ભાવનગરમાં શરદ પૂનમે દૂધ-પૌંઆ નહીં પરંતુ ઊંધિયું ખાવાની 100 વર્ષ જૂની અનોખી પરંપરા: Bhavnagar Sharad Purnima Undhiyu Tradition માં ભાવવધારો છતાં લોકોની લાંબી લાઈનો

સમગ્ર ગુજરાતમાં જ્યારે શરદ પૂર્ણિમાના પવિત્ર તહેવાર પર ચાંદની રાતમાં દૂધ અને પૌંઆ ખાવાની પરંપરા સદીઓથી ચાલી આવે છે, ત્યારે ભાવનગર શહેરમાં એક અત્યંત રસપ્રદ અને અનોખી લોકસંસ્કૃતિ જોવા મળે છે. Bhavnagar Sharad Purnima Undhiyu tradition તરીકે ઓળખાતી આ પ્રથા મુજબ ભાવનગરના લોકો શરદ પૂનમની રાત્રે દૂધ-પૌંઆને બદલે ગરમાગરમ અને મસાલેદાર ઊંધિયું ખાઈને તહેવારની ભવ્ય ઉજવણી કરે છે. આ વર્ષે 2026માં પણ શરદ પૂનમના પર્વ પર ભાવનગરના બજારોમાં સવારથી જ પ્રખ્યાત મીઠાઈ અને ફરસાણના ગલ્લાઓ પર ઊંધિયું ખરીદવા માટે વાહનચાલકો અને સ્થાનિક રહીશોની લાંબી લાઈનો જોવા મળી હતી.

Bhavnagar Sharad Purnima Undhiyu tradition નો અનોખો ઇતિહાસ અને 100 વર્ષ જૂનો વારસો

ભાવનગરમાં શરદ પૂનમે ઊંધિયું ખાવાની આ અનોખી પરંપરા કંઈ રાતોરાત શરૂ થઈ નથી. ઇતિહાસકારો અને સ્થાનિક વડીલોના જણાવ્યા અનુસાર, આ રસપ્રદ રિવાજ આશરે 100 વર્ષ પહેલાં ભાવનગરના જાણીતા ‘દવે દાદા મીઠાઈવાળા’ દ્વારા શરૂ કરવામાં આવ્યો હતો. તે સમયે દવે દાદાએ શરદ પૂનમના દિવસે ખાસ મસાલા અને તાજા લીલા શાકભાજી ઉમેરીને વિશેષ ઊંધિયું તૈયાર કરી લોકોને પીરસવાનું શરૂ કર્યું હતું. ભાવનગરના રાજવી યુગથી શરૂ થયેલી આ વાનગીની સફર આજે 4થી પેઢી દ્વારા અત્યંત ઉત્સાહપૂર્વક આગળ ધપાવવામાં આવી રહી છે. આજે Bhavnagar Sharad Purnima Undhiyu tradition માત્ર એક ખાનપાનની આદત નથી રહી, પરંતુ સમગ્ર ગોહિલવાડ પંથકની એક ઓળખ બની ગઈ છે.

સામાન્ય રીતે શરદ ઋતુમાં વાતાવરણમાં ઠંડકનો ગુલાબી અહેસાસ શરૂ થાય છે. આ સમયે શિયાળાની આગમન પૂર્વે જ બજારમાં તાજી પાપડી, તુવેર, લીલવા, સરગવો, રાતા શક્કરિયાં અને બટાકા જેવી શાકભાજી આવવાની શરૂઆત થઈ જાય છે. ભાવનગરના લોકોનું માનવું છે કે શરદ પૂનમની શીતળ રાત્રે ચાંદનીના પ્રકાશ હેઠળ પરિવાર સાથે બેસીને ચટાકેદાર ઊંધિયું અને પૂરી કે જલેબી આરોગવાનો આનંદ જ કંઈક અલગ હોય છે.

શરદ પૂર્ણિમા 2026: મોંઘવારી છતાં ભાવનગરીઓનો ઉત્સાહ બેફામ

આ વર્ષે 2026માં શરદ પૂનમ ટાણે લીલા શાકભાજી, કપાસિયા અને શીંગતેલ, મસાલા તેમજ ગેસ સિલિન્ડરના ભાવમાં નોંધપાત્ર વધારો જોવા મળ્યો છે. તેમ છતાં ભાવનગરના નાગરિકોના ઉત્સાહમાં સહેજ પણ ઓટ આવી નથી. Bhavnagar Sharad Purnima Undhiyu tradition ને જાળવી રાખવા માટે લોકોએ કલાકો સુધી લાઈનમાં ઊભા રહીને પણ પોતાનું મનપસંદ ઊંધિયું ખરીદ્યું હતું.

બજારના વર્તમાન ભાવ પર નજર કરીએ તો, આ વર્ષે બટાકા ₹100 ના ત્રણ કિલો, જ્યારે ટામેટાં અને સરગવો ₹60 પ્રતિ કિલોના ભાવે વેચાઈ રહ્યા છે. આ ઉપરાંત સુરતી પાપડી અને તુવેરના દાણાના ભાવ પણ ઊંચા રહ્યા છે. ઉત્પાદન ખર્ચ અને મજૂરી વધવાને કારણે તૈયાર ઊંધિયાના ભાવમાં પ્રતિ કિલો ₹40 થી ₹60 નો વધારો થયો હોવા છતાં, ભાવનગર શહેરના વાઘાવાડી રોડ, ક્રેસન્ટ સર્કલ, ઘોઘા સર્કલ, ચિત્રા અને ખાર ગેટ સહિતના વિસ્તારોમાં આવેલી પ્રખ્યાત દુકાનો પર સવારના 5 વાગ્યાથી જ લોકોની ભારે ભીડ જામી હતી.

પરંપરાગત દૂધ-પૌંઆ વિરુદ્ધ ભાવનગરનું મોઢામાં પાણી લાવતું ઊંધિયું

ગુજરાતના અન્ય શહેરો જેમ કે અમદાવાદ, રાજકોટ, વડોદરા કે જામનગરમાં શરદ પૂર્ણિમાના દિવસે ઘરોમાં દૂધ ઉકાળીને તેમાં પૌંઆ અને સાકર ઉમેરીને રાત્રે અગાસી પર ચંદ્રના કિરણો હેઠળ રાખવામાં આવે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે આ રાત્રે અમૃત વર્ષા થાય છે. પરંતુ ભાવનગરમાં આ ધાર્મિક માન્યતાની સાથે સાથે ખાણીપીણીની એક અલગ જ રંગત જામતી હોય છે.

જ્યારે કોઈ બહારનો પ્રવાસી શરદ પૂનમે ભાવનગરની મુલાકાતે આવે છે, ત્યારે તે બજારોમાં દૂધ-પૌંઆને બદલે ઊંધિયાના મોટા મોટા તપેલાઓ અને કઢાઈઓ જોઈને આશ્ચર્યચકિત થઈ જાય છે. આ Bhavnagar Sharad Purnima Undhiyu tradition હવે માત્ર ભાવનગર પૂરતી સીમિત ન રહેતા, સુરત અને મુંબઈમાં વસતા ભાવનગરી ગુજ્જુઓ દ્વારા ત્યાં પણ લોકપ્રિય બનાવવામાં આવી છે.

શહેરના અગ્રણી વેપારીઓ અને ગ્રાહકોનો પ્રતિભાવ

ભાવનગરના પ્રખ્યાત ફરસાણ બનાવતા વેપારી જણાવે છે કે, “અમે આખો મહિનો દિવાળીના નાસ્તા બનાવીએ છીએ, પરંતુ શરદ પૂનમનો આ એક દિવસ અમારે માટે અત્યંત ખાસ હોય છે. દવે દાદાના સમયથી ચાલી આવતી આ શરદ પૂનમની ઊંધિયાની માગ પૂરી કરવા માટે અમારે કારીગરોની આખી ટીમ રાત-દિવસ કામ પર રાખવી પડે છે. આ વર્ષે શાકભાજી અને તેલ મોંઘા હોવા છતાં ગ્રાહકોના ઓર્ડરમાં કોઈ ઘટાડો થયો નથી.”

સ્થાનિક રહીશ અને આ પરંપરાના ઉત્સાહી ગ્રાહકે જણાવ્યું કે, “અમારા દાદાના સમયથી અમે શરદ પૂનમે ઊંધિયું ખાઈએ છીએ. આ જ તો ભાવનગરની ખરી ઓળખ છે! ચાંદની રાતે પરિવારના બધા સભ્યો અગાસી પર ભેગા થઈને ઊંધિયું અને જલેબી ખાઈએ ત્યારે તહેવારની ખરી મજા આવે છે.”

Bhavnagar Sharad Purnima Undhiyu tradition નો સામાજિક અને આર્થિક પ્રભાવ

શરદ પૂર્ણિમાના આ એક જ દિવસ દરમિયાન ભાવનગરમાં હજારો કિલો ઊંધિયાનું વેચાણ થાય છે, જેનાથી કરોડો રૂપિયાનું ટર્નઓવર થાય છે. આનાથી સ્થાનિક ખેડૂતો, શાકભાજીના વેપારીઓ, મસાલાના વેપારીઓ અને નાસ્તાના નાના-મોટા ગલ્લાવાળાઓને તહેવાર ટાણે ખૂબ મોટી આર્થિક રાહત મળે છે. ખાસ કરીને આસપાસના સીહોર, વર્તેજ, તળાજા અને ઘોઘા વિસ્તારના ખેડૂતો દ્વારા ઉગાડવામાં આવતા તાજા શાકભાજીનો મોટો જથ્થો આ દિવસે ભાવનગરના માર્કેટ યાર્ડમાં સીધો વેચાઈ જાય છે.

વિશ્વભરમાં વસતા ગુજરાતીઓ માટે Bhavnagar ની આ વિશેષ વાનગી અને સંસ્કૃતિ એક મિશાલ સમાન છે. શરદ પૂનમની ઉજવણીમાં ખાનપાનનો આવો અનોખો સંગમ અન્ય કોઈ પણ શહેરમાં ભાગ્યે જ જોવા મળે છે.

આ રીતે, વર્ષ 2026ની શરદ પૂર્ણિમાએ પણ ભાવનગરવાસીઓએ પૌરાણિક માન્યતાઓ સાથે પોતાની 100 વર્ષ જૂની Bhavnagar Sharad Purnima Undhiyu tradition ને સંપૂર્ણ ઉત્સાહ, ઉમંગ અને ચટાકેદાર સ્વાદ સાથે ઉજવીને એક નવો દાખલો બેસાડ્યો છે.

સંબંધિત સમાચાર

• અમદાવાદમાં સાહિત્યનો મહાકુંભ: Ahmedabad Book Fair 2026 માં મુલાકાતીઓની સુરક્ષા માટે AMCનો માસ્ટરસ્ટ્રોક, ₹227 કરોડનું જંગી વીમા કવચ જાહેર
• USPS Diwali stamp World: અમેરિકામાં 2 કરોડ દિવાળી ટપાલ ટિકિટ બહાર પડાઈ, ભારતીય કલાકારની રંગોળી છવાઈ

નોંધ: આ સમાચાર AI દ્વારા જનરેટ કરવામાં આવ્યા છે.