વિશ્વમાં ઐતિહાસિક ધડાકો: World માંથી 23 વર્ષ બાદ US સૈન્યની સંપૂર્ણ વિદાય, ઇરાકે 1 ઓક્ટોબરને ‘સાર્વભૌમત્વ દિવસ’ જાહેર કર્યો

23 વર્ષના યુદ્ધનો અંત: World US troops exit Iraq નો ઐતિહાસિક નિર્ણય

વિશ્વના ભૂ-રાજકારણ અને મધ્ય પૂર્વના ઇતિહાસમાં આજે 30 સપ્ટેમ્બર 2026ના રોજ એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને ઐતિહાસિક પ્રકરણનો અંત આવ્યો છે. વર્ષ 2003માં સદ્દામ હુસેનના શાસનને ઉથલાવી પાડવા માટે શરુ કરાયેલા અમેરિકી સૈન્ય અભિયાનના 23 વર્ષ બાદ, આજે World US troops exit Iraq ની પ્રક્રિયા સત્તાવાર રીતે પૂર્ણ થઈ ગઈ છે. બગદાદ આંતરરાષ્ટ્રીય એરપોર્ટ પર આવેલું ‘કેમ્પ વિક્ટોરી’ અને ઈરબિલ તેમજ કુરદિસ્તાન ક્ષેત્રમાં સ્થિત તમામ અમેરિકી સૈન્ય મથકો આજે આખરી તબક્કામાં ઇરાકી સુરક્ષા દળોને સુપ્રત કરી દેવામાં આવ્યા છે. આ ઐતિહાસિક ક્ષણને બિરદાવતા ઇરાકના વડાપ્રધાન અલી અલ-ઝૈદીએ આગામી 1 ઓક્ટોબરના દિવસને સમગ્ર દેશમાં ‘સાર્વભૌમત્વ દિવસ’ (Sovereignty Day) તરીકે ઉજવવાની ભવ્ય જાહેરાત કરી છે.

અમેરિકા અને ઇરાકની સશસ્ત્ર સેનાઓ વચ્ચે વર્ષ 2024માં બાઇડેન પ્રશાસન દરમિયાન થયેલા દ્વિપક્ષીય કરાર મુજબ 30 સપ્ટેમ્બર 2026ની અંતિમ મુદત નક્કી કરવામાં આવી હતી. ટ્રમ્પ પ્રશાસને આ કરારને આખરી અમલ આપીને તમામ યુએસ જવાનો અને એન્ટી-આઈએસઆઈએસ (ISIS) ગઠબંધનના દળોને ઇરાકની ધરતી પરથી પાછા ખેંચી લીધા છે. મધ્ય પૂર્વના દેશો અને વૈશ્વિક સત્તાઓ માટે આ એક એવો વળાંક છે, જે સમગ્ર પશ્ચિમ એશિયાની સુરક્ષા પ્રણાલી અને રાજકીય સંતુલનને મૂળમાંથી બદલી નાખશે. સમગ્ર World માં આ નિર્ણયની ઘેરી અસરો જોવા મળી રહી છે.

23 વર્ષના લાંબા સૈન્ય અભિયાન બાદ World US troops exit Iraq નો ઐતિહાસિક તબક્કો

માર્ચ 2003માં જ્યારે તત્કાલીન અમેરિકી પ્રમુખ જ્યોર્જ ડબલ્યુ. બુશે ઇરાક પર આક્રમણ કરવાનો આદેશ આપ્યો હતો, ત્યારે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સનો દાવો હતો કે ઇરાક પાસે વિનાશક જૈવિક અને રાસાયણિક હથિયારો (WMDs) છે. જોકે, દાયકાઓ સુધી ચાલેલા યુદ્ધમાં આ હથિયારો ક્યારેય મળ્યા નહોતા, પરંતુ આ સંઘર્ષે સમગ્ર મધ્ય પૂર્વને હિંસા અને અસ્થિરતાની આગમાં હોમી દીધું હતું. આજે જ્યારે World US troops exit Iraq નો ધડાકો થયો છે, ત્યારે યુદ્ધના ભયાનક માનવ અને આર્થિક આંકડા ફરી એકવાર વિશ્વ સમક્ષ આવ્યા છે.

અમેરિકાના બ્રાઉન યુનિવર્સિટીના ‘કોસ્ટ ઓફ વોર’ પ્રોજેક્ટના અહેવાલ મુજબ, 2003થી 2026 દરમિયાન આ યુદ્ધમાં 2.10 લાખથી વધુ નિર્દોષ ઇરાકી નાગરિકોએ પોતાના જીવ ગુમાવ્યા છે, જ્યારે 4,599 અમેરિકી સૈનિકો માર્યા ગયા હતા. વર્ષ 2007માં જ્યારે ગૃહયુદ્ધ ચરમસીમા પર હતું, ત્યારે ઇરાકમાં 1,70,000 થી વધુ યુએસ સૈનિકો તેનાત હતા. હવે 2026માં આ સંખ્યા ઘટીને શૂન્ય થઈ ગઈ છે, અને બાકી રહેલા અંદાજે 1,500 જવાનોને પાડોશી દેશ જોર્ડન ખાતે ખસેડવામાં આવ્યા છે.

સૈન્ય વાપસીની સમયરેખા અને કુરદિસ્તાનનું હેન્ડઓવર

ઇરાકના ઉત્તરીય કુરદિસ્તાન પ્રદેશમાં સ્થિત એરબેઝ પરથી આજે સવારે છેલ્લું અમેરિકી સી-130 હર્ક્યુલસ ટ્રાન્સપોર્ટ વિમાન રવાના થતાં જ 23 વર્ષની સૈન્ય હાજરીનો સત્તાવાર અંત આવ્યો હતો. જ્યારે World US troops exit Iraq પ્રક્રિયા પૂર્ણ થઈ રહી છે, ત્યારે પેન્ટાગોને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આઈસીસ (ISIS) જેવા આતંકવાદી સંગઠનો સામેની લડાઈ પૂર્ણપણે બંધ નથી થઈ, પરંતુ હવે તેનું સંચાલન જોર્ડન અને પ્રાદેશિક ભાગીદારો દ્વારા બહારથી કરવામાં આવશે.

• 2011નો પ્રથમ પ્રયાસ: 2011માં પ્રમુખ બરાક ઓબામાએ યુએસ દળો પાછા ખેંચવાની જાહેરાત કરી હતી, પરંતુ 2014માં આઈએસઆઈએસ (ISIS) ના ઉદયને કારણે અમેરિકી સેનાને પુનઃ ઇરાકમાં પ્રવેશે મજબૂર થવું પડ્યું હતું.
• 2024નો ઐતિહાસિક કરાર: 2024માં બગદાદ અને વોશિંગ્ટન વચ્ચે 2026 સુધીમાં સંપૂર્ણ સૈન્ય ખાલી કરવાનો કરાર થયો હતો.
• 2026 નો આખરી અમલ: જુલાઈ 2026થી તબક્કાવાર રીતે બેઝ ખાલી કરવાની કામગીરી શરુ થઈ હતી, જે આજે 30 સપ્ટેમ્બરે પૂર્ણ થઈ ગઈ છે.

ઇરાકના વિદેશ મંત્રાલયના વરિષ્ઠ અધિકારીઓએ જણાવ્યું કે બગદાદ એરપોર્ટ અને ઉત્તરીય મથકો પર હવે ઇરાકી ધ્વજ લહેરાઈ રહ્યો છે. ઇરાકી સેનાએ આ તમામ મથકોની સિક્યોરિટી અને એર ડિફેન્સ કંટ્રોલ પોતાના હાથમાં લઈ લીધો છે.

ભૂ-રાજકારણ અને ઈરાનનો પ્રભાવ: વૈશ્વિક ચિંતાઓ

અમેરિકી સેનાની વિદાય બાદ સમગ્ર પશ્ચિમ એશિયામાં શક્તિનું સંતુલન કઈ તરફ ઝૂકશે, તે અંગે વૈશ્વિક ક્ષેત્રે ભારે ચર્ચા જાગી છે. સુરક્ષા વિશ્લેષકોના મતે, મધ્ય પૂર્વના ભૌગોલિક રાજકારણ પર World US troops exit Iraq ની ઘેરી અને લાંબાગાળાની અસર પડશે. ઇરાકમાં સક્રિય ઈરાન સમર્થિત શિયા સશસ્ત્ર જૂથો અને ‘ઇસ્લામિક રેસિસ્ટન્સ ઇન ઇરાક’ ના કમાન્ડર અબુ મુજતબા અલ-યાસિરીએ આ વાપસીને અમેરિકી સામ્રાજ્યવાદ સામે ઇરાકી જનતાની ‘ઐતિહાસિક જીત’ ગણાવી છે.

વિશ્લેષકો ચેતવણી આપી રહ્યા છે કે યુએસ સેનાની ગેરહાજરીમાં તેહરાન (ઈરાન) નો ઇરાકના રાજકીય અને સૈન્ય નિર્ણયો પર પ્રભાવ અભૂતપૂર્વ રીતે વધી શકે છે. વધુમાં, ઇરાકના કુરદિસ્તાન પ્રદેશ પર ઈરાન અને તેના જૂથો દ્વારા થતા ડ્રોન અને મિસાઈલ હુમલાઓ સામે રક્ષણ મેળવવા માટે કુરદિશ પ્રશાસન ચિંતામાં મુકાયું છે, કારણ કે અમેરિકી એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ્સ પણ હવે રવાના થઈ ગઈ છે. આ ઉપરાંત, આઈએસઆઈએસ (ISIS) ના સ્લીપર સેલ્સ ફરી સક્રિય થવાનો ભય પણ સેવાઈ રહ્યો છે.

ઇરાકી જનતા અને સાર્વભૌમત્વ દિવસની ઉજવણી

બગદાદના તહરીર સ્ક્વેર અને અન્ય મોટા શહેરોમાં હજારો લોકો રસ્તા પર ઉતરી આવ્યા છે અને 23 વર્ષ બાદ પ્રાપ્ત થયેલી પૂર્ણ સાર્વભૌમત્વની ઉજવણી કરી રહ્યા છે. ઇરાકી વડાપ્રધાન અલી અલ-ઝૈદીએ દેશને સંબોધન કરતા જણાવ્યું હતું કે, “30 સપ્ટેમ્બર એ ઇરાકના કાળા પ્રકરણનો અંત છે. 1 ઓક્ટોબરથી ઇરાક પોતાની ધરતી પર સંપૂર્ણ માલિકી ધરાવતો, સ્વતંત્ર અને સાર્વભૌમ દેશ બન્યો છે. હવે અમારે અમારી સુરક્ષા માટે કોઈ વિદેશી તાકાત પર નિર્ભર રહેવું પડશે નહીં.”

સુરક્ષા વિશ્લેષકો માને છે કે World US troops exit Iraq બાદ ઇરાક સામે નવો સુરક્ષા પડકાર ઉભો થશે, કારણ કે દેશમાં હજુ પણ અનેક સશસ્ત્ર મિલિશિયા જૂથો સક્રિય છે, જેમને હવે નિઃશસ્ત્ર કરવા ઇરાક સરકાર માટે મોટો પડકાર બનશે. અમેરિકાએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેઓ ઇરાક સાથે કૂટનીતિક અને આર્થિક સંબંધો ચાલુ રાખશે, પરંતુ જમીની સ્તરે હવે કોઈ યુએસ સૈનિક તૈનાત રહેશે નહીં.

વૈશ્વિક સુરક્ષા પર અસરો અને ભવિષ્યની સ્થિતિ

વોશિંગ્ટનમાં વ્હાઇટ હાઉસ અને પેન્ટાગોન દ્વારા આ વાપસી અંગે શાંત વલણ અપનાવવામાં આવ્યું છે. પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે અગાઉ જ ‘અંતવિહીન યુદ્ધો’ (Endless Wars) સમાપ્ત કરવાની નીતિ અપનાવી હતી. સમગ્ર વિશ્વની નજર આ વિકાસ પર ટકેલી છે કારણ કે World US troops exit Iraq થી સમગ્ર પશ્ચિમ એશિયાની સંતુલન રેખા બદલાઈ રહી છે. યુરોપિયન યુનિયન અને સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN) એ આશા વ્યક્ત કરી છે કે ઇરાક સરકાર પોતાના દેશમાં શાંતિ, સ્થિરતા અને માનવાધિકારોની સુરક્ષા જાળવી રાખશે.

23 વર્ષના લાંબા અને લોહિયાળ યુદ્ધ બાદ આખરે ઇરાકની ધરતી પરથી વિદેશી સૈન્ય બુટોનો અવાજ શાંત થયો છે. હવે સમય બતાવશે કે ઇરાક પોતાની સુરક્ષા જાતે સંભાળીને આર્થિક સમૃદ્ધિ તરફ આગળ વધશે કે પછી ઈરાન અને અન્ય પ્રાદેશિક તાકાતોના રાજકીય ખેંચતાણમાં પુનઃ હોમાઈ જશે.

સંબંધિત સમાચાર

• વિશ્વભરમાં પ્રવાસન પર સંકટ: ઈટલીમાં માઉન્ટ એતના જ્વાળામુખી ભયાનક રીતે ફાટ્યો, કેટેનિયા એરપોર્ટ ઠપ્પ અને World Mount Etna volcano eruption થી હજારો ફ્લાઈટ્સ રદ
• વિશ્વમાં રાજદ્વારી મહાસંગ્રામ: ન્યૂ યોર્કમાં 81st UN General Assembly નો પ્રારંભ, World UNGA summit 2026 માં યુદ્ધ, AI અને આબોહવા પર મોટું મંથન

નોંધ: આ સમાચાર AI દ્વારા જનરેટ કરવામાં આવ્યા છે.