રાજકોટના કરોડોના હોમી દસ્તુર અંડરપાસમાં એક વર્ષમાં જ ગાબડાં: Train Vibrationથી લોકોમાં ફફડાટ, કોન્ટ્રાક્ટર અને તંત્ર સામે આક્રોશ | Rajkot Underpass Crumbles in a Year

રાજકોટના કરોડોના હોમી દસ્તુર અંડરપાસમાં એક વર્ષમાં જ ગાબડાં: ટ્રેનના વાઇબ્રેશનથી લોકોમાં ફફડાટ, કોન્ટ્રાક્ટર અને તંત્ર સામે આક્રોશ

રાજકોટ શહેરની ટ્રાફિક સમસ્યા હળવી કરવા અને નાગરિકોને સુવિધા આપવા માટે આશરે ₹4 કરોડના માતબર ખર્ચે તૈયાર કરવામાં આવેલો નવનિર્મિત ‘હોમી દસ્તુર અંડરપાસ’ (Homi Dastur Underpass Rajkot) નિર્માણના માંડ એક વર્ષમાં જ બિસ્માર હાલતમાં આવી ગયો છે. આ અંડરપાસમાં મોટા-મોટા ગાબડાં પડી ગયા છે, જેની પાછળ રેલવે ટ્રેક પરથી પસાર થતી ટ્રેનોના સતત વાઇબ્રેશન (Train Vibrations) મુખ્ય કારણભૂત હોવાનું મનાય છે. આ ઘટનાએ સ્થાનિક તંત્રની કાર્યપ્રણાલી અને કોન્ટ્રાક્ટરની કામગીરીની ગુણવત્તા પર ગંભીર સવાલો ઉભા કર્યા છે, જેના કારણે રાજકોટના નાગરિકોમાં ભારે રોષ અને ભયનો માહોલ છે.

હોમી દસ્તુર અંડરપાસ, જે શહેરના એક વ્યસ્ત વિસ્તારને જોડે છે, તે રોજિંદા હજારો વાહનચાલકો અને રાહદારીઓ માટે એક મહત્વપૂર્ણ માર્ગ છે. જોકે, તેના ઉદ્ઘાટનના ટૂંકાગાળામાં જ તેની આ દુર્દશા થતાં લોકોની સુરક્ષા સામે મોટો ખતરો ઉભો થયો છે. ખાસ કરીને, જ્યારે ઉપરથી ભારેખમ ટ્રેનો પસાર થાય છે, ત્યારે અંડરપાસમાં અનુભવાતા તીવ્ર કંપન (intense vibrations) અને ધ્રુજારીને કારણે રોડ પરના ગાબડાં વધુ પહોળા થવાનો અને કદાચ મોટો ભંગાણ થવાનો ડર સતાવી રહ્યો છે.

ગુણવત્તા પર પ્રશ્નાર્થ: ક્યાં ચૂક થઈ?

માત્ર એક વર્ષમાં જ કરોડોના ખર્ચે બનેલા અંડરપાસની આવી હાલત થવી એ કોઈ સામાન્ય બાબત નથી. આ પાછળ મુખ્યત્વે બે મોટા કારણોની સંભાવના છે: ખરાબ ગુણવત્તાવાળી સામગ્રીનો ઉપયોગ (substandard material quality) અને બાંધકામમાં તકનીકી ખામીઓ (technical flaws in construction). રાજકોટ મહાનગરપાલિકા (Rajkot Municipal Corporation – RMC) અને રેલવેના અધિકારીઓ વચ્ચે યોગ્ય સંકલન અને ઇજનેરી સર્વેનો અભાવ પણ આ સ્થિતિ માટે જવાબદાર હોઈ શકે છે. સામાન્ય રીતે, રેલવે ટ્રેકની નીચે બનાવવામાં આવતા આવા અંડરપાસ માટે ખાસ ડિઝાઇન અને બાંધકામ પદ્ધતિઓ અપનાવવામાં આવે છે જે ટ્રેનના ભારણ અને વાઇબ્રેશનને સહન કરી શકે. જો અહીં આવા કોઈ પગલાં લેવામાં આવ્યા ન હોય, તો તે એક મોટી બેદરકારી ગણી શકાય.

સ્થાનિક ઇજનેરી નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે અંડરપાસના પાયામાં અથવા તેના સ્ટ્રક્ચરમાં જ ક્યાંક નબળાઈ રહી ગઈ હશે. “આટલા મોટા પ્રોજેક્ટમાં જો એક વર્ષમાં જ ગાબડાં પડે તો તે ડિઝાઇનની ખામી અથવા તો બાંધકામમાં વપરાયેલી સામગ્રીની ગુણવત્તા પર સીધો પ્રશ્ન ઉભો કરે છે. ટ્રેનના વાઇબ્રેશનની ગણતરી કરીને જ અંડરપાસ બનાવવામાં આવે છે. જો તે સહન ન કરી શકે, તો તે ગંભીર ભૂલ છે,” તેમ રાજકોટના એક નિવૃત્ત સિવિલ એન્જિનિયર શ્રી દિલીપભાઈ પરમાર જણાવે છે.

નાગરિકોનો આક્રોશ અને ભય

હોમી દસ્તુર અંડરપાસમાંથી પસાર થતા રાજકોટના નાગરિકોમાં ભારે ભય અને ગુસ્સો જોવા મળી રહ્યો છે. રૈયા રોડ, કાલાવડ રોડ અને શહેરના મધ્યભાગને જોડતો આ અંડરપાસ, ખાસ કરીને સવાર-સાંજ પીક અવર્સમાં ટ્રાફિકથી ભરચક રહે છે. “અમે દરરોજ અહીંથી પસાર થઈએ છીએ. જ્યારે ઉપરથી ટ્રેન જાય છે, ત્યારે આખી સુરંગ ધ્રુજે છે. ગાબડાં જોઈને ડર લાગે છે કે ક્યારેક મોટો અકસ્માત ન થાય,” તેમ શ્રીમતી નીતાબેન શાહ, જે દરરોજ આ અંડરપાસનો ઉપયોગ કરે છે, તેમણે જણાવ્યું. અનેક વાહનચાલકોએ સોશિયલ મીડિયા પર વીડિયો અને તસવીરો શેર કરીને તંત્રનું ધ્યાન દોરવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. તેમનો મુખ્ય સવાલ એ છે કે જનતાના પરસેવાની કમાણીના કરોડો રૂપિયા આવા નબળા બાંધકામ પાછળ શા માટે વેડફવામાં આવ્યા?

રાજકોટના સ્થાનિક રાજકીય પક્ષો અને સામાજિક કાર્યકરો પણ આ મામલે સક્રિય થયા છે. વિરોધ પક્ષના નેતાઓએ તાત્કાલિક ધોરણે આ મામલે ઉચ્ચસ્તરીય તપાસની માંગ કરી છે અને જવાબદારો સામે કડક કાર્યવાહી કરવાની ચીમકી ઉચ્ચારી છે. “આ ભ્રષ્ટાચારનું જીવંત ઉદાહરણ છે. કરોડો રૂપિયાના પ્રોજેક્ટમાં આવો ધબડકો ચાલે નહીં. RMC કમિશનર અને સંબંધિત ઇજનેરી વિભાગે તાત્કાલિક અસરથી પગલાં લેવા જોઈએ,” તેમ સ્થાનિક કોર્પોરેટર શ્રી રમણભાઈ પટેલએ જણાવ્યું.

સ્થાનિક તંત્રનો પ્રતિભાવ અને ભવિષ્યના પગલાં

આ વિવાદે જોર પકડતા રાજકોટ મહાનગરપાલિકા અને રેલવે વિભાગના અધિકારીઓ હરકતમાં આવ્યા છે. RMCના ઇજનેરી વિભાગના એક અધિકારીએ નામ ન આપવાની શરતે જણાવ્યું કે, “અંડરપાસના ગાબડાંની જાણ અમને થઈ છે અને તેની તપાસ શરૂ કરી દેવામાં આવી છે. રેલવે વિભાગના ટેકનિકલ નિષ્ણાતો સાથે પરામર્શ કરીને તાત્કાલિક સમારકામ હાથ ધરવામાં આવશે. આ સાથે, બાંધકામ કરનાર કોન્ટ્રાક્ટરની પણ જવાબદારી નક્કી કરવામાં આવશે અને જો ગુણવત્તામાં કોઈ ખામી જણાશે તો તેને બ્લેકલિસ્ટ કરવા સુધીના પગલાં લેવાશે.”

એવી પણ માહિતી મળી રહી છે કે RMC દ્વારા એક ટેકનિકલ કમિટીની રચના કરવામાં આવી છે, જે અંડરપાસના સ્ટ્રક્ચરલ ઓડિટ (structural audit) કરશે અને ગાબડાં પડવા પાછળના મૂળભૂત કારણો શોધી કાઢશે. આ કમિટી ટ્રેનના વાઇબ્રેશનથી થતી અસર અને તેને રોકવા માટેના ઉપાયો પણ સૂચવશે. જોકે, નાગરિકોની માંગ છે કે માત્ર સમારકામ પૂરતું નથી, પરંતુ ભવિષ્યમાં આવા બનાવો ન બને તે માટે બાંધકામની ગુણવત્તા (construction quality) અને નિરીક્ષણ પ્રક્રિયા (supervision process) માં સુધારો થવો અનિવાર્ય છે.

લાંબા ગાળાના પડકારો અને જવાબદારી

હોમી દસ્તુર અંડરપાસની આ ઘટના માત્ર એક માળખાકીય નિષ્ફળતા નથી, પરંતુ તે રાજકોટના શહેરી વિકાસ પ્રોજેક્ટ્સમાં પારદર્શિતા અને જવાબદારીના અભાવને પણ ઉજાગર કરે છે. કરોડો રૂપિયાના પ્રોજેક્ટમાં ભ્રષ્ટાચાર (corruption) અને બેદરકારી (negligence) ને કારણે જનતાના પૈસાનો દુર્વ્યય થાય છે, અને તેની સીધી અસર નાગરિકોની સુરક્ષા અને સુવિધા પર પડે છે. આ ઘટના તંત્ર માટે એક બોધપાઠ છે કે માત્ર પ્રોજેક્ટ પૂર્ણ કરવાથી કામ પૂરું થતું નથી, પરંતુ તેની ગુણવત્તા અને જાળવણી પર પણ સતત ધ્યાન આપવું જરૂરી છે. રાજકોટવાસીઓ હવે આશા રાખી રહ્યા છે કે આ મામલે ત્વરિત અને કડક કાર્યવાહી થશે, જેથી ભવિષ્યમાં આવા પ્રોજેક્ટ્સ મજબૂત અને ટકાવ બને.

આ અંડરપાસનું સમારકામ કેટલો સમય લેશે અને તેમાં વધુ કેટલો ખર્ચ થશે તે પણ એક મોટો પ્રશ્ન છે. જો ત્વરિત કાર્યવાહી કરવામાં નહીં આવે તો ચોમાસાની ઋતુમાં આ ગાબડાં વધુ ગંભીર બની શકે છે અને પાણી ભરાવાથી પરિસ્થિતિ વધુ વણસી શકે છે, જે વાહનચાલકો માટે વધુ જોખમી સાબિત થશે. રાજકોટના લોકો હવે તંત્ર પાસેથી માત્ર ખાતરી નહીં, પરંતુ નક્કર પગલાંની અપેક્ષા રાખી રહ્યા છે. “અમારે સુરક્ષિત રસ્તાઓ (safe roads) જોઈએ છે, નહિ કે એક વર્ષમાં જ તૂટી પડતા અંડરપાસ,” તેમ એક સ્થાનિક વેપારી શ્રી રાજેશભાઈ પટેલએ રોષપૂર્વક જણાવ્યું. આવા બનાવો શહેરી વિકાસની ગાથા પર કાળા ડાઘ સમાન છે અને તે તંત્રની પ્રતિષ્ઠાને પણ હાનિ પહોંચાડે છે. આશા છે કે આ ગંભીર મુદ્દાને રાજકોટ મહાનગરપાલિકા અને રેલવે સત્તાવાળાઓ દ્વારા ઉચ્ચ પ્રાથમિકતા આપવામાં આવશે અને તેનું કાયમી નિરાકરણ લાવવામાં આવશે.

નોંધ: આ સમાચાર AI દ્વારા જનરેટ કરવામાં આવ્યા છે.