વડોદરા RTOનો AI ડ્રાઇવિંગ ટેસ્ટ ટ્રેક બન્યો કડક કસોટી: 93% અરજદારો નાપાસ, જાણો કેમ? (Vadodara RTO AI Driving Test Track)

વડોદરા RTOનો AI ડ્રાઇવિંગ ટેસ્ટ ટ્રેક બન્યો કડક કસોટી: 93% અરજદારો નાપાસ, જાણો કેમ?

વડોદરા પ્રાદેશિક પરિવહન કચેરી (RTO) ખાતે શરૂ કરાયેલ રાજ્યનો પ્રથમ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) આધારિત ડ્રાઇવિંગ ટેસ્ટ ટ્રેક વાહનચાલકો માટે એક કડક કસોટી સમાન સાબિત થઈ રહ્યો છે. છેલ્લા એક મહિનાના આંકડાઓ દર્શાવે છે કે, ખાસ કરીને ફોર-વ્હીલર ડ્રાઇવિંગ ટેસ્ટમાં પાસ થનારા ઉમેદવારોની સંખ્યા ખૂબ જ ઓછી રહી છે, જેના કારણે કાયમી ડ્રાઇવિંગ લાયસન્સ (Driving License) મેળવવું હવે વધુ પડકારજનક બન્યું છે. આ હાઇટેક ટ્રેક 2 જૂન, 2026 થી કાર્યરત થયો છે અને તેના પ્રારંભિક પરિણામો ચોંકાવનારા છે.

અદ્યતન ટેક્નોલોજી (Technology) આધારિત આ સિસ્ટમ અમલમાં આવ્યા બાદ ડ્રાઇવિંગ ટેસ્ટની સમગ્ર પ્રક્રિયા વધુ પારદર્શક અને સંપૂર્ણપણે ઓટોમેટેડ બની છે. પરિણામે હવે માનવીય હસ્તક્ષેપની શક્યતા ઘટી છે અને ઉમેદવારોની ડ્રાઇવિંગ ક્ષમતાનું મૂલ્યાંકન સંપૂર્ણપણે AI સિસ્ટમ દ્વારા કરવામાં આવી રહ્યું છે. આ સિસ્ટમનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ભારતીય માર્ગો પર સલામતી સુધારવાનો અને માત્ર કુશળ ડ્રાઇવરોને જ લાયસન્સ મળે તેની ખાતરી કરવાનો છે.

કેવી રીતે કાર્ય કરે છે AI આધારિત ડ્રાઇવિંગ ટેસ્ટ ટ્રેક?

વડોદરા RTO ખાતેનો AI આધારિત ટેસ્ટ ટ્રેક કુલ 16 અત્યાધુનિક કેમેરા અને વિવિધ સેન્સર્સથી સુસજ્જ છે. આ સિસ્ટમ ડ્રાઇવિંગ દરમિયાન ઉમેદવારની દરેક હરકતનું રીઅલ-ટાઇમ (Real-time) વિશ્લેષણ કરે છે. ટ્રાફિક સિગ્નલનું પાલન, સ્ટોપ લાઇનનું અનુસરણ, રિવર્સ પાર્કિંગ (Reverse Parking), ઢાળ પર વાહનનું નિયંત્રણ અને ખાસ કરીને રિવર્સ ‘S’ ટ્રેક જેવી કસોટીઓ દરમિયાન થતી નાનામાં નાની ભૂલ પણ સિસ્ટમ તરત જ નોંધે છે. જો વાહન ટ્રેક પર લગાવવામાં આવેલા સેન્સરને સ્પર્શે અથવા નિર્ધારિત નિયમોનું ઉલ્લંઘન થાય તો કોમ્પ્યુટર સિસ્ટમ ઉમેદવારને તરત જ નાપાસ જાહેર કરે છે. આખી પ્રક્રિયા એટલી સચોટ છે કે તેમાં કોઈ પણ અધિકારી દ્વારા પરિણામમાં ફેરફાર કરવાની શક્યતા રહેતી નથી, જે પ્રક્રિયામાં સંપૂર્ણ પારદર્શિતા લાવે છે.

આ સિસ્ટમનું કાર્યક્ષેત્ર માત્ર વાહન ચલાવવાની ક્ષમતા પુરતું સીમિત નથી. તે વાહનચાલકની પ્રતિક્રિયા સમય, ધ્યાન અને ટ્રાફિક નિયમોના પાલન અંગેની જાગૃતિનું પણ મૂલ્યાંકન કરે છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો કોઈ ઉમેદવાર અચાનક બ્રેક મારે ત્યારે પાછળ આવતા વાહનની સલામતીનું ધ્યાન રાખે છે કે નહીં, અથવા સિગ્નલ બદલાય ત્યારે તેનું ધ્યાન કેટલું ઝડપથી જાય છે તે પણ આ સિસ્ટમ દ્વારા નોંધવામાં આવે છે. આ રીતે, આ AI ટેસ્ટ ટ્રેક એક સર્વગ્રાહી મૂલ્યાંકન પ્રદાન કરે છે જે ભવિષ્યના ડ્રાઇવરોને વધુ જવાબદાર અને સુરક્ષિત બનાવે છે.

ચોંકાવનારા પરિણામો: ફોર-વ્હીલર ટેસ્ટમાં 93% ઉમેદવારો નાપાસ

RTOના છેલ્લા એક મહિનાના આંકડા મુજબ, ફોર-વ્હીલર લાયસન્સ (Four-wheeler License) માટે કુલ 1,908 ઉમેદવારોએ ડ્રાઇવિંગ ટેસ્ટ આપી હતી. તેમાં માત્ર 147 ઉમેદવારો જ સફળ રહ્યા હતા, જ્યારે 1,761 ઉમેદવારો ટેસ્ટમાં નિષ્ફળ રહ્યા હતા. એટલે કે ફોર-વ્હીલર કેટેગરીમાં અંદાજે 93 ટકા ઉમેદવારો નાપાસ થયા છે. આ આંકડાઓ સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે, ઘણા વાહનચાલકો ડ્રાઇવિંગ લાયસન્સ મેળવવા માટે જરૂરી યોગ્યતા ધરાવતા નથી અથવા તો નવી ટેસ્ટ પદ્ધતિથી પરિચિત નથી.

બીજી તરફ, ટુ-વ્હીલર (Two-wheeler) ડ્રાઇવિંગ ટેસ્ટમાં પરિણામ પ્રમાણમાં સારું રહ્યું છે. કુલ 3,626 અરજદારોમાંથી 2,727 ઉમેદવારો સફળ થયા હતા, જ્યારે 899 ઉમેદવારો નાપાસ થયા હતા. આ દર્શાવે છે કે ટુ-વ્હીલર ચલાવનારાઓની કુશળતા ફોર-વ્હીલર ચાલકો કરતાં સહેજ વધુ સારી છે, અથવા ટુ-વ્હીલર માટેના ટેસ્ટના માપદંડ પ્રમાણમાં ઓછા કડક છે.

આ પડકાર પાછળના કારણો

આટલી મોટી સંખ્યામાં ઉમેદવારોના નાપાસ થવા પાછળ કેટલાક મુખ્ય કારણો જવાબદાર હોઈ શકે છે:

• અગાઉની છૂટછાટોનો અભાવ: મેન્યુઅલ ટેસ્ટિંગ સિસ્ટમમાં માનવીય ભૂલો અને વ્યક્તિગત સંબંધોના આધારે કેટલીક છૂટછાટો મળવાની શક્યતા હતી. AI સિસ્ટમમાં આ શક્ય નથી, જે પરિણામોને વધુ કડક અને વાસ્તવિક બનાવે છે.
• નવી ટેક્નોલોજીથી અજાણતા: ઘણા ઉમેદવારો નવી AI આધારિત સિસ્ટમ અને તેના માપદંડોથી પૂરતા પ્રમાણમાં પરિચિત નથી. તેમને કયા પાસાઓ પર ધ્યાન આપવું તે અંગે પૂરતું જ્ઞાન નથી.
• ડ્રાઇવિંગ કૌશલ્યનો અભાવ: સૌથી મહત્વનું કારણ ડ્રાઇવિંગ કૌશલ્યનો જ અભાવ હોઈ શકે છે. ઘણા લોકો લાયસન્સ મેળવવા માટે પૂરતી પ્રેક્ટિસ કરતા નથી અથવા યોગ્ય તાલીમ લેતા નથી.
• તણાવ અને દબાણ: ટેસ્ટ દરમિયાન AI કેમેરા અને સેન્સરની સતત નજર હેઠળ હોવાથી ઉમેદવારો પર માનસિક દબાણ વધે છે, જેના કારણે તેઓ નાની-નાની ભૂલો કરી બેસે છે.
• જાગૃતિનો અભાવ: નવી સિસ્ટમ અને તેના કડક નિયમો વિશે પૂરતી જાગૃતિનો અભાવ પણ એક કારણ બની શકે છે. ઘણા લોકોને હજુ પણ જૂની પદ્ધતિ પ્રમાણે જ ટેસ્ટ લેવાશે તેવી ધારણા હોય છે.

જાહેર જનતા પર અસર અને વેઇટિંગ પીરિયડમાં વધારો

કડક પરીક્ષણ પદ્ધતિ અને મોટી સંખ્યામાં ઉમેદવારો નિષ્ફળ જતાં ફરી ટેસ્ટ આપવા માટે અરજદારોની સંખ્યા સતત વધી રહી છે. હાલમાં વડોદરા RTO ખાતે દરરોજ સરેરાશ 120 ફોર-વ્હીલર અને 184 ટુ-વ્હીલરના ડ્રાઇવિંગ ટેસ્ટ લેવામાં આવે છે. વધતી માંગને કારણે ફોર-વ્હીલર ટેસ્ટ માટે હાલમાં 30થી 35 દિવસનું વેઇટિંગ ચાલી રહ્યું છે, જ્યારે ટુ-વ્હીલર ટેસ્ટ માટે 20થી 25 દિવસ સુધી રાહ જોવી પડી રહી છે. જેના કારણે ઘણા અરજદારોમાં અસંતોષ પણ જોવા મળી રહ્યો છે, કારણ કે તેમને લાયસન્સ મેળવવા માટે લાંબો સમય રાહ જોવી પડે છે.

આ વેઇટિંગ પીરિયડથી કેટલાક તાત્કાલિક જરૂરિયાતવાળા લોકો, જેમ કે નવી નોકરી શરૂ કરનારા અથવા વેપાર-ધંધા માટે વાહન ચલાવવું અનિવાર્ય હોય તેવા લોકો મુશ્કેલી અનુભવી રહ્યા છે. આનાથી વડોદરા શહેરના અર્થતંત્ર પર પણ પરોક્ષ અસર પડી શકે છે, કારણ કે લોકોની ગતિશીલતા પર મર્યાદા આવે છે.

માર્ગ સુરક્ષા માટે મહત્વપૂર્ણ પગલું

ભલે ઘણા અરજદારોનું માનવું છે કે અગાઉની માનવીય ટેસ્ટિંગ પ્રક્રિયાની સરખામણીએ AI આધારિત ટેસ્ટ વધુ મુશ્કેલ છે, પરંતુ RTO અધિકારીઓ અને માર્ગ સુરક્ષા નિષ્ણાતોના મતે, આ નવી વ્યવસ્થા માર્ગ સુરક્ષા (Road Safety) માટે એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે. આ સિસ્ટમ માત્ર યોગ્ય અને કુશળ ડ્રાઇવરોને જ લાયસન્સ મળે તે સુનિશ્ચિત કરશે, જેના પરિણામે લાંબા ગાળે માર્ગ અકસ્માતોમાં ઘટાડો થશે અને વડોદરાના રસ્તાઓ વધુ સુરક્ષિત બનશે.

વડોદરા શહેર, જે તેની વ્યસ્ત ટ્રાફિક વ્યવસ્થા માટે જાણીતું છે, ત્યાં આવા સુધારા અત્યંત જરૂરી છે. સેન્ટ્રલ બસ ડેપો (Central Bus Depot) નજીકનો વિસ્તાર, સયાજીગંજ (Sayajigunj) અને કમાટીબાગ (Kamati Baug) જેવા વિસ્તારોમાં ટ્રાફિકનું દબાણ સતત વધતું રહે છે. સુરક્ષિત ડ્રાઇવિંગ લાયસન્સ ધરાવતા ડ્રાઇવરો આ ટ્રાફિકને વધુ સારી રીતે સંભાળી શકશે. આ સિસ્ટમ ‘સ્માર્ટ સિટી’ (Smart City) વિઝનનો એક અભિન્ન અંગ છે, જેનો ઉદ્દેશ્ય ટેક્નોલોજીના ઉપયોગથી નાગરિકોના જીવનને બહેતર બનાવવાનો છે.

આગળનો રસ્તો: જાગૃતિ અને તાલીમ

આ નવી સિસ્ટમનો મહત્તમ લાભ લેવા અને નાપાસ થવાના દરને ઘટાડવા માટે કેટલાક પગલાં લઈ શકાય છે:

• વ્યાપક જાગૃતિ અભિયાન: RTO અને ટ્રાફિક પોલીસ દ્વારા નવી AI ટેસ્ટ સિસ્ટમ, તેના નિયમો અને માપદંડો વિશે વ્યાપક જાગૃતિ અભિયાન ચલાવવું જોઈએ. આ માટે ડિજિટલ માધ્યમો, સ્થાનિક સમાચાર પત્રો અને સામુદાયિક કાર્યક્રમોનો ઉપયોગ કરી શકાય છે.
• તાલીમ કાર્યક્રમો: ડ્રાઇવિંગ સ્કૂલોને નવી સિસ્ટમ અનુસાર તાલીમ આપવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવી જોઈએ. સરકારી સ્તરે પણ તાલીમ કાર્યક્રમોનું આયોજન કરી શકાય છે જેથી ઉમેદવારો ટેસ્ટ માટે વધુ સારી રીતે તૈયાર થઈ શકે.
• પ્રશ્નોત્તરી સત્રો: RTO દ્વારા નિયમિતપણે પ્રશ્નોત્તરી સત્રોનું આયોજન કરવું જોઈએ જ્યાં અરજદારો તેમના પ્રશ્નો પૂછી શકે અને શંકાઓનું નિરાકરણ લાવી શકે.
• પ્રેક્ટિસ માટેની સુવિધાઓ: જો શક્ય હોય તો, RTO પરિસરમાં અથવા અન્યત્ર પ્રેક્ટિસ માટેના સિમ્યુલેટર્સ (Simulators) અથવા નાના પ્રેક્ટિસ ટ્રેક્સ ઉપલબ્ધ કરાવવા જોઈએ જેથી ઉમેદવારો ટેસ્ટ પહેલાં પ્રેક્ટિસ કરી શકે.
• ફીડબેક સિસ્ટમ: જે ઉમેદવારો નાપાસ થાય તેમને તેમની ભૂલો અંગે વિગતવાર ફીડબેક (Feedback) આપવો જોઈએ, જેથી તેઓ પોતાની ભૂલો સુધારી શકે.

આ પ્રકારના AI આધારિત ડ્રાઇવિંગ ટેસ્ટ ટ્રેક ભારતના અન્ય શહેરોમાં પણ શરૂ થઈ રહ્યા છે અને ભવિષ્યમાં આ સામાન્ય બનશે. અમદાવાદમાં પણ નવી RTO કચેરી AI ટેસ્ટ ટ્રેક અને વર્લ્ડ-ક્લાસ સુવિધાઓથી સજ્જ છે, જે 10 જુલાઈ, 2026 ના રોજ લોકાર્પણ થઈ છે. આ દર્શાવે છે કે સરકાર માર્ગ સલામતીને કેટલી ગંભીરતાથી લઈ રહી છે.

વડોદરામાં આ નવી પ્રણાલીનો અમલ ભવિષ્યના ડ્રાઇવરો માટે વધુ સુરક્ષિત અને જવાબદાર વાતાવરણ બનાવવામાં મદદરૂપ થશે. ટૂંકા ગાળાની મુશ્કેલીઓ હોવા છતાં, આ લાંબા ગાળે શહેર અને તેના નાગરિકો માટે ફાયદાકારક સાબિત થશે.

નોંધ: આ સમાચાર AI દ્વારા જનરેટ કરવામાં આવ્યા છે.