં આવ્યો હતો, જેથી વધુ કોઈ મોટી હોનારત ટાળી શકાય.

ભવિષ્ય માટે પાઠ અને જનજાગૃતિની જરૂરિયાત

આ દુર્ઘટના દર્શાવે છે કે કાયદાના અમલીકરણ અને સુરક્ષા નિયમોનું પાલન કેટલું અનિવાર્ય છે. રથયાત્રા જેવા મોટા બંદોબસ્તના સમયનો લાભ લઈને ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓ ધમધમતી રહે છે તે તંત્ર માટે ચિંતાનો વિષય છે. પોલીસે કબૂલ્યું છે કે કમાણીની લાલચમાં 9 લોકોના જીવ ગયા છે. રામોલથી ધામતવાણ સુધીના 9 કિલોમીટરના પટ્ટામાં આવી 50થી વધુ ગેરકાયદેસર ફટાકડા ફેક્ટરીઓ (Illegal Firecracker Factories) ધમધમતી હોવાના આક્ષેપો પણ સામે આવ્યા છે, જેમાં તલાટીથી માંડીને મામલતદાર કક્ષાના અધિકારીઓની મિલીભગત હોવાની આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. આ દુર્ઘટના તંત્ર માટે એક મોટો પાઠ છે કે માત્ર ઘટના બન્યા પછી જ નહીં, પરંતુ નિયમિતપણે સુરક્ષા ધોરણોનું પાલન સુનિશ્ચિત કરવું જોઈએ અને ગેરકાયદેસર એકમો સામે કડક કાર્યવાહી કરવી જોઈએ.

લોકોએ પણ આવા જોખમી સ્થળોએ કામ કરવાથી દૂર રહેવું જોઈએ અને સુરક્ષાને પ્રાથમિકતા આપવી જોઈએ. અમદાવાદ શહેરમાં (Ahmedabad City) આવી દુર્ઘટનાઓ ફરી ન બને તે માટે કાયદાના પાલન અને જનજાગૃતિ બંને અત્યંત જરૂરી છે. આશા રાખીએ કે SIT તપાસ અને વહીવટી તંત્રની આ કાર્યવાહી ભવિષ્યમાં આવા બનાવો અટકાવવામાં મદદરૂપ થશે અને નાગરિકોની સલામતી સુનિશ્ચિત કરશે.

નોંધ: આ સમાચાર AI દ્વારા જનરેટ કરવામાં આવ્યા છે.