અમેરિકાના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ અને આગામી ચૂંટણીના પ્રબળ દાવેદાર એવા Donald Trump એ તાજેતરમાં એક એવી જાહેરાત કરી છે જેણે ભારતીય મીડિયા અને Social Media પર ભારે ચર્ચા જગાવી છે. ટ્રમ્પે ભારતના ઐતિહાસિક સ્મારક India Gate ની પ્રશંસા કરી છે અને અમેરિકામાં પણ આવું જ એક ભવ્ય સ્ટ્રક્ચર બનાવવાની ઈચ્છા વ્યક્ત કરી છે. જોકે, Geopolitical Analysts માને છે કે આ જાહેરાત માત્ર એક ઈમારત બનાવવા પૂરતી સીમિત નથી, પરંતુ તેની પાછળ અમેરિકાનું આંતરિક રાજકારણ, Jeffrey Epstein Scandal, અને US Economy ની હાલત જેવા અનેક ગંભીર કારણો જવાબદાર છે.
1. ટ્રમ્પનું ટ્વીટ અને India Gate જેવું સ્ટ્રક્ચર (Trump’s Announcement)
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે તાજેતરમાં પોતાના Social Media Platform પર ભારત સાથેના સંબંધો અને Trade Deals અંગે ઘણી વાતો કરી હતી. તેમણે કહ્યું હતું કે ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે વેપારને લઈને સમજૂતી થઈ ચૂકી છે અને Tariffs ઘટાડી દેવામાં આવશે. પરંતુ આ બધાની વચ્ચે સૌથી ચોંકાવનારી બાબત તેમનું એક ખાસ ટ્વીટ હતું.
ટ્રમ્પે પોતાના પ્લેટફોર્મ પર દિલ્હી સ્થિત India Gate નો ફોટો શેર કર્યો હતો. આ ફોટો શેર કરતા ટ્રમ્પે કહ્યું કે આ ભારતનું Triumphal Arch છે (જોકે આપણે તેને ઈન્ડિયા ગેટ કહીએ છીએ). ટ્રમ્પે આ સ્મારકની સુંદરતાના ભરપેટ વખાણ કર્યા હતા અને કહ્યું હતું કે આ ખૂબ જ સુંદર છે. પરંતુ વાત અહીં અટકતી નથી. ટ્રમ્પે જાહેરાત કરી છે કે USA ખૂબ જ જલ્દી આનાથી પણ વધારે બહેતર અને ભવ્ય સ્ટ્રક્ચર બનાવશે.
ટ્રમ્પનો પ્લાન છે કે તેઓ અમેરિકાની રાજધાની Washington D.C. માં ઈન્ડિયા ગેટ જેવું જ એક વિશાળ સ્ટ્રક્ચર ઉભું કરે. તેઓ ઈચ્છે છે કે આ નવું સ્મારક સાઈઝમાં ઈન્ડિયા ગેટ કરતા પણ મોટું હોય અને દેખાવમાં વધારે Impressive લાગે. આ જાહેરાત બાદ સોશિયલ મીડિયા પર લોકોએ આ ટ્વીટને ખુબ શેર કર્યું છે અને તેના પર અનેક આર્ટિકલ્સ પણ પબ્લિશ થયા છે.
2. શું છે Triumphal Arch નો ઈતિહાસ? (Historical Context)
સવાલ એ થાય છે કે અચાનક ટ્રમ્પને અમેરિકામાં આવો ગેટ બનાવવાનો વિચાર કેમ આવ્યો? શું તેને ‘અમેરિકન ગેટ’ કહેવાશે? વાસ્તવમાં, આ પ્રકારના સ્ટ્રક્ચરને Triumphal Arch કહેવામાં આવે છે. પ્રાચીન સમયમાં, ખાસ કરીને Ancient Rome માં, જ્યારે રાજાઓ કે સેના કોઈ મોટી જંગ જીતીને પરત ફરતી હતી, ત્યારે તે જીતની Celebration માટે આવા કમાન આકારના (Arch-like) સ્ટ્રક્ચર્સ બનાવવામાં આવતા હતા.
આ એક Western Culture નો ભાગ બની ગયું છે. દુનિયાના અનેક દેશોમાં આવા આર્ક જોવા મળે છે:
• Italy: રોમમાં ‘The Arch of Constantine’ આવેલો છે.
• France: ફ્રાન્સે નેપોલિયન અને ફ્રેન્ચ સોલ્જર્સને Tribute આપવા માટે આવો જ એક આર્ક બનાવ્યો હતો.
• UK: બ્રિટનમાં નેપોલિયન સામેની જીતની યાદમાં ‘Wellington Arch’ બનાવવામાં આવ્યો હતો.
• North Korea: એક એશિયન દેશ હોવા છતાં, નોર્થ કોરિયાએ પણ સાઉથ કોરિયા સામેની કથિત જીત માટે ‘Arch of Triumph’ બનાવ્યો છે.
ભારતમાં જે India Gate છે, તે 1931માં બ્રિટિશ ઈન્ડિયાના સમયમાં બનાવવામાં આવ્યો હતો. World War I માં બ્રિટિશ ઈન્ડિયા તરફથી લડતા લડતા જે 75,000 જેટલા ભારતીય સૈનિકો શહીદ થયા હતા, તેમના બલિદાનને યાદ કરવા માટે (Commemorate) આ સ્મારક બનાવવામાં આવ્યું હતું. બાદમાં આઝાદી પછી, ભારતે ત્યાં Amar Jawan Jyoti નું નિર્માણ કર્યું, જે 1971ના યુદ્ધના શહીદોની યાદમાં હતું.
ટ્રમ્પનું માનવું છે કે દુનિયાના દરેક મોટા અને ફેમસ Capitals માં આવો એક આર્ક હોય છે જે તે દેશની વિક્ટરીને દર્શાવે છે, તેથી અમેરિકામાં પણ આવું એક ભવ્ય સ્મારક હોવું જોઈએ.
3. આ જાહેરાત પાછળનું અસલી કારણ: ઘટતી લોકપ્રિયતા? (Declining Popularity)
ઘણા US Political Analysts માને છે કે ટ્રમ્પની આ જાહેરાત માત્ર એક બિલ્ડિંગ બનાવવા માટે નથી, પરંતુ તે પોતાની ઘટતી જતી લોકપ્રિયતાને બચાવવાનો એક પ્રયાસ છે. હાલમાં અમેરિકામાં જે પણ Survey કરવામાં આવે છે, તેના પરિણામો દર્શાવે છે કે ટ્રમ્પ પર અમેરિકન લોકોનો ભરોસો (Confidence) સતત ઘટી રહ્યો છે. જે લોકો ટ્રમ્પનો Core Voter Base ગણાતા હતા, તેમની સંખ્યા પણ હવે ઘટી રહી છે.
પછી તે વિદેશ નીતિ (Foreign Policy) હોય, દેશના આંતરિક મુદ્દાઓ હોય, Economy હોય કે મોંઘવારી (Inflation) હોય—દરેક મોરચે ટ્રમ્પનું Approval Rating નીચે જઈ રહ્યું છે. વિશ્લેષકો તો ત્યાં સુધી આગાહી કરી રહ્યા છે કે વર્ષ 2027 અને 2028 ટ્રમ્પ માટે ખૂબ જ કષ્ટદાયક સાબિત થઈ શકે છે.
4. Jeffrey Epstein Scandal અને ટ્રમ્પનું કનેક્શન (The Dark Side)
ટ્રમ્પની ઈમેજને સૌથી મોટો ફટકો જે મુદ્દાએ માર્યો છે તે છે કુખ્યાત અપરાધી Jeffrey Epstein સાથેના તેમના કથિત સંબંધો. હવે આખી દુનિયા જાણે છે કે જેફરી એપ્સ્ટિન કોણ હતો અને તે કેવી ઘૃણાસ્પદ પ્રવૃત્તિઓ કરતો હતો. તે અબજોપતિઓને પોતાના પ્રાઈવેટ આઈલેન્ડ પર લઈ જતો હતો અને ત્યાં સગીર વયની છોકરીઓ (Underage girls) સાથે શોષણના બનાવો બનતા હતા. અમેરિકાની આ Dark Side હવે દુનિયા સામે આવી ગઈ છે.
જેફરી એપ્સ્ટિનના ઈમેઈલ્સ અને ડોક્યુમેન્ટ્સમાં ટ્રમ્પ વિશે ઘણી વાતો લખવામાં આવી છે. જોકે ટ્રમ્પ અને એપ્સ્ટિનના જૂના વિડીયો અને ફોટોઝ ઉપલબ્ધ છે જેમાં તેઓ ખૂબ જ મિત્રતાપૂર્ણ રીતે વાત કરતા દેખાય છે, તેમ છતાં ટ્રમ્પ આ સંબંધોને નકારે છે.
જ્યારે મીડિયા ટ્રમ્પને પૂછે છે કે તેમનું નામ એપ્સ્ટિન સાથે જોડવામાં આવી રહ્યું છે, ત્યારે ટ્રમ્પ કહે છે કે “તેઓ ક્યારેય એપ્સ્ટિનના આઈલેન્ડ પર ગયા નથી.” ટ્રમ્પ તો ત્યાં સુધી કહે છે કે સાઉથ આફ્રિકન કોમેડિયન Trevor Noah, જેમણે ગ્રેમી એવોર્ડ્સ દરમિયાન ટ્રમ્પ અને એપ્સ્ટિન વિશે જોક કર્યો હતો, તેમના પર તેઓ કેસ (Sue) કરશે. પરંતુ તાજેતરમાં Department of Justice (DOJ) એ જે 3 મિલિયન પેજીસના ડોક્યુમેન્ટ્સ રિલીઝ કર્યા છે અને જે નવા પુરાવા સામે આવી રહ્યા છે, તેનાથી અમેરિકન જનતામાં શંકા પ્રબળ બની છે કે ટ્રમ્પ પણ કદાચ આ મામલે ઊંડા ઉતરેલા હોઈ શકે છે.
આ સ્કેન્ડલને કારણે ટ્રમ્પની ઈમેજને ભારે નુકસાન થયું છે અને લોકોનું ધ્યાન આ મુદ્દા પરથી હટાવવા માટે ટ્રમ્પને કોઈક નવા અને મોટા પ્રોજેક્ટની જરૂર છે.
5. ડોલરનું પતન અને આર્થિક નિષ્ફળતા (Economic Crisis)
બીજું મોટું કારણ છે અમેરિકાની કથળતી અર્થવ્યવસ્થા. અમેરિકન નાગરિકો જોઈ રહ્યા છે કે આવનારા વર્ષોમાં Dollar Dominance ખતમ થવાની અણી પર છે. ડોલરની વેલ્યુ સતત ઘટી રહી છે. જોકે, ટ્રમ્પ દલીલ કરે છે કે જો ડોલર નબળો પડશે તો અમેરિકાના Exports વધશે અને તેનાથી દેશને ફાયદો થશે, પરંતુ ઘણા અર્થશાસ્ત્રીઓ આ વાત સાથે સહમત નથી.
ટ્રમ્પે યુરોપિયન યુનિયન અને ભારત પર દબાણ કરીને Trade Deal કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો, પરંતુ થયું તેનાથી ઉલટું. ભારત અને યુરોપિયન યુનિયને અંદરોઅંદર ટ્રેડ ડીલ કરી લીધી અને અમેરિકા રહી ગયું. હવે ટ્રમ્પ ભારત પાછળ ભાગી રહ્યા છે કે અમારી સાથે પણ ડીલ કરો. રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ અટક્યું નથી અને અમેરિકામાં જે ખુશહાલી (Great Again) લાવવાના વાયદા હતા તે પૂરા થયા નથી. ઉલટાનું, અર્થશાસ્ત્રીઓ ચેતવણી આપી રહ્યા છે કે ટ્રમ્પના કાર્યકાળમાં મોટું Economic Crisis આવી શકે છે.
6. ટ્રમ્પને જોઈએ છે એક ‘Legacy’ (Building a Monument)
જ્યારે કોઈ નેતા પાસે બતાવવા માટે કોઈ નવી પોલિસી (Policy) કે ક્રાંતિકારી કામ (Revolutionary Work) નથી હોતું, ત્યારે તે લોકોનું ધ્યાન ખેંચવા માટે મોટા સ્મારકો બનાવવાનો માર્ગ અપનાવે છે. ટ્રમ્પનું પણ અત્યારે આવું જ છે. તેમની પાસે વિકલ્પો બહુ ઓછા છે.
ટ્રમ્પ જાણે છે કે તેમનો સમયગાળો પૂરો થાય ત્યાં સુધીમાં તેમની પાસે બતાવવા માટે કોઈ નક્કર સફળતા નહીં હોય. તેથી, તેઓ એક વિશાળ “American Arc” બનાવવા માંગે છે. તેમનો ઉદ્દેશ્ય છે કે લોકો જેફરી એપ્સ્ટિન કેસ, ડોલરનું ધોવાણ અને તેમના અન્ય બ્લન્ડર્સ (Blunders) ભૂલી જાય અને આ નવી આલીશાન ઈમારતની ચર્ચામાં વ્યસ્ત થઈ જાય.
આવનારા સમયમાં અમેરિકા તેની આઝાદીના 250 વર્ષ (250th Year of Independence) ની ઉજવણી કરવા જઈ રહ્યું છે. ટ્રમ્પની ગણતરી છે કે અમેરિકન એન્જિનિયરિંગ અને સરકારના અઢળક બજેટનો ઉપયોગ કરીને 2-3 વર્ષમાં આ પ્રોજેક્ટ પૂરો કરી શકાશે. જો આ સ્ટ્રક્ચર બની જાય, તો ટ્રમ્પ જ્યારે સત્તા પરથી ઉતરે ત્યારે તેઓ કહી શકે કે તેમણે અમેરિકાને એક ઐતિહાસિક સ્મારક આપ્યું છે. આ તેમની Legacy બચાવવાનો છેલ્લો પ્રયાસ હોઈ શકે છે.
નિષ્કર્ષ (Conclusion)
સારાંશમાં કહીએ તો, ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા India Gate જેવા સ્ટ્રક્ચરની જાહેરાત કરવી એ માત્ર આર્કિટેક્ચર પ્રત્યેનો પ્રેમ નથી. આ એક ગણતરીપૂર્વકનું પગલું છે. એક તરફ Jeffrey Epstein જેવા ગંભીર સ્કેન્ડલથી ખરડાયેલી ઈમેજ અને બીજી તરફ નબળી પડતી Economy અને નિષ્ફળ વિદેશ નીતિ. આવા સમયે, ટ્રમ્પ વોશિંગ્ટન ડીસીમાં એક ભવ્ય સ્મારક બનાવીને પ્રજાનું ધ્યાન ભટકાવવા અને ઈતિહાસમાં પોતાની જગ્યા (Legacy) સુરક્ષિત કરવા માંગે છે. હવે જોવાનું એ રહે છે કે શું અમેરિકન જનતા આ નવા “American Gate” થી પ્રભાવિત થશે કે પછી ટ્રમ્પની મુશ્કેલીઓ 2027 સુધીમાં વધતી જ રહેશે.
