દશેરા પર અમદાવાદમાં ખાદ્ય ખોરાક વિભાગની મોટી લાલ આંખ: Vastrapur માં ઝેરી તેલ વાપરતો ગાંઠિયા રથ સીલ, Fafda-Jalebi ના સેમ્પલ લેબમાં મોકલાયા

અમદાવાદમાં દશેરા પર્વે ખાદ્ય સુરક્ષા વિભાગની આકરી કાર્યવાહી અને ચકાસણી ઝુંબેશ

વિજયાદશમી એટલે કે દશેરાના પાવન ઉત્સવ દરમિયાન અમદાવાદ શહેરમાં પરંપરાગત રીતે ફાફડા અને જલેબી આરોગવાનો અનોખો ઉત્સાહ જોવા મળે છે. વહેલી સવારથી જ શહેરના ઉત્તર, દક્ષિણ, પૂર્વ અને પશ્ચિમ તમામ ઝોનના નામી-અનામી ફરસાણના શોરૂમ અને અસ્થાયી સ્ટોલ્સ પર નાગરિકોની લાંબી કતારો જોવા મળી રહી છે. જોકે, આ તહેવારી માહોલમાં નાગરિકોના આરોગ્ય સાથે કોઈ ચેડાં ન થાય તે માટે અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન (AMC) ના હેલ્થ એન્ડ ફૂડ ડિપાર્ટમેન્ટ દ્વારા વ્યાપક તપાસ હાથ ધરવામાં આવી છે. આ અંગે અમદાવાદમાં તાજેતરમાં હાથ ધરાયેલ Ahmedabad AMC food safety raid અંતર્ગત પશ્ચિમ વિસ્તારના પોશ ગણાતા વસ્ત્રાપુર ખાતે એક પ્રખ્યાત ફરસાણ કડાઈ એકમ પર મોટી કાર્યવાહી કરીને તેને ત્વરિત અસરથી સીલ કરી દેવામાં આવ્યું છે. આ કાર્યવાહીથી સમગ્ર અમદાવાદ શહેરના વેપારી આલમમાં ભારે ખળભળાટ મચી ગયો છે.

મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનની ફૂડ સેફ્ટી વિંગ દ્વારા વિજયાદશમીના તહેવાર પૂર્વે અને દશેરાના દિવસે જ વહેલી સવારથી શહેરના જુદા જુદા વિસ્તારોમાં ફ્લાઇંગ સ્ક્વોડ તૈનાત કરવામાં આવી હતી. ખાસ કરીને તહેવારોમાં વધુ પડતી માંગને પહોંચી વળવા માટે કેટલાક વેપારીઓ દ્વારા વારંવાર ગરમ કરાયેલા અને બળી ગયેલા અસ્વાસ્થ્યપ્રદ તેલનો ઉપયોગ કરવાની ફરિયાદો મળતી હોય છે. આ જ બાબતને ગંભીરતાથી લઈને એએમસીના ખાદ્ય નિરીક્ષકોએ ડીજિટલ TPC (Total Polar Compounds) મીટર સાથે ગ્રાઉન્ડ ઝીરો પર ઉતરીને કડક ચકાસણી શરૂ કરી છે. આ ઝુંબેશથી તહેવારોની ખરીદી કરતા સામાન્ય નાગરિકોમાં સુરક્ષાની લાગણી જન્મી છે, પરંતુ અશુદ્ધિ આચરતા વેપારીઓમાં ભારે ફફડાટ વ્યાપી ગયો છે.

અમદાવાદ એએમસી ફૂડ સેફ્ટી રેડ (Ahmedabad AMC food safety raid) ના પરિણામે વસ્ત્રાપુરમાં મોટું સીલિંગ

અમદાવાદના વસ્ત્રાપુર તળાવ નજીક આવેલ અત્યંત લોકપ્રિય અને ધમધમતા ‘ગાંઠિયા રથ’ નામના આઉટલેટ પર જ્યારે એએમસીની ટીમે અચાનક સરપ્રાઈઝ ચેકિંગ હાથ ધર્યું, ત્યારે ત્યાં ભયાનક સત્ય સામે આવ્યું હતું. Ahmedabad AMC food safety raid દરમિયાન અધિકારીઓએ જ્યારે ત્યાં કડાઈમાં ફાફડા અને ગઠિયા તળવા માટે વપરાઈ રહેલા તેલનું ટેસ્ટિંગ કર્યું, ત્યારે તે તેલમાં Total Polar Compounds (TPC) નું પ્રમાણ 32 નોંધાયું હતું. ખાદ્ય સુરક્ષા અને ધોરણોના નિયમો (FSSAI) મુજબ, કોઈપણ ખાદ્ય તેલમાં TPC નું પ્રમાણ 25 થી વધુ હોવું ન જોઈએ. 25 થી વધુ TPC ધરાવતું તેલ માનવ શરીર માટે અત્યંત ઝેરી અને નુકસાનકારક માનવામાં આવે છે.

TPC ની માત્રા સુરક્ષિત મર્યાદા કરતા ઘણી વધારે જણાતાં, ફૂડ ઈન્સ્પેક્ટરોએ સ્થળ પર જ વિલંબ કર્યા વિના સમગ્ર એકમને સીલ કરવાની આકરી કામગીરી કરી હતી. આ સાથે જ ત્યાં તૈયાર રાખવામાં આવેલ ફાફડા અને જલેબીના જથ્થાના સેમ્પલ સીઝ કરીને વધુ કેમિકલ અને બાયોલોજિકલ એનાલિસિસ માટે પાલડી ખાતે આવેલી જાહેર આરોગ્ય પ્રયોગશાળા (Public Health Laboratory) ખાતે મોકલી આપવામાં આવ્યા છે. AMC ની આ ત્વરિત અને આકરી કાર્યવાહી એ વાતનો સ્પષ્ટ સંદેશ આપે છે કે નાગરિકોના સ્વાસ્થ્ય સાથે સમાધાન કરનાર ગમે તેટલો મોટો વેપારી હોય, તેને બક્ષવામાં આવશે નહીં. વસ્ત્રાપુરની આ ઘટના બાદ આસપાસના સેટેલાઈટ, બોડકદેવ અને એસ.જી. હાઈવે પરના ફરસાણ વિક્રેતાઓમાં ભારે દોડધામ મચી ગઈ હતી.

પોલાર કમ્પાઉન્ડ્સ (TPC) શું છે અને તે કેમ શરીર માટે ખતરનાક છે?

સામાન્ય નાગરિકો માટે એ જાણવું ખૂબ જ જરૂરી છે કે ફૂડ ડિપાર્ટમેન્ટ દ્વારા જે TPC નો ઉલ્લેખ કરવામાં આવે છે તે આખરે શું છે? જ્યારે રસોઈમાં વપરાતા તેલને વારંવાર ઊંચા તાપમાને ગરમ કરવામાં આવે છે, ત્યારે તેમાં રહેલા ફેટી એસિડ્સ તૂટી જાય છે અને તેમાંથી ‘ટોટલ પોલાર કમ્પાઉન્ડ્સ’ (Total Polar Compounds – TPC) ઉત્પન્ન થાય છે. આ પ્રક્રિયાને થર્મલ ઓક્સિડેશન કહેવામાં આવે છે. વિજ્ઞાન અને તબીબી સંશોધનો અનુસાર, 25 ટકાથી વધુ TPC ધરાવતું તેલ ધીમા ઝેર સમાન બની જાય છે.

તબીબોના જણાવ્યા મુજબ, વારંવાર ગરમ કરેલા તેલમાં તળેલા ફાફડા કે જલેબી ખાવાથી શરીરમાં નીચે મુજબની ગંભીર સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ સર્જાઈ શકે છે:

• હૃદયરોગ અને કોલેસ્ટ્રોલ: આ પ્રકારના તેલમાં ફ્રી રાડિકલ્સ અને ટ્રાન્સ ફેટ્સનું પ્રમાણ ખૂબ વધી જાય છે, જે ધમનીઓમાં આર્ટરી બ્લોકેજ, હાઈ બ્લડ પ્રેશર અને હાર્ટ અટેકનું જોખમ અનેક ગણું વધારી દે છે.
• કેન્સરનું જોખમ: બળેલા તેલમાં ઉત્પન્ન થતા પોલિસાઇક્લિક એરોમેટિક હાઇડ્રોકાર્બન્સ (PAHs) જેવા કાર્સિનોજેનિક તત્વો પાચનતંત્ર અને પેટના કેન્સર માટે જવાબદાર બને છે.
• પાચનતંત્રની રોગચાળો: ખરાબ તેલથી બનેલી વાનગીઓ ખાવાથી એસિડિટી, લીવર પર સોજો, ઝાડા-ઉલટી અને ગંભીર ગેસ્ટ્રોઈન્ટેસ્ટાઈનલ ઇન્ફેક્શન થઈ શકે છે.
• કોષોને નુકસાન: વારંવાર તળેલું તેલ શરીરમાં ઓક્સિડેટીવ સ્ટ્રેસ વધારે છે, જેનાથી શરીરના કોષો અકાળે નુકસાન પામે છે.

અમદાવાદના વિવિધ ઝોનમાં AMC સ્ક્વોડનું સઘન ચેકિંગ ઓપરેશન

માત્ર વસ્ત્રાપુર જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર અમદાવાદ શહેરમાં Ahmedabad AMC food safety raid નો દૌર તીવ્ર બનાવવામાં આવ્યો છે. પશ્ચિમ ઝોન ઉપરાંત ઉત્તર-પશ્ચિમ ઝોન, દક્ષિણ ઝોન અને સેન્ટ્રલ ઝોનમાં મ્યુનિસિપલ ફૂડ ઈન્સ્પેક્ટરોની જુદી જુદી 15 થી વધુ ટીમો સતત રોડ પર પેટ્રોલિંગ કરી રહી છે. નારણપુરા, આશ્રમ રોડ, લો ગાર્ડન, મણિનગર, કાંકરિયા, નિકોલ, ચાંદખેડા અને બોપલ જેવા મુખ્ય ખરીદીના કેન્દ્રો પર એએમસી દ્વારા કડક સર્વેલન્સ ગોઠવવામાં આવ્યું છે.

એએમસીના ડેપ્યુટી હેલ્થ કમિશનર અને સીનિયર ફૂડ સેફ્ટી ઓફિસર્સની દેખરેખ હેઠળ નીચે મુજબના પગલાં લેવામાં આવી રહ્યા છે:

ઓન-ધ-સ્પોટ ઓઈલ ટેસ્ટિંગ: દરેક મોટી દુકાન અને રોડસાઈડ સ્ટોલ પર ટીમો ડિજિટલ પોર્ટેબલ TPC મીટર વડે તળવાના તેલની સ્થળ પર જ તપાસ કરી રહી છે.
1. સેમ્પલ કલેક્શન: ફાફડા માટે વપરાતા ચણાનો લોટ, હળદર, રાઈ, બેસન તેમજ જલેબી માટે વપરાતી મૈદાની પેસ્ટ, કલર અને ચાસણીના સેમ્પલ લેવામાં આવી રહ્યા છે.
2. હાઈજીન અને સફાઈ તપાસ: ફરસાણ બનાવવાની જગ્યા પર કામદારોની સ્વચ્છતા, ગ્લોવ્સ, કેપ અને કડાઈની આસપાસની ગંદકી અંગે પણ કડક સૂચનાઓ આપવામાં આવી રહી છે.
3. દંડ અને સીલિંગ: નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરનારા એકમો સામે ત્વરિત સ્થળ દંડ અને ગંભીર ખામી જણાય તો ધંધો બંધ કરાવવાની સીલિંગ કાર્યવાહી કરાઈ રહી છે.

અમદાવાદમાં દશેરા ફાફડા-જલેબી માર્કેટનું વિશાળ કદ

અમદાવાદ માટે દશેરા એ માત્ર ધાર્મિક તહેવાર નથી પણ એક વિશાળ ખાદ્ય મહોત્સવ છે. એક અંદાજ મુજબ, દશેરાના એક જ દિવસ દરમિયાન અમદાવાદ શહેરમાં 800 થી 1000 ટન ફાફડા અને 500 થી 700 ટન જલેબીનું વેચાણ થાય છે. આ કારોબાર કરોડો રૂપિયાનો છે. શહેરમાં ફાફડાનો ભાવ પ્રતિ કિલો ₹500 થી લઈને ₹900 સુધી અને શુદ્ધ ઘીની જલેબીનો ભાવ ₹600 થી ₹1200 સુધી બોલાઈ રહ્યો છે. આટલી વિપુલ માત્રામાં વેચાણ થતું હોવાને કારણે નફાખોર વેપારીઓ ગુણવત્તામાં સમાધાન ન કરે તે માટે Ahmedabad AMC food safety raid અત્યંત મહત્વપૂર્ણ બની રહે છે.

સ્થાનિક નાગરિકો પણ આ વખતે AMC ની આ કડક ઝુંબેશને વધાવી રહ્યા છે. વસ્ત્રાપુર અને બોડકદેવના રહીશ નાગરિકોએ જણાવ્યું હતું કે, “અમે તહેવારના દિવસે ઊંચા ભાવ ચૂકવીને ફાફડા-જલેબી ખરીદીએ છીએ. જો આપણને પૈસા ખર્ચ્યા પછી પણ અશુદ્ધ અને ઝેરી ખોરાક મળે તો તે આરોગ્ય સાથે ખુલ્લો ખીલવાડ છે. કોર્પોરેશને આવી રેડ સતત ચાલુ રાખવી જોઈએ.”

ગ્રાહકો માટે જાગૃતિ: અશુદ્ધ ફાફડા-જલેબી કેવી રીતે ઓળખશો?

અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનના ખાદ્ય વિભાગ દ્વારા અમદાવાદ શહેરના તમામ નાગરિકો માટે કેટલાક મહત્વપૂર્ણ સૂચનો અને જાગૃતિ માર્ગદર્શિકા પણ જાહેર કરવામાં આવી છે, જેથી સામાન્ય ગ્રાહક પોતે પણ અશુદ્ધ કે ખરાબ ખોરાકની ઓળખ કરી શકે:

જો કોઈ ગ્રાહકને ફરસાણની દુકાન પર કાળા પડી ગયેલા તેલમાં વાનગી તળાતી જણાય અથવા ફાફડા ખાધા પછી અસામાન્ય કડવો સ્વાદ અનુભવાય, તો તેઓ તુરંત જ AMC ના ટોલ-ફ્રી નંબર અથવા ‘Civic Seva’ મોબાઇલ એપ પર ફરિયાદ નોંધાવી શકે છે.

AMC ફૂડ વિભાગના અધિકારીઓનો આકરો સંદેશ

આ ઝુંબેશ અંગે અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનના મુખ્ય ફૂડ ઓફિસરે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું છે કે, “દશેરા એ ખુશીઓ અને ઉત્સવનો દિવસ છે. નાગરિકોના આરોગ્ય સાથે રમત કરનાર કોઈપણ વેપારી સામે કાયદાકીય કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. વસ્ત્રાપુરમાં TPC 32 આવતાં અમે તાત્કાલિક એકમ સીલ કર્યું છે. જે પણ સેમ્પલ લેબમાં મોકલાયા છે, તેનો રિપોર્ટ આવ્યા બાદ ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ એક્ટ (FSSAI) હેઠળ કોર્ટ કેસ અને રૂ. 5 લાખ સુધીના દંડની જોગવાઈ અનુસાર આગળની કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.”

અધિકારીએ વધુમાં ઉમેર્યું હતું કે, અમદાવાદ શહેરમાં તહેવારો દરમિયાન જાહેર આરોગ્યની સુરક્ષા જાળવવા માટે Ahmedabad AMC food safety raid આગામી દિવાળી અને બેસતા વર્ષના તહેવારો સુધી બિનશરતી રીતે ચાલુ રહેશે. તમામ નાના-મોટા વેપારીઓને અપીલ કરવામાં આવી છે કે તેઓ તળવા માટે માત્ર પ્રમાણિત અને શુદ્ધ તેલનો જ ઉપયોગ કરે અને નિયમિત સમયાંતરે કડાઈનું તેલ બદલતા રહે.

નિષ્કર્ષ: જાગૃત નાગરિક અને જવાબદાર તંત્ર

દશેરાના પાવન દિવસે અમદાવાદમાં હાથ ધરાયેલી આ વ્યાપક તપાસ ઝુંબેશે સાબિત કર્યું છે કે મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન નાગરિકોના આરોગ્ય પ્રત્યે ગંભીર છે. વસ્ત્રાપુરમાં ગાંઠિયા રથ સીલ થવાની ઘટનાએ અન્ય તમામ વેપારીઓ માટે દાખલારૂપ ચેતવણી સમાન છે. તહેવારોની ઉજવણીનો વાસ્તવિક આનંદ ત્યારે જ શક્ય બને છે જ્યારે આપણો ખોરાક શુદ્ધ, સાત્વિક અને સુરક્ષિત હોય. અમદાવાદના નાગરિકોએ પણ જાગૃત બનીને ગુણવત્તાસભર સ્થળોએથી જ ખરીદી કરવાનો આગ્રહ રાખવો જોઈએ.

નોંધ: આ સમાચાર AI દ્વારા જનરેટ કરવામાં આવ્યા છે.