અમદાવાદના ગોતામાં AMC નો મોટો ધડાકો: ટામેટાં વગર બટાકા અને કેમિકલથી બનતો 10.6 ટન નકલી સોસ જપ્ત, Ahmedabad fake ketchup raid થી ખળભળાટ

અમદાવાદના ગોતા વિસ્તારમાં ફૂડ એન્ડ ડ્રગ્સ એડમિનિસ્ટ્રેશન તેમજ અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન (AMC) ના આરોગ્ય અને ફૂડ સેફ્ટી વિભાગે સંયુક્તપણે એક મોટું ઓપરેશન હાથ ધરીને Ahmedabad fake ketchup raid અંતર્ગત મોટો પર્દાફાશ કર્યો છે. શહેરના ગોતા રેલવે સ્ટેશન નજીક આવેલા મેલડી એસ્ટેટમાં સ્થિત ‘આઈ શ્રી ખોડિયાર ગૃહ ઉદ્યોગ’ નામના ઉત્પાદન એકમ પર તાબડતોબ દરોડા પાડીને તંત્રએ 10,630 કિલોગ્રામ (આશરે 10.6 ટન) જેટલો શંકાસ્પદ, અખાદ્ય અને ભેળસેળયુક્ત નકલી ટોમેટો સોસ તથા તેનો કાચો માલ જપ્ત કર્યો છે. આ સમગ્ર જથ્થાની અંદાજિત બજાર કિંમત રૂ. 4.20 લાખ આંકવામાં આવી છે. સૌથી ચોંકાવનારી બાબત એ છે કે જે પ્રોડક્ટને ‘ટોમેટો કેચઅપ’ તરીકે અમદાવાદના બજારમાં ધાણીની જેમ વેચવામાં આવતી હતી, તેમાં ટામેટાંનો એક પણ અંશ વાપરવામાં આવતો નહોતો! ટામેટાંને બદલે સડેલા બટાકાનો લોચો, પપૈયાનો પલ્પ, સ્ટાર્ચ અને સિન્થેટિક કેમિકલ રંગોનો ઉપયોગ કરીને આ અખાદ્ય ઝેરી સોસ તૈયાર કરવામાં આવતો હતો.

ગોતામાં AMC નો મોટો દરોડો: Ahmedabad fake ketchup raid ની સંપૂર્ણ વિગતો

અમદાવાદ શહેરમાં તહેવારોની મોસમ અને નવરાત્રિ પર્વ દરમિયાન નાગરિકોના સ્વાસ્થ્ય સાથે ખુલ્લેઆમ ચેડાં કરતા વેપારીઓ સામે AMC ના ફૂડ ડિપાર્ટમેન્ટે લાલ આંખ કરી છે. AMC ના ફૂડ સેફ્ટી ઓફિસર મહેન્દ્ર પટેલ અને તેજસ શાહની આગેવાની હેઠળની ટીમને ચોક્કસ બાતમી મળી હતી કે ગોતાના મેલડી એસ્ટેટમાં આવેલા એક એકમમાં અત્યંત અસ્વચ્છ અને ગેરકાયદેસર રીતે નકલી સોસનું ઉત્પાદન થઈ રહ્યું છે. આ માહિતીના આધારે જ્યારે તંત્રની ટીમે અચાનક ‘આઈ શ્રી ખોડિયાર ગૃહ ઉદ્યોગ’ નામના શેડ પર દરોડો પાડ્યો ત્યારે અંદરનું દ્રશ્ય જોઈને અધિકારીઓ પણ દંગ રહી ગયા હતા.

દરોડા દરમિયાન ફેક્ટરીમાં મોટા મોટા સ્ટેનલેસ સ્ટીલના પીપળા, લોખંડના મિક્સિંગ પાત્રો, પ્લાસ્ટિકના ડ્રમ અને બોક્સમાંથી આશરે 5,000 કિલોગ્રામ તૈયાર સોસ અને 5,630 કિલોગ્રામ કાચો માલ મળી આવ્યો હતો. આ સમગ્ર પ્રોડક્શન યુનિટમાં ગંદકીનું સામ્રાજ્ય હતું અને તીવ્ર દુર્ગંધ વચ્ચે કોઈપણ પ્રકારના ફૂડ સેફ્ટી લાયસન્સ કે હાઈજીન પ્રોટોકોલ વગર આ કાળો કારોબાર ચાલતો હતો. AMC ની આ સફળ કાર્યવાહી બાદ Ahmedabad fake ketchup raid કિસ્સો સમગ્ર ગુજરાતમાં ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે.

ટામેટાં વગર કેવી રીતે બનતો હતો ‘ટોમેટો સોસ’? ચોંકાવનારો ઘટસ્ફોટ

આ દરોડા દરમિયાન સામે આવેલી સૌથી ગંભીર અને બિહામણી બાબત એ છે કે સોસ બનાવવા માટે ટામેટાંનો 1 ટકા પણ ઉપયોગ થયો નહોતો. આ નકલી કેચઅપ બનાવવાની પ્રક્રિયા એટલી ઘાતક હતી કે સામાન્ય નાગરિક સાંભળે તો પણ કંપી ઉઠે. કારખાનાના માલિકો દ્વારા નીચે મુજબના અખાદ્ય અને ઘાતક પદાર્થોનું મિશ્રણ કરીને સોસ તૈયાર કરવામાં આવતો હતો:

• બટાકાનો લોચો અને પાવડર: બટાકાને બાફીને અથવા પાવડરના રૂપમાં પાણી સાથે ભેળવીને ઘટ્ટ પલ્પ તૈયાર કરવામાં આવતો હતો, જેથી સોસને જરૂરી ચિકાશ અને વજન મળી રહે.
• પપૈયાનો પલ્પ: જથ્થો વધારવા માટે હલકી ગુણવત્તાવાળા પપૈયાના પલ્પનો ઉપયોગ બેઝ તરીકે થતો હતો.
• સ્ટાર્ચ અને કોર્ન ફ્લોર: કેચઅપને જાડો અને ઘટ્ટ બનાવવા માટે મોટા પ્રમાણમાં ઇન્ડસ્ટ્રિયલ સ્ટાર્ચ ઉમેરવામાં આવતો હતો.
• એસિટીક એસિડ (Acetic Acid): સોસને કૃત્રિમ ખટાશ આપવા માટે પ્રોસેસ્ડ એસિડ ઉમેરાતું હતું, જે પેટ માટે અત્યંત હાનિકારક છે.
• કેમિકલ લાલ રંગ (Artificial Red Colors): અસલી ટામેટાં જેવો ઘાટો લાલ રંગ લાવવા માટે કેમિકલયુક્ત અને માનવ શરીર માટે પ્રતિબંધિત એવા કૃત્રિમ લાલ રંગોનું બેફામ મિશ્રણ થતું હતું.

આ તમામ પદાર્થોને મોટા મિક્સરમાં પ્રોસેસ કરીને નાના પ્લાસ્ટિકના પાઉચ, 5 કિલોના ઝાર અને બોટલોમાં પેક કરી તેના પર ‘ટોમેટો કેચઅપ’ ના ખોટા લેબલ લગાવી દેવામાં આવતા હતા.

શહેરના ફાસ્ટ ફૂડ અને સ્ટ્રીટ વેન્ડર્સ સુધી પહોંચતો હતો ઝેરી જથ્થો

આ Ahmedabad fake ketchup raid માં જે તથ્યો બહાર આવ્યા છે તે મુજબ આ ફેક્ટરીમાંથી દૈનિક ધોરણે હજારો કિલો સોસ અમદાવાદ શહેરના જુદા જુદા વિસ્તારો જેવા કે સિંધુ ભવન રોડ, એસ.જી. હાઈવે, મણિનગર, નારણપુરા, ચાંદલોડિયા અને રસ્તે રઝળતી લારીઓ તથા ફાસ્ટ ફૂડ સેન્ટરો પર સપ્લાય કરવામાં આવતો હતો.

બજારમાં ઉત્તમ ગુણવત્તાવાળા ટોમેટો કેચઅપની કિંમત રૂ. 100 થી રૂ. 150 પ્રતિ કિલો હોય છે, જ્યારે આ નકલી કારખાનામાં બનેલો 5 કિલોગ્રામનો સોસનો ઝાર માત્ર રૂ. 100 થી રૂ. 105 માં સ્ટ્રીટ વેન્ડર્સને વેચવામાં આવતો હતો. સસ્તા ભાવની લાલચમાં અનેક લારી-ગલ્લાવાળા, સેન્ડવીચ-બર્ગર બનાવનારા અને દાબેલી-વડાપાવના વેપારીઓ આ ઝેરી સોસ ખરીદતા હતા. પરિણામે, શાળા-કોલેજના વિદ્યાર્થીઓ અને સામાન્ય નાગરિકો તહેવારોના દિવસોમાં અજાણતા જ વિષ સમાન કેમિકલ આરોગી રહ્યા હતા.

અસલી કેચઅપ અને નકલી કેચઅપ વચ્ચેનો તફાવત

આવો જાણીએ કે અસલી ટામેટાંના સોસ અને આ નકલી સોસ વચ્ચે શું તફાવત હોય છે, જેથી નાગરિકો ભવિષ્યમાં પોતાની સુરક્ષા કરી શકે:

AMC ની બે દિવસમાં બીજી મોટી કાર્યવાહી: પીરાણા બાદ ગોતામાં પર્દાફાશ

ઉલ્લેખનીય છે કે અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનના આરોગ્ય વિભાગ દ્વારા છેલ્લા 48 કલાકમાં નકલી સોસ બનાવતી ફેક્ટરીઓ પર આ બીજો મોટો પ્રહાર છે. આ પહેલાં ગુરુવારે પીરાણા-સુએઝ ફાર્મ રોડ (બહેરામપુરા વોર્ડ) ખાતે આવેલી ‘એમ જે એફ ફૂડ’ (MJF Food) નામની ફેક્ટરી પર દરોડો પાડીને ‘ટેસ્ટી સ્નેક ટચ અપ’ બ્રાન્ડ હેઠળ ચાલતા નકલી સોસના કારખાનામાંથી 2,000 કિલો સોસ જપ્ત કરી એકમ સીલ કરાયું હતું.

પીરાણાના દરોડા બાદ AMC એ સમગ્ર અમદાવાદમાં સર્ચ ઓપરેશન તીવ્ર બનાવ્યું હતું, જેના પરિણામે ગોતામાંથી 10,630 કિલોનો વિશાળ જથ્થો ઝડપાઈ ગયો. આમ, બે જ દિવસમાં AMC ફૂડ વિભાગે અમદાવાદ શહેરના નાગરિકોના પેટમાં જતો 12,500 કિલોથી વધુ નકલી અને ઝેરી સોસ જપ્ત કરીને ખુલ્લી બજારમાં જતો અટકાવ્યો છે. આ સિવાય નવરાત્રિના પર્વને ધ્યાને રાખીને AMC ની જુદી જુદી ટીમો દ્વારા શહેરના 15 જેટલા મોટો ગરબા સ્થળો પર આવેલા 148 થી વધુ ફૂડ સ્ટોલ્સનું પણ આકસ્મિક ચેકિંગ હાથ ધરવામાં આવ્યું છે.

નકલી અને કેમિકલયુક્ત સોસ ખાવાના ગંભીર સ્વાસ્થ્ય જોખમો

આરોગ્ય નિષ્ણાતો અને તબીબોના જણાવ્યા અનુસાર, ટામેટાં વિના માત્ર બટાકા, સ્ટાર્ચ, એસિડ અને કેમિકલ રંગોથી બનેલો સોસ માનવ શરીર માટે ધીમા ઝેર સમાન છે. આવા નકલી ખાદ્યપદાર્થોના સતત સેવનથી નીચે મુજબની ગંભીર સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ સર્જાઈ શકે છે:

1. ગંભીર એસિડિટી અને અલ્સર: સોસમાં સસ્તા અને તીવ્ર એસિટીક એસિડનો ઉપયોગ થતો હોવાથી પેટની અંદરની ત્વચાને ભારે નુકસાન થાય છે અને અલ્સર (ચાંદા) પડે છે.
2. પેટનું કેન્સર અને કમળો: નોન-પરમિટેડ સિન્થેટિક કેમિકલ ડાય (રંગો) નો ઉપયોગ કરવાથી લીવર અને કીડની પર ગંભીર અસર થાય છે, જે લાંબા ગાળે કેન્સર જેવી જીવલેણ બીમારીનું કારણ બની શકે છે.
3. ફૂડ પોઈઝનિંગ અને ડાયેરિયા: અત્યંત ગંદી અને બેક્ટેરિયાયુક્ત જગ્યાએ પ્રોડક્શન થતું હોવાથી ઝાડા-ઉલટી, ફૂડ પોઈઝનિંગ અને આંતરડાના ઈન્ફેક્શનના કેસો વધે છે.
4. બાળકોના વિકાસ પર વિપરીત અસર: ફાસ્ટ ફૂડના શોખીન लहान બાળકો જો આ રાસાયણિક સોસ સતત આરોગે તો તેમના પાચનતંત્ર અને માનસિક વિકાસ પર માળખાકીય નુકસાન થાય છે.

AMC દ્વારા કડક કાનૂની પગલાં અને લેબોરેટરી ટેસ્ટિંગ

ગોતા ખાતે Ahmedabad fake ketchup raid દરમિયાન સીલ કરાયેલા ‘આઈ શ્રી ખોડિયાર ગૃહ ઉદ્યોગ’ માંથી AMC ના ફૂડ સેફ્ટી ઓફિસરો દ્વારા અલગ અલગ 5 જેટલા શંકાસ્પદ સેમ્પલ લેવામાં આવ્યા છે અને તેને પબ્લિક હેલ્થ લેબોરેટરી ખાતે પૃથક્કરણ (તપાસ) અર્થે મોકલી આપવામાં આવ્યા છે.

AMC અધિકારીઓએ સ્પષ્ટતા કરી છે કે લેબોરેટરી રિપોર્ટ આવ્યા બાદ ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ એક્ટ (FSSA) હેઠળ ઉત્પાદકો સામે કોર્ટ કેસ દાખલ કરવામાં આવશે અને ભારે આર્થિક દંડ તેમજ જેલની સજા થાય તેવા કાનૂની પગલાં ભરાશે. આ ઉપરાંત, આ યુનિટને કાયમ માટે બ્લેકલિસ્ટ કરીને તેની ટ્રેડ લાયસન્સ રદ્દ કરવાની પ્રક્રિયા પણ હાથ ધરવામાં આવી છે.

ઉપભોક્તાઓ અને નાગરિકો માટે AMC ની અપીલ

અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનના હેલ્થ ડિપાર્ટમેન્ટે તમામ નાગરિકોને અપીલ કરી છે કે તેઓ બહાર ફાસ્ટ ફૂડ ખાતી વખતે સોસ અને ચટણીઓની ગુણવત્તા બાબતે ખાસ જાગૃત રહે. જો કોઈ સ્ટોલ કે હોટેલ પર સોસનો રંગ અતિશય લાલ, અસામાન્ય વાસવાળો કે વધુ પડતો ચીકણો લાગે તો તેનો ઉપયોગ ટાળવો. વધુમાં, જો કોઈ વિસ્તારમાં ગેરકાયદેસર કે અસ્વચ્છ સ્થળે ખાદ્યપદાર્થોનું ઉત્પાદન થતું જણાય તો તરત જ AMC ના કંટ્રોલ રૂમ કે ફૂડ વિભાગને જાણ કરવા જણાવાયું છે.

આ પરિસ્થિતિમાં, Ahmedabad fake ketchup raid ની ઘટનાએ ફરી એકવાર સાબિત કર્યું છે કે કાળો કારોબાર કરનારાઓ નાગરિકોના સ્વાસ્થ્ય સાથે કેવા ચેડાં કરે છે. તંત્ર દ્વારા શરૂ કરાયેલી આ ઝુંબેશ આગામી દિવસોમાં વધુ કડક બનશે તેવી માહિતી મળી રહી છે. Readers in Ahmedabad are advised to stay cautious while indulging in street food during the ongoing festive season.

સંદર્ભ સ્ત્રોતો

• indiatoday.in
• gujaratsamachar.com
• ahmedabadmirror.com

નોંધ: આ સમાચાર AI દ્વારા જનરેટ કરવામાં આવ્યા છે.