સાન ફ્રાન્સિસ્કો (San Francisco): Artificial Intelligence ની દુનિયામાં ફરી એકવાર મોટો ધડાકો થયો છે. OpenAI એ 27 જાન્યુઆરી, 2026 ના રોજ સત્તાવાર રીતે ChatGPT Prism લોન્ચ કર્યું છે, જે વૈજ્ઞાનિકો અને સંશોધકો (Researchers) માટે ખાસ તૈયાર કરવામાં આવેલું એક AI-Native Workspace છે. આ પ્લેટફોર્મ કંપનીના સૌથી પાવરફુલ મોડેલ, GPT-5.2 દ્વારા સંચાલિત છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જે રીતે 2025 માં AI એ સોફ્ટવેર એન્જિનિયરિંગમાં ક્રાંતિ લાવી હતી, તે જ રીતે 2026 માં Prism વિજ્ઞાન (Science) ના ક્ષેત્રમાં પરિવર્તન લાવશે.
- ChatGPT Prism શું છે? (What is ChatGPT Prism?)
- GPT-5.2: એક નવું પાવરહાઉસ (The Power of GPT-5.2)
- ChatGPT Prism ના Top Features (મુખ્ય વિશેષતાઓ)
- Pricing અને Access: કોણ વાપરી શકે? (Pricing & Availability)
- Technical Deep Dive: આ કેવી રીતે કામ કરે છે? (How it Works)
- Market Competition: Google Gemini 3 vs. GPT-5.2
- Privacy અને Concerns (ગોપનીયતા અને ચિંતાઓ)
- Prism નો ઉપયોગ કેવી રીતે કરવો? (Step-by-Step Guide)
આ આર્ટિકલમાં આપણે ChatGPT Prism, GPT-5.2 ના ફીચર્સ, તેની કિંમત અને તેના ટેકનિકલ પાસાઓ વિશે વિગતવાર વાત કરીશું.
ChatGPT Prism શું છે? (What is ChatGPT Prism?)
ChatGPT Prism એ માત્ર એક Chatbot નથી, પરંતુ એક ડેડિકેટેડ Cloud-based Workspace છે. OpenAI એ તાજેતરમાં જ Crixet નામનું એક LaTeX પ્લેટફોર્મ ખરીદ્યું હતું, જેના પર આ Prism બનાવવામાં આવ્યું છે. અત્યાર સુધી સંશોધકોએ Microsoft Word, LaTeX editors અને ChatGPT વચ્ચે વારંવાર સ્વીચ કરવું પડતું હતું, જે તેમના કામમાં વિક્ષેપ પાડતું હતું. Prism આ સમસ્યાનો ઉકેલ લાવે છે.
સરળ ભાષામાં કહીએ તો, Prism એ “Google Docs for Scientists” જેવું છે, પરંતુ તેમાં એક સુપર-ઇન્ટેલિજન્ટ AI મગજ (GPT-5.2) સીધું જ પેજમાં વણાયેલું છે. હવે AI અલગ વિન્ડોમાં રહેવાને બદલે તમારા રિસર્ચ ડોક્યુમેન્ટની અંદર જ “Live” રહે છે અને તમારા પૂરા પેપરના સંદર્ભ (Context) ને સમજે છે.
GPT-5.2: એક નવું પાવરહાઉસ (The Power of GPT-5.2)
Prism ની પાછળની તાકાત GPT-5.2 છે, જે OpenAI નું અત્યાર સુધીનું સૌથી એડવાન્સ્ડ મોડેલ છે. આ મોડેલ ખાસ કરીને Professional Knowledge Work અને જટિલ તર્ક (Reasoning) માટે બનાવવામાં આવ્યું છે.
GPT-5.2 ના મુખ્ય વેરિઅન્ટ્સ:
1. GPT-5.2 Instant: રોજિંદા ઝડપી કાર્યો માટે.
2. GPT-5.2 Thinking: જટિલ કાર્યો માટે જે વિચારવા માટે સમય લે છે.
3. GPT-5.2 Pro: સૌથી મુશ્કેલ પ્રશ્નો અને એડવાન્સ્ડ રિસર્ચ માટે.
આ નવા મોડેલની સૌથી મોટી ખાસિયત તેની Reasoning Capability છે. Automatio AI ના ડેટા મુજબ, GPT-5.2 એ GPQA (Graduate-Level Science Q&A) બેન્ચમાર્કમાં 93% સ્કોર કર્યો છે, જ્યારે PhD નિષ્ણાતો પણ સામાન્ય રીતે 65-74% સ્કોર કરે છે. આ ઉપરાંત, ગણિતના જટિલ પ્રશ્નો ઉકેલવામાં તેણે AIME 2025 માં 100% સ્કોર હાંસલ કર્યો છે.
ChatGPT Prism ના Top Features (મુખ્ય વિશેષતાઓ)
Prism વૈજ્ઞાનિકો માટે ઘણા ક્રાંતિકારી ફીચર્સ લઈને આવ્યું છે:
1. Whiteboard-to-LaTeX Conversion: આ કદાચ સૌથી ઉપયોગી ફીચર છે. જો તમે કોઈ વ્હાઇટબોર્ડ પર જટિલ સમીકરણો (Equations) કે ડાયાગ્રામ દોર્યા હોય, તો તમે તેનો ફોટો લઈ શકો છો. Prism તે ફોટોને તરત જ પ્રોફેશનલ LaTeX Code અથવા ડિજિટલ ફોર્મેટમાં કન્વર્ટ કરી દેશે. હવે મેન્યુઅલી કોડ ટાઈપ કરવાની જરૂર નથી.
2. Deep Context Awareness: સામાન્ય ChatGPT માં, AI માત્ર તે જ જાણે છે જે તમે ચેટમાં લખ્યું છે. પરંતુ Prism માં, GPT-5.2 તમારા આખા Research Paper ને સમજે છે. ઉદાહરણ તરીકે, તમે પૂછી શકો છો: “શું મારું નિષ્કર્ષ Figure 3 ના ડેટા સાથે સુસંગત છે?” AI તમારા પેપરના Figure 3 અને લખાણને તપાસીને જવાબ આપશે.
3. AI-Native LaTeX Editing: વૈજ્ઞાનિકો માટે LaTeX એ સ્ટાન્ડર્ડ છે, પરંતુ તે શીખવું અઘરું છે. Prism એક LaTeX-native environment પૂરું પાડે છે જ્યાં AI તમને Real-time માં કોડના સૂચનો આપે છે, Citations મેનેજ કરે છે અને Mathematical errors સુધારે છે.
4. Agentic Document Synthesis: GPT-5.2 લાંબા ડોક્યુમેન્ટ્સ, રિપોર્ટ્સ અને રિસર્ચ પેપર્સમાંથી માહિતી એકઠી કરવામાં સક્ષમ છે. તે 400K Context Window ધરાવે છે, જેનો અર્થ છે કે તે હજારો પેજની માહિતી એકસાથે યાદ રાખી શકે છે અને પ્રોસેસ કરી શકે છે.
5. Real-Time Collaboration: Prism માં તમે તમારા સહ-લેખકો (Co-authors), વિદ્યાર્થીઓ કે એડવાઈઝર્સ સાથે મળીને કામ કરી શકો છો. તેમાં Collaborative Scientific Hub છે જે વર્ઝન કંટ્રોલ અને કન્ફ્લિક્ટ રિઝોલ્યુશન (Conflict Resolution) જેવી સુવિધાઓ આપે છે.
6. Research Integration (arXiv): Prism માં એક “Research Window” છે જે તમને arXiv જેવા એકેડેમિક ડેટાબેઝમાંથી ડાયરેક્ટ પેપર્સ શોધવા અને તમારા કામમાં સાઈટ (Cite) કરવાની સુવિધા આપે છે.
Pricing અને Access: કોણ વાપરી શકે? (Pricing & Availability)
OpenAI એ Prism ને લોકશાહીકરણ (Democratize) કરવાનો પ્રયાસ કર્યો છે.
• Free Tier: OpenAI એ જાહેરાત કરી છે કે ChatGPT Prism વ્યક્તિગત સંશોધકો અને વિદ્યાર્થીઓ માટે Free છે. તમારી પાસે માત્ર એક પર્સનલ ChatGPT એકાઉન્ટ હોવું જોઈએ.
• Paid Subscriptions (Plus & Pro): જે યુઝર્સ પાસે ChatGPT Plus અથવા Pro સબ્સ્ક્રિપ્શન છે, તેમને GPT-5.2 Thinking અને Pro મોડેલ્સનું વધુ એક્સેસ મળશે, જે ઉચ્ચ તર્કશક્તિ ધરાવે છે.
• API Pricing: ડેવલપર્સ માટે, GPT-5.2 ની કિંમત થોડી મોંઘી છે. Input Price $1.75 per 1M tokens અને Output Price $14.00 per 1M tokens છે. જોકે, OpenAI દાવો કરે છે કે તેની કાર્યક્ષમતાને કારણે લાંબા ગાળે ખર્ચ ઓછો થશે.
Technical Deep Dive: આ કેવી રીતે કામ કરે છે? (How it Works)
Prism અને GPT-5.2 ની કામગીરી સમજવા માટે આપણે તેના ટેકનિકલ પાસાઓ જોવા પડશે.
The Agent Loop: OpenAI ના એન્જિનિયર Michael Bolin ના જણાવ્યા મુજબ, આ AI “Agent Loop” પર કામ કરે છે. જ્યારે યુઝર કોઈ કમાન્ડ આપે છે, ત્યારે AI નક્કી કરે છે કે તેને જવાબ સીધો આપવો છે કે કોઈ “Tool” (જેમ કે Python code રન કરવો કે ફાઈલ વાંચવી) વાપરવું છે. GPT-5.2 હવે મલ્ટી-સ્ટેપ રીઝનિંગ કરી શકે છે, જેને “Chain of Thought” કહેવાય છે. આના કારણે તે જટિલ વૈજ્ઞાનિક સમસ્યાઓમાં “Hallucinations” (ખોટી માહિતી) 30% સુધી ઘટાડી શક્યું છે.
Thinking Mode: આ નવો મોડ AI ને જવાબ આપતા પહેલા “વિચારવા” (Pause and Plan) નો સમય આપે છે. ખાસ કરીને ગણિત અને કોડિંગમાં આ ખૂબ જ ઉપયોગી છે. બેન્ચમાર્ક્સ દર્શાવે છે કે ARC-AGI (એબ્સ્ટ્રેક્ટ રીઝનિંગ) માં GPT-5.2 Thinking એ 52.9% સ્કોર કર્યો છે, જે અગાઉના મોડેલ્સ કરતા ઘણો વધારે છે.
Market Competition: Google Gemini 3 vs. GPT-5.2
AI માર્કેટમાં ગળાકાપ હરીફાઈ ચાલી રહી છે. Google એ તાજેતરમાં જ Gemini 3 Pro લોન્ચ કર્યું હતું. રિપોર્ટ્સ મુજબ, GPT-5.2 એ Gemini 3 Pro ને ઘણા બેન્ચમાર્ક્સમાં પાછળ છોડી દીધું છે.
| Feature | GPT-5.2 Thinking | Gemini 3 Pro |
|---|---|---|
| SWE-bench Verified (Coding) | 80.0% | 76.2% |
| ARC-AGI-2 (Abstract Reasoning) | 52.9% | 31.1% |
| AIME 2025 (Math) | 100% | 95.0% |
| Cost (Input/Output per 1M) | $1.75 / $14 | $2.00 / $12 |
જોકે, Gemini 3 Pro નું Context Window (1 Million tokens) હજુ પણ GPT-5.2 (400K tokens) કરતા મોટું છે, જે Google ને લાંબા પુસ્તકો કે મોટા વિડીયો પ્રોસેસ કરવામાં ફાયદો અપાવે છે.
Privacy અને Concerns (ગોપનીયતા અને ચિંતાઓ)
નવી ટેકનોલોજી સાથે નવા જોખમો પણ આવે છે. ZDNET અને Decrypt ના અહેવાલો મુજબ, ઘણા નિષ્ણાતો પ્રાઇવસીને લઈને ચિંતિત છે.
1. Intellectual Property (IP): યુનિવર્સિટી ઓફ આલ્બર્ટાના પ્રોફેસર Jonathan Schaeffer ચેતવણી આપે છે કે જો તમે તમારું મૌલિક સંશોધન (Original Research) Prism માં નાખો છો, તો તમે તમારું IP એક મલ્ટીનેશનલ કંપનીને સોંપી રહ્યા છો. શું OpenAI આ ડેટાનો ઉપયોગ ભવિષ્યના મોડેલ્સને ટ્રેન કરવા માટે કરશે? આ એક મોટો પ્રશ્ન છે.
2. Outcome-Based Pricing: OpenAI ના CFO Sarah Friar એ સંકેત આપ્યો છે કે ભવિષ્યમાં “Outcome-based pricing” આવી શકે છે. એટલે કે, જો AI ની મદદથી કોઈ દવા (Drug Discovery) શોધાય છે, તો તેમાંથી થતા નફામાં OpenAI હિસ્સો માંગી શકે છે.
3. Hallucinations: ભલે GPT-5.2 માં ભૂલો ઓછી થઈ હોય, પણ તે હજુ શૂન્ય નથી થઈ. વૈજ્ઞાનિક પેપર્સમાં એક નાની ભૂલ પણ મોટી સમસ્યા સર્જી શકે છે. તેથી નિષ્ણાતો સલાહ આપે છે કે AI ને “Graduate Student” તરીકે ગણવું, પ્રોફેસર તરીકે નહીં.
Prism નો ઉપયોગ કેવી રીતે કરવો? (Step-by-Step Guide)
જો તમે રિસર્ચર હોવ તો, આ સ્ટેપ્સ ફોલો કરીને Prism નો ઉપયોગ શરૂ કરી શકો છો:
1. Log in: તમારા બ્રાઉઝરમાં prism.openai.com પર જાઓ અને તમારા ChatGPT એકાઉન્ટથી લોગ-ઈન કરો.
2. Initialize Project: “New Project” પર ક્લિક કરો. તમે નવું પેપર શરૂ કરી શકો છો અથવા તમારી જૂની .tex ફાઈલો અપલોડ કરી શકો છો.
3. Invite Collaborators: તમારા સહકર્મીઓને ઇમેઇલ દ્વારા પ્રોજેક્ટમાં જોડાવા આમંત્રણ આપો.
4. Use the Sidebar: જમણી બાજુના સાઇડબારમાં GPT-5.2 ઉપલબ્ધ હશે. તમે તેને તમારા લખાણને સુધારવા અથવા ડેટા ચેક કરવા કહી શકો છો.
5. Convert Media: જો તમારી પાસે હાથથી લખેલી નોટ્સ હોય, તો “Whiteboard to Digital Paper” ફીચર વાપરીને તેને કોડમાં ફેરવો.
6. Export: કામ પૂરું થયા પછી, તમે પબ્લિકેશન માટે તૈયાર PDF અથવા LaTeX સોર્સ ફાઈલ ડાઉનલોડ કરી શકો છો.
ભવિષ્યની ઝલક (Future Outlook)
OpenAI ના Science Head, Kevin Weil માને છે કે 2026 એ વિજ્ઞાન માટે એવું જ વર્ષ હશે જેવું 2025 સોફ્ટવેર એન્જિનિયરિંગ માટે હતું. ઘણા OpenAI રિસર્ચર્સ હવે મેન્યુઅલી કોડ લખવાનું બંધ કરી ચૂક્યા છે અને 100% કામ AI પાસે કરાવે છે. Prism સાથે, કંપની આ જ પેટર્ન સાયન્સમાં લાવવા માંગે છે.
જોકે, AI હજુ સંપૂર્ણ રીતે “Autonomous Scientist” બનવાથી દૂર છે. હાલમાં, તે એક શક્તિશાળી સાથીદાર (Assistant) છે જે સંશોધકોનો સમય બચાવે છે અને તેમને “Grunt Work” (જેમ કે ફોર્મેટિંગ અને કોડિંગ) માંથી મુક્તિ આપે છે, જેથી તેઓ મુખ્ય વિજ્ઞાન પર ધ્યાન આપી શકે.
નિષ્કર્ષ (Conclusion)
ChatGPT Prism અને GPT-5.2 એ નિશ્ચિતપણે એક મોટું પગલું છે. તે રિસર્ચના કામને ઝડપી, સચોટ અને સહયોગી બનાવે છે. જોકે, ગોપનીયતા અને ડેટા સિક્યુરિટીના પ્રશ્નો હજુ પણ ઉકેલવા જરૂરી છે. ગુજરાતી સંશોધકો અને વિદ્યાર્થીઓ માટે પણ આ એક સુવર્ણ તક છે, કારણ કે આ ટૂલ મફતમાં ઉપલબ્ધ છે અને ભાષાના અવરોધોને દૂર કરીને જાગતિક સ્તરે રિસર્ચ કરવામાં મદદરૂપ થઈ શકે છે.
