સુરત: દુનિયાની સૌથી મોટી ઓફિસ બિલ્ડિંગનું ટાઈટલ મેળવનાર Surat Diamond Bourse (SDB) આજે એક મોટા પડકારનો સામનો કરી રહ્યું છે. ડિસેમ્બર 2023માં પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી દ્વારા ધામધૂમથી ઉદ્ઘાટન કરવામાં આવ્યું હતું, પરંતુ આજે આ ભવ્ય બિલ્ડિંગ સુમસામ ભાસી રહ્યું છે. પેન્ટાગોન (Pentagon) ને પછાડીને બનેલા આ સ્ટ્રક્ચરમાં 4,200 ઓફિસો છે, પરંતુ રિપોર્ટ્સ મુજબ અત્યારે માત્ર 150 જેટલી ઓફિસો જ Operational છે.
તો આખરે ₹3400 કરોડના ખર્ચે બનેલો આ મેગા પ્રોજેક્ટ અત્યારે Failed અથવા Struggling કેમ દેખાઈ રહ્યો છે? તેના મુખ્ય કારણો નીચે મુજબ છે:
૧. ગ્લોબલ માર્કેટમાં મંદી (Global Slowdown)
સુરત ડાયમંડ બોર્સની નિષ્ફળતા પાછળનું સૌથી મોટું કારણ વૈશ્વિક બજારની સ્થિતિ છે. ડાયમંડ ઇન્ડસ્ટ્રી અત્યારે Recession નો સામનો કરી રહી છે. ચીન (China) અને અમેરિકા (USA) હીરાના સૌથી મોટા ગ્રાહકો છે. ચીનમાં ડિમાન્ડ 50% ઘટી ગઈ છે અને અમેરિકામાં પણ આર્થિક પડકારોને કારણે વેચાણ ઘટ્યું છે.
૨. લેબ ગ્રોન ડાયમંડ્સનો ક્રેઝ (Rise of Lab Grown Diamonds)
નેચરલ ડાયમંડ્સ સામે Lab Grown Diamonds (કૃત્રિમ હીરા) નો પડકાર વધી રહ્યો છે. આ હીરા નેચરલ ડાયમંડ કરતા 85% સસ્તા હોય છે અને Eco-friendly પણ માનવામાં આવે છે. 2017માં જેનો માર્કેટ શેર માત્ર 2% હતો, તે વધીને 18-20% સુધી પહોંચી ગયો છે. આ ટ્રેન્ડ શિફ્ટને કારણે નેચરલ ડાયમંડના વેપારીઓ મુશ્કેલીમાં છે.
૩. કનેક્ટિવિટી અને લોકેશનની સમસ્યા (Connectivity Issues)
- SDB સુરત શહેરના મુખ્ય વિસ્તારો (વરાછા અને કતારગામ) થી લગભગ 20-30 કિમી દૂર આવેલું છે.
- ત્યાં પહોંચવા માટે પૂરતી Public Transport સુવિધા નથી. સુરત મેટ્રો (Metro) નું કામ 2027 સુધીમાં પૂરું થવાની શક્યતા છે.
- સ્ટાફ અને નાના વેપારીઓ માટે રોજ આટલે દૂર અપડાઉન કરવું મુશ્કેલ છે.
મુંબઈનું Bharat Diamond Bourse (BDB) વર્ષોથી હબ છે. મહારાષ્ટ્ર સરકારના ટેક્સ બ્રેક્સ અને ફાસ્ટ કસ્ટમ્સને કારણે વેપારીઓ સુરત આવવાને બદલે મુંબઈમાં જ રોકાઈ રહ્યા છે.Diamond Industry Analyst
૪. ઇન્ટરનેશનલ ફ્લાઇટ્સનો અભાવ (Lack of Direct Flights)
સુરત એરપોર્ટ પર મર્યાદિત ફ્લાઈટ્સ છે. મુંબઈમાં રોજની 1000+ ફ્લાઈટ્સની સામે સુરતમાં માત્ર 35 ફ્લાઈટ્સ ઓપરેટ થાય છે. વિદેશી બાયર્સ માટે ડાયરેક્ટ સુરત આવવું મુશ્કેલ છે, અને Customs Clearance માટે પણ વેપારીઓને હજુ મુંબઈ પર નિર્ભર રહેવું પડે છે.
નિષ્કર્ષ (Conclusion)
જોકે, SDB મેનેજમેન્ટ હજુ પણ આશાવાદી છે. કસ્ટમ હાઉસ, બેંકો અને સેફ ડિપોઝિટ વોલ્ટ જેવી સુવિધાઓ શરૂ કરવામાં આવી છે. ધીમે ધીમે કનેક્ટિવિટી સુધરશે તેમ વેપારીઓ અહીં આવશે. પરંતુ હાલના તબક્કે, ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને માર્કેટની મંદીને કારણે દુનિયાની આ સૌથી મોટી ઓફિસ બિલ્ડિંગ વેપારીઓની રાહ જોઈ રહી છે.
