અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ (Donald Trump) ના વહીવટીતંત્ર દ્વારા શરૂ કરવામાં આવેલા ડ્રગ્સ વિરોધી અભિયાનમાં એક નવી અને લોહિયાળ ઘટના બની છે. યુએસ મિલિટરી (US Military) એ લેટિન અમેરિકાના દરિયામાં ડ્રગ્સની હેરાફેરી કરતી ત્રણ શંકાસ્પદ બોટ પર હવાઈ હુમલા (Airstrikes) કર્યા છે, જેમાં કુલ 11 લોકોના મોત થયા છે. આ ઘટનાએ ફરી એકવાર આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ‘ઓપરેશન સધર્ન સ્પીયર’ (Operation Southern Spear) અને તેની કાયદેસરતા પર સવાલો ઉભા કર્યા છે.
- તાજા હુમલાની વિગતો (Details of the Recent Strikes)
- ઓપરેશન સધર્ન સ્પીયર: એક લોહિયાળ ઈતિહાસ (History of Operation Southern Spear)
- વિવાદ અને કાયદાકીય પ્રશ્નો (Controversy and Legal Issues)
- ભૂ-રાજકીય અસર અને આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિક્રિયા (Geopolitical Impact and International Reaction)
- ડ્રગ્સ ટ્રેડ પર અસર: શું આ વ્યૂહરચના કામ કરી રહી છે? (Impact on Drug Trade: Is this strategy working?)
- ટેકનિકલ પાસાઓ અને ભવિષ્ય (Technical Aspects and Future)
- નિષ્કર્ષ (Conclusion)
આ ઘટના મંગળવારે, 17 ફેબ્રુઆરી, 2026 ના રોજ જાહેર કરવામાં આવી હતી. યુએસ સધર્ન કમાન્ડ (SOUTHCOM) ના જણાવ્યા અનુસાર, આ હુમલાઓ સોમવારે રાત્રે કરવામાં આવ્યા હતા. આ સ્ટ્રાઈક્સ (Strikes) અમેરિકાના ઈસ્ટર્ન પેસિફિક ઓશન (Eastern Pacific Ocean) અને કેરેબિયન સી (Caribbean Sea) માં કરવામાં આવી હતી.
તાજા હુમલાની વિગતો (Details of the Recent Strikes)
યુએસ સધર્ન કમાન્ડ દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલી માહિતી મુજબ, આ “Lethal Kinetic Strikes” (જીવલેણ હુમલા) જનરલ ફ્રાન્સિસ એલ. ડોનોવન (Gen. Francis L. Donovan) ના આદેશથી કરવામાં આવ્યા હતા. આ ઓપરેશનમાં ત્રણ અલગ-અલગ બોટને નિશાન બનાવવામાં આવી હતી:
1. પ્રથમ બોટ (First Vessel): ઈસ્ટર્ન પેસિફિકમાં હતી, જેમાં 4 લોકો માર્યા ગયા.
2. બીજી બોટ (Second Vessel): ઈસ્ટર્ન પેસિફિકમાં હતી, જેમાં પણ 4 લોકો માર્યા ગયા.
3. ત્રીજી બોટ (Third Vessel): કેરેબિયન સમુદ્રમાં હતી, જેમાં 3 લોકો માર્યા ગયા.
SOUTHCOM એ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર ફૂટેજ જાહેર કર્યા છે જેમાં બોટને મિસાઈલ દ્વારા ઉડાવી દેવામાં આવતી જોઈ શકાય છે. મિલિટરીનું કહેવું છે કે આ બોટ “Designated Terrorist Organizations” (ઘोषित આતંકવાદી સંગઠનો) દ્વારા ચલાવવામાં આવી રહી હતી અને તેઓ “Narco-trafficking operations” માં સંડોવાયેલા હતા. જોકે, પેન્ટાગોને હજુ સુધી એ સ્પષ્ટ કર્યું નથી કે આ બોટ કયા ચોક્કસ કાર્ટેલ (Cartel) સાથે જોડાયેલી હતી અથવા માર્યા ગયેલા લોકોની ઓળખ શું છે.
ઓપરેશન સધર્ન સ્પીયર: એક લોહિયાળ ઈતિહાસ (History of Operation Southern Spear)
આ હુમલાઓ અચાનક નથી થયા. સપ્ટેમ્બર 2025 માં ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર દ્વારા શરૂ કરવામાં આવેલા એક વ્યાપક મિલિટરી કેમ્પેઈનનો આ ભાગ છે. આ ઓપરેશનનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય અમેરિકામાં ડ્રગ્સ, ખાસ કરીને ફેન્ટાનીલ (Fentanyl) અને કોકેઈન (Cocaine) ની ઘૂસણખોરીને રોકવાનો છે.
• કુલ મૃત્યુઆંક (Total Casualties): સપ્ટેમ્બર 2025 થી અત્યાર સુધીમાં, આ ઓપરેશન હેઠળ અંદાજે 42 થી વધુ સ્ટ્રાઈક્સ કરવામાં આવી છે અને તેમાં કુલ 145 થી વધુ લોકોના મોત થયા છે.
• યુદ્ધની ઘોષણા (Declaration of War): ટ્રમ્પ સરકારે ડ્રગ કાર્ટેલ્સ (Drug Cartels) ને “Narcoterrorists” તરીકે જાહેર કર્યા છે અને દાવો કર્યો છે કે અમેરિકા આ કાર્ટેલ્સ સાથે “Non-international armed conflict” (બિન-આંતરરાષ્ટ્રીય સશસ્ત્ર સંઘર્ષ) માં છે. આ વ્યાખ્યા મિલિટરીને પોલીસ કાર્યવાહી (Law Enforcement) ને બદલે સીધા લશ્કરી હુમલા કરવાની સત્તા આપે છે.
આ અગાઉ, જાન્યુઆરી 3, 2026 ના રોજ, અમેરિકન દળોએ વેનેઝુએલામાં એક મોટું ઓપરેશન હાથ ધર્યું હતું જેમાં વેનેઝુએલાના તત્કાલીન રાષ્ટ્રપતિ નિકોલસ માદુરો (Nicolas Maduro) ની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી અને તેમને ડ્રગ ટ્રાફિકિંગના આરોપોસર અમેરિકા લાવવામાં આવ્યા હતા.
વિવાદ અને કાયદાકીય પ્રશ્નો (Controversy and Legal Issues)
આ ઓપરેશનની કાયદેસરતા (Legality) અંગે વિશ્વભરમાં ગંભીર પ્રશ્નો ઉભા થયા છે. Human Rights Groups અને Legal Experts નું માનવું છે કે આ હુમલાઓ “Extrajudicial Killings” (કોર્ટની કાર્યવાહી વિનાની હત્યાઓ) સમાન છે.
1. પુરાવાનો અભાવ (Lack of Evidence): ક્રિટિક્સનું કહેવું છે કે મિલિટરી દ્વારા જે બોટને નિશાન બનાવવામાં આવે છે, તે ખરેખર ડ્રગ્સ લઈ જઈ રહી છે કે કેમ તેના કોઈ નક્કર પુરાવા જાહેર કરવામાં આવતા નથી. ઘણીવાર આ બોટમાં ગરીબ માછીમારો (Fishermen) હોવાની આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે.
2. આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદો (International Law): વોશિંગ્ટન ઓફિસ ઓન લેટિન અમેરિકા (WOLA) ના એનાલિસિસ મુજબ, અમેરિકા ડ્રગ કાર્ટેલ્સ સાથે યુદ્ધમાં નથી, તેથી “Laws of War” લાગુ પડતા નથી. આ સ્થિતિમાં, શંકાસ્પદ લોકોની ધરપકડ થવી જોઈએ, સીધી હત્યા નહીં. WOLA ના રિપોર્ટ મુજબ, “અમેરિકા કાયદાકીય પ્રક્રિયા (Due Process) વિના જ સમુદ્રમાં લોકોની હત્યા કરી રહ્યું છે”.
3. સર્વાઈવર્સની હત્યા (Killing of Survivors): સૌથી ચોંકાવનારો આક્ષેપ એ છે કે શરૂઆતના હુમલાઓમાં, બોટ પર મિસાઈલ હુમલા બાદ જો કોઈ વ્યક્તિ જીવિત બચી જાય, તો તેને પણ ફોલો-અપ સ્ટ્રાઈક (Follow-up Strike) દ્વારા મારી નાખવામાં આવતા હતા. આને “Double-tap strike” કહેવામાં આવે છે, જે યુદ્ધ અપરાધ (War Crime) ગણી શકાય. જોકે, પેન્ટાગોને આ દાવાઓને નકારી કાઢ્યા છે.
ભૂ-રાજકીય અસર અને આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિક્રિયા (Geopolitical Impact and International Reaction)
અમેરિકાની આ આક્રમક નીતિને કારણે લેટિન અમેરિકા અને યુરોપના દેશો સાથેના સંબંધોમાં તણાવ જોવા મળી રહ્યો છે.
• કોલંબિયા (Colombia): કોલંબિયાના રાષ્ટ્રપતિ ગુસ્તાવો પેટ્રો (Gustavo Petro) એ અગાઉ આ હુમલાઓનો સખત વિરોધ કર્યો હતો. તેમણે દાવો કર્યો હતો કે અમેરિકન હુમલામાં નિર્દોષ કોલંબિયન માછીમારો માર્યા ગયા છે. પેટ્રોએ આને “Murder” (હત્યા) ગણાવી હતી.
• ઈન્ટેલિજન્સ શેરીંગ (Intelligence Sharing): આ ઓપરેશનની કાયદેસરતા અંગેની શંકાઓને કારણે, ફ્રાન્સ (France), નેધરલેન્ડ (Netherlands), અને યુનાઈટેડ કિંગડમ (UK) જેવા અમેરિકાના પરંપરાગત સાથી દેશોએ ડ્રગ ઈન્ટરડિક્શન મિશનમાં સહકાર ઓછો કરી દીધો છે. તેઓને ડર છે કે જો તેઓ અમેરિકાને માહિતી આપશે અને અમેરિકા ગેરકાયદેસર રીતે લોકોને મારી નાખશે, તો તેઓ પણ આ ગુનામાં ભાગીદાર ગણાશે.
• વેનેઝુએલા (Venezuela): માદુરોની ધરપકડ બાદ વેનેઝુએલા અને અમેરિકા વચ્ચેના સંબંધો અત્યંત તંગ છે. અમેરિકા વેનેઝુએલાના જળસીમાની નજીક વોરશિપ્સ (Warships) તૈનાત કરી રહ્યું છે, જે ક્ષેત્રમાં અસ્થિરતા વધારી રહ્યું છે.
ડ્રગ્સ ટ્રેડ પર અસર: શું આ વ્યૂહરચના કામ કરી રહી છે? (Impact on Drug Trade: Is this strategy working?)
ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રનો દાવો છે કે આ “Kinetic Strikes” થી કાર્ટેલ્સ ડરી જશે અને ડ્રગ્સની હેરાફેરી બંધ થઈ જશે. ડિફેન્સ સેક્રેટરી પીટ હેગસેથ (Pete Hegseth) એ ટ્વીટ કર્યું હતું કે, “Turns out President’s Day — under President Trump — is not a good day to run drugs” (ટ્રમ્પના શાસનમાં પ્રેસિડન્ટ ડે ડ્રગ્સની હેરાફેરી માટે સારો દિવસ નથી).
જોકે, WOLA અને અન્ય સંસ્થાઓના ડેટા મુજબ, આ હુમલાઓની ડ્રગ્સના સપ્લાય પર કોઈ ખાસ અસર થઈ નથી.
• CBP Data: US Customs and Border Protection (CBP) ના ડેટા દર્શાવે છે કે સપ્ટેમ્બર 2025 થી જાન્યુઆરી 2026 સુધીમાં કોકેઈન સીઝર (Cocaine Seizures) ની સરેરાશ માત્રામાં ઘટાડો થવાને બદલે સામાન્ય વધારો થયો છે.
• નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે કાર્ટેલ્સ હવે નાના જહાજોને બદલે કાર્ગો કન્ટેનર્સ (Cargo Containers) અથવા જમીન માર્ગોનો ઉપયોગ વધારી શકે છે, જેનાથી આ સમસ્યાનો ઉકેલ આવવાને બદલે તે વધુ જટિલ બની શકે છે.
ટેકનિકલ પાસાઓ અને ભવિષ્ય (Technical Aspects and Future)
આ ઓપરેશનમાં અમેરિકા અત્યાધુનિક ડ્રોન (Drones), સર્વેલન્સ એરક્રાફ્ટ (Surveillance Aircraft) અને નેવી ડિસ્ટ્રોયર્સ (Navy Destroyers) નો ઉપયોગ કરી રહ્યું છે. પહેલા કોસ્ટ ગાર્ડ (Coast Guard) દ્વારા ડ્રગ્સ પકડવામાં આવતું અને આરોપીઓની ધરપકડ કરી કોર્ટમાં કેસ ચલાવવામાં આવતો હતો. પરંતુ હવે, ‘War on Drugs’ ને શાબ્દિક રીતે યુદ્ધમાં ફેરવી નાખવામાં આવ્યું છે.
ભવિષ્યમાં આ સંઘર્ષ વધુ ઉગ્ર બની શકે છે. કોંગ્રેસ (Congress) માં કેટલાક ડેમોક્રેટિક નેતાઓ આ હુમલાઓ પર રોક લગાવવા માટે ‘War Powers Act’ નો ઉપયોગ કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે, પરંતુ રિપબ્લિકન પાર્ટીના સમર્થનને કારણે તેઓ સફળ થયા નથી.
નિષ્કર્ષ (Conclusion)
અમેરિકા દ્વારા કરવામાં આવી રહેલા આ હુમલાઓ ડ્રગ્સ માફિયાઓ સામેની લડાઈમાં એક નવો અને ખતરનાક વળાંક છે. એક તરફ ટ્રમ્પ સરકાર દાવો કરે છે કે તેઓ અમેરિકન નાગરિકોને ડ્રગ્સથી બચાવી રહ્યા છે, જ્યારે બીજી તરફ માનવાધિકાર સંસ્થાઓ અને આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાય આને કાયદાનું ઉલ્લંઘન ગણાવી રહ્યા છે. 11 લોકોના તાજેતરના મોત અને કુલ 145 નો આંકડો દર્શાવે છે કે ‘ઓપરેશન સધર્ન સ્પીયર’ અટકવાનું નથી, ભલે ગમે તેટલો વિરોધ થાય.
આ ઘટનાક્રમ પર વિશ્વભરની નજર છે, કારણ કે આ માત્ર અમેરિકા પૂરતું સીમિત નથી, પરંતુ લેટિન અમેરિકા, યુરોપ અને એશિયા સુધી તેની ભૂ-રાજકીય અસરો (Geopolitical implications) વર્તાઈ શકે છે.
