ભારતમાં પહેલીવાર દોડશે એલએનજી ટ્રેન: India first LNG train નું અમિત શાહે કર્યું ઉદ્ઘાટન; રૂ. ૧,૫૪૨ કરોડના રેલવે પ્રોજેક્ટ્સની સોગાદ

ભારતમાં હરિયાળી ક્રાંતિની નવી શરૂઆત: એલએનજી ટ્રેનનો પ્રારંભ

ભારતીય રેલવેના ઇતિહાસમાં ૨૭ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬નો દિવસ એક સુવર્ણ અધ્યાય તરીકે નોંધાઈ ગયો છે. કેન્દ્રીય ગૃહ અને સહકાર મંત્રી અમિત શાહે અમદાવાદના ઐતિહાસિક સાબરમતી રેલવે સ્ટેશનથી India first LNG train (ભારતની પ્રથમ એલએનજી સંચાલિત ટ્રેન) ને લીલી ઝંડી આપીને દેશાર્પણ કરી છે. આ પ્રસંગે ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી ભુપendra પટેલ અને રેલવે બોર્ડના ઉચ્ચ અધિકારીઓ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. આ ઐતિહાસિક ક્ષણ ભારતને સ્વચ્છ ઊર્જા અને પર્યાવરણ અનુકૂળ પરિવહન ક્ષેત્રે વૈશ્વિક સ્તરે અગ્રેસર બનાવવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવશે. રેલવે મંત્રાલય દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલા આ મિશનથી હવે ડિઝલના વપરાશમાં મોટો ઘટાડો થશે અને દેશના ક્લીન એનર્જી ગોલ્સને નવું બળ મળશે.

સાબરમતી ખાતે આયોજિત ભવ્ય સમારોહમાં ગૃહમંત્રી અમિત શાહે માત્ર ટ્રેનને લીલી ઝંડી જ નથી આપી, પરંતુ અમદાવાદ અને આસપાસના વિસ્તારો માટે કુલ રૂ. ૧,૫૪૨ કરોડથી વધુ રકમના વિવિધ રેલવે વિકાસ પ્રકલ્પોનું ઉદ્ઘાટન અને ખાતમુહૂર્ત પણ કર્યું હતું. આ કાર્યક્રમ દરમિયાન ગૃહમંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વ હેઠળ ભારતીય રેલવેનું કાયાકલ્પ થઈ રહ્યું છે. ભૂતકાળમાં રેલવે માત્ર ખોટ અને કૌભાંડો માટે જાણીતી હતી, જ્યારે આજે તે ટેકનોલોજી, સુરક્ષા અને પર્યાવરણીય ટકાઉપણાનું ઉત્તમ ઉદાહરણ બની ચૂકી છે.

India first LNG train ની વિશેષતાઓ અને ડ્યુઅલ-ફ્યુઅલ ટેકનોલોજી

આ નવીનતમ India first LNG train માં ખાસ પ્રકારની Dual-Fuel Technology (ડ્યુઅલ-ફ્યુઅલ ટેકનોલોજી) નો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે. આ ટેકનોલોજી હેઠળ ટ્રેનનું એન્જિન લિક્વિફાઇડ નેચરલ ગેસ (LNG) અને ડિઝલ – બંને ઇંધણ પર ચાલી શકે છે. અમદાવાદ રેલવે ડિવિઝન હેઠળ આવેલા સાબરમતી ઇન્ટિગ્રેટેડ કોચિંગ ડેપો ખાતે બે ૧,૪૦૦ એચપી (HP) ડ્રાઇવિંગ પાવર કાર (DPC) ને એલએનજી અને ડિઝલ બંનેથી ચલાવી શકાય તે રીતે સફળતાપૂર્વક મોડિફાય કરવામાં આવ્યા છે.

રેલવે ઈજનેરોના જણાવ્યા અનુસાર, આ સિસ્ટમ કાર્યરત થવાથી ટ્રેનના સંચાલનમાં વપરાતા કુલ ડિઝલમાંથી આશરે ૪૦ ટકા ડિઝલનો વપરાશ સીધો ઘટી જશે. તેના સ્થાને પર્યાવરણને અનુકૂળ એવા એલએનજીનો ઉપયોગ થશે. ટ્રેનના સત્તાવાર લોન્ચિંગ પહેલાં ૨,૦૦૦ કિલોમીટરથી વધુ અંતરનું સફળ ફિલ્ડ ટ્રાયલ પૂર્ણ કરવામાં આવ્યું હતું, જેમાં ટેકનોલોજીની સ્થિરતા અને એન્જિનની કાર્યક્ષમતા ઉત્કૃષ્ટ સાબિત થઈ હતી. ૮ કોચ ધરાવતી આ નોન-એસી ચેર કાર ટ્રેન પોતાના પ્રારંભિક તબક્કામાં સાબરમતીથી મહેસાણા વચ્ચે દોડશે.

૪૦ ટકા ડિઝલની બચત અને વાર્ષિક રૂ. ૨૩.૯ લાખનો ફાયદો

આ નવીન પ્રકલ્પથી ભારતીય રેલવેને આર્થિક અને પર્યાવરણીય – બંને સ્તરે બહુવિધ ફાયદા થશે. India first LNG train ના કારણે ઇંધણના ખર્ચમાં સીધો ઘટાડો નોંધાશે. સત્તાવાર આંકડાઓ અનુસાર:

• એક ડીપીસી (DPC) પર બચત: વાર્ષિક આશરે રૂ. ૧૧.૯ લાખના ડિઝલ ખર્ચની બચત.
• આખી ટ્રેન રેક પર બચત: ૮ કોચ ધરાવતી આખી ટ્રેન રેક પર દર વર્ષે આશરે રૂ. ૨૩.૯ લાખનો આર્થિક ફાયદો.
• પ્રદૂષણમાં ઘટાડો: કાર્બન ડાયોક્સાઇડ (CO2), નાઇટ્રોજન ઓક્સાઇડ (NOx) અને પર્ટીક્યુલેટ મેટર (PM) ના ઉત્સર્જનમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો.
• ઇંધણ ક્ષમતા: એલએનજીની ઊંચી કેલરીફિક વેલ્યુને કારણે એન્જિનની કામગીરી વધુ સક્ષમ બને છે.

કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રીએ આંકડા આપતા જણાવ્યું હતું કે વર્ષ ૨૦૧૫-૧૬માં ભારતીય રેલવે વાર્ષિક ૨૯૩ કરોડ લિટર ડિઝલનો વપરાશ કરતી હતી, જે સતત વિદ્યુતીકરણ અને નવા વિકલ્પોના કારણે ઘટીને હાલ ૧૦૮ કરોડ લિટર પર આવી ગયો છે. સરકારનું લક્ષ્ય વર્ષ ૨૦૩૦ સુધીમાં રેલવેમાં ડિઝલનો વપરાશ શૂન્ય ટકા કરવાનો અને ભારતીય રેલવેને સંપૂર્ણ રીતે ‘નેટ ઝીરો કાર્બન એમિટર’ બનાવવાનું છે.

₹૧,૫૪૨ કરોડના રેલવે પ્રોજેક્ટ્સ અને WAG-12 લોકો શેડનું લોકાર્પણ

એલએનજી ટ્રેન ઉપરાંત સાબરમતી ખાતે રૂ. ૭૦૦ કરોડના ખર્ચે નવনির্মિત ભવ્ય WAG-12 Locomotive Maintenance Shed નું પણ લોકાર્પણ કરવામાં આવ્યું હતું. આ શેડમાં ૧૨,૦૦૦ હોર્સપાવર ધરાવતા ૩૦૦ જેટલા અત્યાધુનિક WAG-12 ઇલેક્ટ્રિક માલવાહક એન્જિનોની મરામત અને નિભાવણી કરવામાં આવશે.

ડબલ-સેક્શન ધરાવતા WAG-12 એન્જિનની શક્તિ વિશે વાત કરતા અમિત શાહે ઉમેર્યું હતું કે આ એક એન્જિન આશરે ૬૦૦ ટ્રક જેટલો માલસામાન એકસાથે ખેંચવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. અગાઉ આવી ભારે માલગાડીઓ ખેંચવા માટે બે એન્જિનો જોડવા પડતા હતા, પરંતુ આ સ્વદેશી એન્જિનથી હવે લોજિસ્ટિક્સ ખર્ચમાં મોટો ઘટાડો થશે અને માલસામાનની હેરફેર ઝડપી બનશે.

અમદાવાદ ડિવિઝનમાં ₹૪૧૧ કરોડના ખર્ચે ‘કવચ’ (Kavach) સુરક્ષા સિસ્ટમ

રેલ મુસાફરોની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા માટે ભારત સરકારે સ્વદેશી નિર્મિત Kavach Automatic Train Protection System ઝડપથી અમલી બનાવી છે. આ અંતર્ગત અમદાવાદ ડિવિઝનના ૪૦૪ કિલોમીટર લાંબા રેલવે ટ્રેક પર રૂ. ૪૧૧ કરોડના ખર્ચે કવચ સિસ્ટમ સ્થાપવાની કામગીરીનો પ્રારંભ કરવામાં આવ્યો છે.

આ પ્રોજેક્ટમાં બે મુખ્ય રેલવે વિભાગોને આવરી લેવામાં આવ્યા છે:

1. અમદાવાદ – પાલનપુર સેક્શન: ૧૫૭ કિલોમીટરનો રેલ માર્ગ
2. અમદાવાદ – સામખિયાળી સેક્શન: ૨૪૭ કિલોમીટરનો રેલ માર્ગ

‘કવચ’ સિસ્ટમ એક જ ટ્રેક પર બે ટ્રેન સામસામે આવી જાય ત્યારે આપોઆપ બ્રેક લગાવીને અકસ્માત અટકાવે છે. આ સિવાય તે રેડ સિગ્નલ ઓવરશૂટ થવા પર, ઓવરસ્પીડિંગ રોકવામાં અને ધુમ્મસ જેવા ખરાબ હવામાનમાં પણ ડ્રાઇવરને સતત એલર્ટ આપે છે. આ સિસ્ટમના અમલથી ગુજરાતમાં રેલ પરિવહન વધુ સુરક્ષિત અને નિર્ભય બનશે.

સાબરમતી ક્ષેત્રનો ઐતિહાસિક કાયાકલ્પ અને ભવિષ્યની યોજનાઓ

સાબરમતી ક્ષેત્રના ઐતિહાસિક મહત્વને યાદ કરતા કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે આ એ જ પવિત્ર ભૂમિ છે જ્યાંથી મહાત્મા ગાંધીએ સત્યાગ્રહ, સ્વદેશી, ખાડી અને ગ્રામીણ વિકાસના પ્રયોગો શરૂ કર્યા હતા. ૧૯૮૦ના દાયકામાં સાબરમતી સ્ટેશનની હાલત એવી હતી કે મુસાફરોએ રિક્ષા શોધવા માટે બે કિલોમીટર ચાલવું પડતું હતું. પરંતુ છેલ્લા એક દાયકામાં સાબરમતી સ્ટેશનને વર્લ્ડ ક્લાસ ટ્રાન્સપોર્ટ હબ તરીકે વિકસાવવામાં આવ્યું છે.

અહીં મલ્ટિ-મોડલ ટ્રાન્સપોર્ટ હબ બનાવવામાં આવ્યું છે, જે ભારતીય રેલવે, હાઇ-સ્પીડ બુલેટ ટ્રેન (અમદાવાદ-મુંબઈ બુલેટ ટ્રેન પ્રોજેક્ટ), અમદાવાદ મેટ્રો અને બીઆરટીએસ બસ સેવાને એકસાથે જોડે છે. India first LNG train નું લોન્ચિંગ સાબરમતીના આ મોડેલને દેશભરમાં એક પર્યાવરણીય અને ટેકનોલોજીકલ પ્રતીક તરીકે પ્રસ્થાપિત કરે છે.

નિષ્ણાતોના মতে, વિશ્વભરમાં જ્યારે ગ્રીન હાઉસ ગેસ ઉત્સર્જન ઘટાડવા અને ગ્લોબલ વોર્મિંગ સામે લડવા પ્રયાસો થઈ રહ્યા છે, ત્યારે ભારતે હાઇડ્રોજન અને એલએનજી જેવા વૈકલ્પિક ઇંધણોથી ટ્રેનો ચલાવીને નવી રાહ ચિંધી છે. આ પગલું ભવિષ્યમાં ભારતની ક્રૂડ ઓઇલ પરની નિર્ભરતા ઘટાડીને દેશની આર્થિક સ્થિરતામાં મહત્વનો ફાળો આપશે.

મુસાફરો અને પર્યાવરણ માટે નવો યુગ

એલએનજી સંચાલિત ટ્રેનો સામાન્ય ડિઝલ ટ્રેનોની સરખામણીએ ખૂબ જ ઓછો અવાજ અને ધુમાડો પેદા કરે છે, જેના કારણે ટ્રેનમાં મુસાફરી કરતા મુસાફરો માટેનો અનુભવ વધુ આરામદાયક અને સ્વચ્છ બનશે. આ સાથે જ સાબરમતી-સરખેજ લાઇન ડબલિંગથી અમદાવાદ શહેર અને આસપાસના ઔદ્યોગિક વિસ્તારોને સીધો માલવાહક લાભ મળશે.

સમગ્ર દેશમાં ભારતીય રેલવે દ્વારા કરવામાં આવી રહેલા આ ક્રાંતિકારી ફેરફારો બતાવે છે કે ભારત પોતાની પરંપરાગત રેલવે પ્રણાલીને આધુનિક અને ઇકો-ફ્રેન્ડલી બનાવવા તરફ ખૂબ ઝડપથી આગળ વધી રહ્યું છે. ૨૭ સપ્ટેમ્બરે India first LNG train નું સફળ લોન્ચિંગ આ દિશામાં એક શાનદાર અને સીમાચિહ્નરૂપ સિદ્ધિ પૂરવાર થયું છે.

સંબંધિત સમાચાર

• વડોદરાના જાણીતા અલકાપુરી ગરનાળાનો આવશે કાયમી અંત: ₹166.5 કરોડના ખર્ચે બનશે નવો 4-લેન ઓવરબ્રિજ, Vadodara Alkapuri Bridge Project ને રેલવેની લીલી ઝંડી
• ભાવનગરમાં ભારે વરસાદનો કહેર: તળાજી નદીના ધસમસતા પ્રવાહમાં બ્રિજનું ભારેખમ સ્ટ્રક્ચર તણાયું, Bhavnagar Rain Update

નોંધ: આ સમાચાર AI દ્વારા જનરેટ કરવામાં આવ્યા છે.