ઉત્તર પ્રદેશ (Uttar Pradesh) ના મહોબા જિલ્લામાં કેન્દ્ર સરકારની મહત્વકાંક્ષી યોજના Jal Jeevan Mission ની ગુણવત્તા પર ગંભીર સવાલો ઉભા થયા છે. અહીં લાખો રૂપિયાના ખર્ચે બનેલી પાણીની ટાંકી તેના ઉદ્ઘાટન પહેલા જ, first testing દરમિયાન ફાટી ગઈ હતી અને તેમાંથી કોઈ ધોધની જેમ પાણી વહેવા લાગ્યું હતું.
આ ઘટનાનો Video Viral થતા જ વહીવટી તંત્રમાં દોડધામ મચી ગઈ છે અને વિપક્ષે યોગી સરકાર પર ભ્રષ્ટાચારના ગંભીર આક્ષેપો લગાવ્યા છે.
શું છે સમગ્ર ઘટના? (The Incident)
મહોબા જિલ્લાના જૈતપુર બ્લોક (Jaitpur Block) ના નગારા ડાંગ (Nagara Dang) ગામમાં Namami Gange Programme અને જલ જીવન મિશન હેઠળ પીવાના પાણીની વ્યવસ્થા માટે એક ઓવરહેડ વોટર ટેન્ક (Overhead Water Tank) બનાવવામાં આવી હતી. આ ટાંકીની કિંમત અંદાજે ₹65 લાખ હોવાનું સામે આવ્યું છે અને તેની ક્ષમતા 2.05 લાખ લીટરની છે.
જ્યારે કોન્ટ્રાક્ટરો અને અધિકારીઓ દ્વારા આ ટાંકીનું Testing કરવામાં આવ્યું અને તેમાં પાણી ભરવામાં આવ્યું, ત્યારે ગણતરીના કલાકોમાં જ ટાંકીની દીવાલોમાં તિરાડો પડી ગઈ અને પાણી ફોર્સ સાથે બહાર આવવા લાગ્યું. ગ્રામજનોનો આરોપ છે કે ટાંકીનું બાંધકામ અત્યંત નબળી ગુણવત્તાનું હતું, જેના કારણે તે પાણીનું દબાણ સહન કરી શકી નહીં.
Viral Video અને લોકોનો રોષ
Social Media પર વાયરલ થયેલા વીડિયોમાં સ્પષ્ટ જોઈ શકાય છે કે નવી બનેલી ટાંકીમાંથી પાણી લીક થઈ રહ્યું છે. સ્થાનિક લોકોમાં ભારે રોષ જોવા મળી રહ્યો છે. એક સ્થાનિક યુટ્યુબ ચેનલે કટાક્ષમાં કહ્યું હતું કે, “આ 65 લાખની ટાંકી German Technology થી બની છે જે વચ્ચેથી જ ધોધ બની જાય છે”. ગામના લોકોનો આરોપ છે કે કોન્ટ્રાક્ટરે રેતીમાં માટી ભેળવી હતી અને સિમેન્ટ તથા સળિયા (steel) બારોબાર વેચી માર્યા હતા, જેના પરિણામે આ દુર્ઘટના બની.
Political Reactions: ‘કમિશન મિશન’ ના આક્ષેપો
આ ઘટના બાદ ઉત્તર પ્રદેશનું રાજકારણ ગરમાયું છે.
• Akhilesh Yadav: સમાજવાદી પાર્ટીના વડા અખિલેશ યાદવે સોશિયલ મીડિયા પર સરકારને ઘેરતા કહ્યું કે આ “Jal Mission” નથી પણ “Commission Mission” છે.
• Aam Aadmi Party (AAP): AAP એ પણ આક્ષેપ કર્યો છે કે ભાજપ સરકારના ભ્રષ્ટાચારને કારણે આ ટાંકી ટકી શકી નહીં. પાર્ટીએ કહ્યું કે 65 લાખ રૂપિયા ખર્ચવા છતાં ટાંકી એક દિવસ પણ ચાલી નહીં, જે ‘મોદી સરકારના ભ્રષ્ટાચાર’નું ઉદાહરણ છે.
• BJP MLA નો વિરોધ: ઉલ્લેખનીય છે કે, થોડા સમય પહેલા જ સ્થાનિક ભાજપના ધારાસભ્ય Brij Bhushan Rajput એ પણ જલ જીવન મિશનના કામોમાં થતી ગેરરીતિઓ બાબતે જલ શક્તિ મંત્રી સ્વતંત્ર દેવ સિંહ (Swatantra Dev Singh) ની ગાડી રોકીને વિરોધ નોંધાવ્યો હતો.
અધિકારીઓનો બચાવ (Official Response)
ઘટના બાદ વહીવટી તંત્ર બચાવની મુદ્રામાં આવી ગયું છે.
• ADM (Namami Gange) Moinul Islam એ સ્પષ્ટતા કરી છે કે પ્રોજેક્ટ હજુ Trial-and-run phase (ટેસ્ટિંગ તબક્કા) માં છે અને તેને સત્તાવાર રીતે હેન્ડઓવર કરવામાં આવ્યો નથી.
• કેટલાક અધિકારીઓએ એવો દાવો કર્યો છે કે આ સ્ટ્રક્ચરલ ફેલિયર (structural defect) નથી પરંતુ Overflow ને કારણે પાણી બહાર આવ્યું હતું અને ઓપરેટરની બેદરકારી જવાબદાર હોઈ શકે છે. જોકે, ગ્રામજનો અને વીડિયો ફૂટેજ તિરાડો હોવાનો દાવો કરે છે.
જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ દ્વારા આ મામલે તપાસ માટે ત્રણ સભ્યોની ટેકનિકલ કમિટી (Technical Committee) ની રચના કરવામાં આવી છે.
Conclusion
સરકાર Har Ghar Jal પહોંચાડવાના દાવા કરી રહી છે, પરંતુ મહોબાની આ ઘટનાએ ગ્રાઉન્ડ લેવલ પર ચાલતા ભ્રષ્ટાચારની પોલ ખોલી નાખી છે. કરોડોના ખર્ચે ચાલતા આ પ્રોજેક્ટ્સમાં જો ગુણવત્તા જળવાશે નહીં, તો પ્રજાના ટેક્સના પૈસા પાણીમાં જશે તે નક્કી છે.
