ભારતમાં કેન્દ્ર સરકારની ઐતિહાસિક પહલ: Khet Bachao Abhiyan launch India સાથે ખેડૂતો અને જમીનના સંરક્ષણ માટે દેશવ્યાપી મહાઅભિયાન શરૂ

ભારતમાં કૃષિ ક્ષેત્રે મોટો ફેરફાર: Khet Bachao Abhiyan launch India નો શુભારંભ

ભારતના કૃષિ ક્ષેત્ર અને ખેડૂતોના સર્વાંગી કલ્યાણ માટે કેન્દ્ર સરકારે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને રાષ્ટ્રવ્યાપી ઝુંબેશની જાહેરાત કરી છે. દેશની ફળદ્રુપ જમીનને બંજર થતી અટકાવવા અને ખેડૂતોને રાસાયણિક ખાતરોના અતિશય અને અસંતુલિત વપરાશ સામે જાગૃત કરવાના હેતુથી Khet Bachao Abhiyan launch India નો પ્રારંભ કરવામાં આવ્યો છે. 22 ઓક્ટોબર 2026ના રોજ હરિયાણાના કરનાલ જિલ્લામાં આવેલા તરાવડી ખાતેથી કેન્દ્રીય કૃષિ અને ખેડૂત કલ્યાણ મંત્રી શિવરાજસિંહ ચૌહાણે આ રાષ્ટ્રવ્યાપી ‘ખેત બચાવો અભિયાન – રવિ 2026’ નો વિધિવત શુભારંભ કરાવ્યો હતો.

આ અભિયાન 22 ઓક્ટોબરથી 30 નવેમ્બર 2026 સુધી સમગ્ર દેશમાં એક વિશાળ લોકજાગૃતિ ચળવળ તરીકે ચલાવવામાં આવશે. આ કાર્યક્રમ દરમિયાન દેશભરના કૃષિ વૈજ્ઞાનિકો, ભારતીય કૃષિ અનુસંધાન પરિષદ (ICAR) ના નિષ્ણાતો, કૃષિ વિજ્ઞાન કેન્દ્રો (KVK) ના અધિકારીઓ અને યુનિવર્સિટીઓના પ્રોફેસરો પોતાના લેબ અને ઓફિસો છોડીને દેશના ખૂણે-ખૂણે આવેલા ગામડાઓમાં જશે અને ખેડૂતોને સીધા મળીને જમીનના સ્વાસ્થ્ય, સંતુલિત ખાતર વપરાશ અને વૈજ્ઞાનિક ખેતી વિશે માર્ગદર્શન આપશે.

Khet Bachao Abhiyan launch India: દેશભરના ખેડૂતો અને જમીનની સુરક્ષા માટે ઐતિહાસિક પહેલ

આ અભિયાનના ઉદ્ઘાટન પ્રસંગે સંબોધન કરતા કેન્દ્રીય કૃષિ મંત્રી શિવરાજસિંહ ચૌહાણે જણાવ્યું હતું કે, વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી હંમેશા દેશના ખેતરો અને માટીના આરોગ્ય અંગે ઊંડી ચિંતા વ્યક્ત કરે છે. જમીનની ફળદ્રુપતા જાળવવી અને તેને વેરાન કે બંજર થતી અટકાવવી એ આપણી રાષ્ટ્રીય ફરજ છે. કૃષિ મંત્રીએ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં ચેતવણી આપી હતી કે રાસાયણિક ખાતરો અને કીટનાશકોનો અવિચારી ઉપયોગ માનવ શરીરને અનેક ગંભીર રોગોનું ઘર બનાવી રહ્યો છે.

આ Khet Bachao Abhiyan launch India પ્રોજેક્ટ અંતર્ગત કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું છે કે ભારત સરકાર ખેડૂતો પર આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે વધતી ખાતરની કિંમતોનો બોજ પડવા દેતી નથી. કેન્દ્ર સરકાર પ્રતિ વર્ષ ₹1.5 લાખ કરોડથી પણ વધુ રકમ ખાતર સબસિડી (Fertilizer Subsidy) તરીકે ચૂકવે છે. આ સબસિડીના કારણે જ ખેડૂતોને યુરિયાની બોરી માત્ર ₹266 માં અને DAP ની બોરી ₹1,350 માં મળી રહે છે. પરંતુ, ખાતર સસ્તું મળવાનો અર્થ એ નથી કે ખેડૂતો તેનો બેફામ અને અસંતુલિત ઉપયોગ કરે. ખેડૂતોએ પોતાના ખેતરના સોઈલ હેલ્થ કાર્ડ (Soil Health Card) ની ચકાસણી કરીને જમીનની જરૂરિયાત મુજબ જ ખાતર નાખવું જોઈએ.

જમીન સંરક્ષણ અને કુદરતી ખેતી માટેની નવી દિશા

આ રાષ્ટ્રવ્યાપી અભિયાન હેઠળ માત્ર રાસાયણિક ખાતર ઘટાડવાની જ વાત નથી કરવામાં આવી, પરંતુ તેના વિકલ્પ રૂપે કુદરતી ખેતી (Natural Farming) અને જૈવિક પદ્ધતિઓને પ્રોત્સાહન આપવા માટે ખાસ યોજના તૈયાર કરવામાં આવી છે. કૃષિ મંત્રાલયે તમામ ખેડૂતોને વિનંતી કરી છે કે તેઓ પોતાના ખેતરના ઓછામાં ઓછા અડધા એકર વિસ્તારમાં કુદરતી ખેતીની શરૂઆત કરે.

અભિયાન દરમિયાન ખેડૂતોને દેશી પદ્ધતિઓ જેમ કે બીજામૃત (Beejamrit) અને ઘનજીવામૃત (Ghanjeevamrit) બનાવવાની અને તેનો ઉપયોગ કરવાની તાલીમ આપવામાં આવશે. બીજામૃત એ ગાયના છાણ, ગૌમૂત્ર અને પાણીના મિશ્રણથી બનાવવામાં આવતું બીજ સંસ્કરણ છે, જે બીજને જમીનજન્ય રોગો સામે રક્ષણ આપે છે અને અંકુરણ ક્ષમતામાં વધારો કરે છે. જ્યારે ઘનજીવામૃત એ ગાયનું છાણ, ગૌમૂત્ર, ગોળ, બેસન અને વડના છાંયડાની માટીમાંથી બનતું ખાતર છે, જે જમીનમાં સુક્ષ્મ જીવાણુઓની સંખ્યામાં મોટો વધારો કરે છે.

આ ઉપરાંત, અભિયાન દરમિયાન પાક ફેરબદલી (Crop Rotation) પર વિશેષ ભાર મૂકવામાં આવશે. ડાંગરની કાપણી પછી ખેતરોમાં તુવેર, ચણા, અડદ, મગ જેવા કઠોળ વર્ગના પાકો અથવા રાયડો અને મગફળી જેવા તેલીબિયાં વાવવાથી જમીનમાં નાઇટ્રોજનનું કુદરતી સ્તર જળવાઈ રહે છે.

પરાળી દહન અને અળસિયા સંરક્ષણ અંગે કડક જાગૃતિ

ખેતરોમાં પાકની લણણી બાદ બચેલા અવશેષો (પરાળી) ને સળગાવી દેવાની પ્રથા સામે પણ આ અભિયાનમાં મોટો મોરચો મંડાયો છે. કૃષિ મંત્રીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે પરાળી સળગાવવાથી માત્ર વાયુ પ્રદૂષણ જ નથી ફેલાતું, પરંતુ જમીનમાં રહેલા ખેડૂતના સાચા મિત્ર એવા અળસિયા અને ઉપયોગી સુક્ષ્મ જીવાણુઓ બળીને ભસ્મ થઈ જાય છે. અળસિયા જમીનને પોચી અને ફળદ્રુપ બનાવે છે, તેથી પરાળી ન સળગાવીને તેનું ખેતરમાં જ યોગ્ય વ્યવસ્થાપન કરવું જરૂરી છે.

અભિયાન દરમિયાન ભારતને ખાતર ઉત્પાદનમાં આત્મનિર્ભર બનાવવા માટે ગ્રીન એમોનિયા (Green Ammonia) ની ટેકનોલોજી પર પણ ચર્ચા કરવામાં આવી છે. પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જા દ્વારા ઉત્પાદિત ગ્રીન એમોનિયા ભવિષ્યમાં પર્યાવરણને નુકસાન પહોંચાડ્યા વિના ખાતરની જરૂરિયાતો પૂરી કરશે.

Khet Bachao Abhiyan launch India ના મુખ્ય આંકડા અને વિગતો

આ રાષ્ટ્રવ્યાપી અભિયાનની મુખ્ય વિગતો અને કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા જાહેર કરાયેલા આંકડાઓ નીચે મુજબના કોષ્ટકમાં દર્શાવવામાં આવ્યા છે:

હરિયાણા માટે ₹1,343 કરોડની ગ્રામીણ આવાસ ભેટ

આ જ કાર્યક્રમ દરમિયાન કેન્દ્રીય ગ્રામીણ વિકાસ મંત્રી તરીકે શિવરાજસિંહ ચૌહાણે એક અન્ય મોટી જાહેરાત પણ કરી હતી. પ્રધાનમંત્રી આવાસ યોજના – ગ્રામીણ (PMAY-G) હેઠળ હરિયાણાના 28,422 ગરીબ પરિવાર માટે ₹1,343 કરોડથી વધુની રકમ મંજૂર કરવામાં આવી છે. તેમણે હરિયાણાના કૃષિ મંત્રી શ્યામસિંઘ રાણાને આ મંજૂરી પત્ર વિધિવત રીતે સોંપ્યો હતો. આ નિર્ણયથી ગ્રામીણ ક્ષેત્રના હજારો બેઘર પરિવારોને પોતાના પાકા મકાનનું સપનું પૂરું કરવાની તક મળશે.

ગામડાઓમાં કિસાન ચોપાલ અને તાલીમ શિબિરોનું આયોજન

કેન્દ્રીય કૃષિ મંત્રાલયે આ Khet Bachao Abhiyan launch India કાર્યક્રમ દ્વારા સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ અભિયાન માત્ર કાગળ પર નહીં રહે પરંતુ જમીની સ્તર પર કામ કરશે. સમગ્ર દેશની 2.70 લાખ ગ્રામ પંચાયતો, તાલુકાઓ અને જિલ્લા સ્તરે ‘કિસાન ચોપાલ’ (Kisan Chaupals), ખેડૂત સંમેલનો અને ફિલ્ડ ડેમોન્સ્ટ્રેશનનું આયોજન કરવામાં આવી રહ્યું છે.

આ શિબિરોમાં ખેડૂતોને ડિજિટલ ફાર્મર આઈડી (Farmer ID) બનાવવા, પ્રધાનમંત્રી ફસલ બીમા યોજના (PMFBY) હેઠળ પાક વીમો લેવા અને કિસાન ક્રેડિટ કાર્ડ (KCC) નો લાભ મેળવવાની પ્રક્રિયા પણ સમજાવવામાં આવશે. સ્થાનિક ભાષાઓમાં પત્રિકાઓ, રેડિયો, દૂરદર્શન અને સોશિયલ મીડિયાના માધ્યમથી ખેડૂતો સુધી સરળ ભાષામાં માહિતી પહોંચાડવાની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે.

વિકસિત ભારત 2047 ના લક્ષ્ય તરફ મહત્વનું કદમ

ભારતને 2047 સુધીમાં વિકસિત રાષ્ટ્ર બનાવવાના વિઝનમાં કૃષિ ક્ષેત્રનું યોગદાન સૌથી મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. જો દેશની માટી સ્વસ્થ રહેશે તો જ ખેડૂતો સમૃદ્ધ થશે અને દેશના નાગરિકોને પોષણયુક્ત આહાર મળી શકશે. Khet Bachao Abhiyan launch India એ ભારતીય કૃષિને પરંપરાગત અને વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિઓનો સુંદર સમન્વય આપીને એક નવી ઊંચાઈ પર લઈ જવાની દિશામાં માઇલસ્ટોન સાબિત થશે.

તમામ રાજ્યોના કૃષિ વિભાગો અને જનપ્રતિનિધિઓએ આ અભિયાનને એક જનઆંદોલન બનાવવાનો સંકલ્પ લીધો છે, જેથી ભારતના કરોડો ખેડૂતોના ખેતરો લીલાછમ રહે અને જમીનની ફળદ્રુપતા આવનારી પેઢીઓ માટે પણ સુરક્ષિત રહે.

સંબંધિત સમાચાર

• રાજકોટમાં બેવડી ઋતુએ વેર્યો કહેર: Rajkot viral fever outbreak માં 1700થી વધુ દર્દીઓ હોસ્પિટલે પહોંચ્યા, RMC દ્વારા લાલ આંખ
• અમરેલીમાં ચમત્કાર! ઈમારતના બીજા માળે ૧૦x૨૦ ની રૂમમાં ઉગાડ્યું કાશ્મીરી કેસર: Amreli Saffron Farming નો અનોખો પ્રયોગ સફળ

નોંધ: આ સમાચાર AI દ્વારા જનરેટ કરવામાં આવ્યા છે.